Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Το θέμα της μόνιμης στρατιωτικής παρουσίας της Τουρκίας στη Λιβύη επανήλθε εκ νέου στην επικαιρότητα μετά από χθεσινές αναφορές μερίδας του Τουρκικού και Αραβικού τύπου , που κάνουν λόγο για εκμίσθωση από την πλευρά της Τουρκίας για 99 χρόνια της ναυτικής βάσης Αλ Χουμς (γεωγραφικά κείται μεταξύ Τρίπολης και Μισράτα στη βορειοαφρικανική ακτή και ελεγχομένη από την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντμπέιμπα στη Τρίπολη). Η κατάσταση πάντως είναι συγκεχυμένη , ενώ ο δήμος της Aλ Χουμς διέψευσε τις αναφορές για εκμίσθωση του λιμανιού της πόλης στην Τουρκία ,προσθέτοντας ότι ήρθε σε επαφή με τις αρμόδιες κρατικές αρχές στη Τρίπολη οι οποίες δήλωσαν ότι δεν ισχύουν οι πληροφορίες.
Προχθές μια ιστοσελίδα της πλατφόρμας X με την επωνυμία “Sanayi ve Savunma” ανέφερε ότι η Τουρκία έχει μισθώσει το λιμάνι της Αλ Χουμς ,ενώ μια τουρκική αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον πρόεδρο Ερντογάν θα υπογράψει τη σχετική συμφωνία στην Τρίπολη, χωρίς να διευκρινίζει ημέρα επίσκεψης ως κι την ώρα υπογραφής. Η σελίδα X ανέφερε ότι το λιμάνι της πόλης δεν είναι πλέον για εμπόριο και εταιρείες, αλλά για βάση τουρκικών ναυτικών και χερσαίων δυνάμεων(συμπεριλαμβανομένων πεζοναυτών), προσθέτοντας ότι οι Τουρκικές ένοπλες δυνάμεις θα δημιουργήσουν μια στρατιωτική βάση για την προστασία των τουρκικών χωρικών υδάτων ενώ ταυτόχρονα θα διασφαλίσουν και την ασφάλεια των εμπορικών πλοίων.
Η συγκεκριμένη πόλη (120 χλμ ανατολικά της Τρίπολης) έγινε τις προηγούμενες ημέρες χώρος εκτεταμένων διαδηλώσεων ενώ οι κεντρικοί δρόμοι έκλεισαν λόγω αναφορών ότι το εμπορικό λιμάνι της πόλης δεν θα λειτουργεί πλέον ως και ότι όλα τα πολεμικά πλοία θα απομακρυνθούν ως προετοιμασία για την συνένωση του λιμανιού στην εγγύτατη διευρυμένη στρατιωτική βάση της Μισράτα. Ο πρωθυπουργός της Λιβύης Ντμπέιμπα διέταξε (σε πολύωρη σύσκεψη που είχε προχθές) με τον υπουργό ναυτιλίας και θαλασσίων πόρων τον αρχηγό του γενικού επιτελείου αντιστράτηγο Μοχαμέντ Αλ Χαντάντ τον διευθυντή της λιμενικής αρχής, τον αρχηγό του ναυτικού ,τον δήμαρχο της πόλης, τη τελωνειακή αρχή και τον επικεφαλής της μυστικής υπηρεσίας να παρακολουθούν στενά την κατάσταση , αναφορικά με ελλιμενισμένα πλοία ως και εμπορεύματα που έχουν αφεθεί εκεί,
Στη συνάντηση συζητήθηκαν οι τρέχουσες “εμπλοκές” στο λιμάνι της πόλης , καθώς και η επικρατούσα κατάσταση της ναυτικής βάσης ενώ ο αντιστράτηγος Αλ-Χαντάντ, δήλωσε ότι ορισμένες από τις πληροφορίες που κυκλοφόρησαν δημόσια σχετικά με τη ναυτική βάση στην Αλ Χουμς είναι αναληθείς .
Διαχρονικά (από το 2020) η Άγκυρα είχε και έχει πρόσβαση στη δυτική Λιβύη(Τριπολιτάνα) και συγκεκριμένα σε αεροπορικές και ναυτικές βάσεις, ενώ έχει εκπαιδεύσει υπολογίσιμο αριθμό στρατιωτικών και αστυνομικών δυνάμεων της Αραβικής χώρας. σε τουρκικές εκπαιδευτικές βάσεις(πχ Ικόνιο) αλλά και στη Μισράτα.(όπου ιστορικά υπάρχουν Οθωμανικές ρίζες). Τούρκοι σύμβουλοι υπάρχουν στην σχολή της πολεμικής αεροπορίας στη Μισράτα, ενώ η κατάσταση στο εσωτερικό της Λιβύης, αλλά και στη Τρίπολη(τις τελευταίες ημέρες) παραμένει συγκεχυμένη , με πρωτεύοντα ρόλο να διαδραματίζουν οι παραστρατιωτικές οργανώσεις.
Πληροφορίες του υπογράφοντα από Λιβυκές και Ιταλικές πηγές κάνουν λόγο για κυοφορούμενη επίσκεψη του ΅Ερντογάν μέσα στις προσεχείς εβδομάδες στη Τρίπολη, συνοδευόμενος από διπλωμάτες, επιχειρηματίες και στρατιωτικούς ενώ προχθές κυκλοφόρησε μία εμπεριστατωμένη ανάλυση 22 σελίδων για τη στάση της Τουρκίας απέναντι σε Λιβύη και Σαχέλ, στο φως των εξελίξεων στην υποσαχάριο ζώνη.(από ιδιαίτερα γνωστή δεξαμενή σκέψης)
Η “φερόμενη’ ως συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης για ναυτική βάση -βάσει των δημοσιευμάτων και της φιλοκυβερνητικής ιστοσελίδας TGRTHaber.αναμένεται “να προκαλέσει εκνευρισμό στην Ελλάδα!”. Με τη συμφωνία αυτή θα ενισχυθεί η κυριαρχία της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο,”υποστηρίζει το δημοσίευμα. Κατά το ίδιο δημοσίευμα αλλά και Αραβική πηγή στο λιμάνι προγραμματίζεται να εγκατασταθούν τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη καθώς και συστήματα αεράμυνας.
Η ιστοσελίδα επικαλείται, μάλιστα, ανάρτηση στο Twitter από το γνωστό Τουρκικό Κέντρο Ναυτιλιακών και Παγκόσμιων Στρατηγικών (TÜRK-DEGS) που εδρεύει στη Κωνσταντινουπολη , πρόεδρος του οποίου είναι ο εμπνευστής τυ δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», απόστρατος ( ευρασιανιστής και αντιδυτικών θέσεων) ναύαρχος Τζιχάτ Γιαϊτζι .Πρόκειται για μια κίνηση- που αν υλοποιηθεί- συνάδει με την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου(περί θαλασσίων ζωνών και στρατιωτικής συνεργασίας) του Νοεμβρίου του 2019 (Ερντογάν-Σάρατζ), αλλά και το ανανεωμένο του 2021 καθώς σε αυτό προβλεπόταν η ίδρυση δύο τουρκικών στρατιωτικών βάσεων στη Λιβύη.(αεροπορική και ναυτική).
