Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Επιπρόσθετη εσωτερική ένταση προκάλεσε στην ήδη βαθύτατα προβληματική ως και επί 12 και πλέον χρόνια χαοτική κατάσταση στη Λιβύη, η συνάντηση της υπεξ της Βορειοαφρικανικής χώρας Ναίτζλα αλ Μανγκούς την προηγούμενη εβδομάδα στη Ρώμη, με τον Ισραηλινό ομόλογό της Έλι Κοέν.Αποτέλεσμα ήταν να προκληθούν προχθές το βράδυ και χθες σοβαρά επεισόδια στην πρωτεύουσα Τρίπολη με χιλιάδες Λίβυους να διαμαρτύρονται στους δρόμους, τασσόμενοι εναντίον της όποιας “προσέγγισης ” της Λιβύης με το Εβραϊκό κράτος και εκφράζοντας μαζικά την υποστήριξή τους στον Παλαιστινιακό λαό.Χθες στη πρωτεύουσα της χώρας, ο πρωθυπουργός της αναγνωρισμένης από τον ΟΗΕ κυβέρνησης Αμπντουλχαμίτ Ντμπέιμπα έπαυσε την Μανγκούς, η οποία άρον άρον διέφυγε με ιδιωτικό αεροσκάφος από τη Μισράτα για την Κωνσταντινούπολη (!) και τοποθέτησε στη θέση της τον υπουργό νεολαίας Φατάλα Ζανί.
Τη “φωτιά” πάντως άναψε το ισραηλινό i24 News αποκαλύπτοντας τη συνάντηση στη Ρώμη, που σηματοδότησε την πρώτη επαφή των κορυφαίων διπλωματών από τις δύο πλευρές, και παρά το γεγονός ότι η Λιβύη δεν έχει διπλωματικές σχέσεις με το Ισραήλ.Σύμφωνα με πληροφορίες του υπογράφοντα στο σχετικό ρεπορτάζ γίνεται λόγος για μια πρωτοποριακή συνάντηση με στόχο τη διερεύνηση πιθανής συνεργασίας ως και τη σφυρηλάτηση σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών. Προστίθεται ότι η συνάντηση φιλοξενήθηκε από τον Ιταλό υπεξ Αντόνιο Ταγιάνι. Από την πλευρά του ο Κοέν τόνισε τη σημασία αυτού του πρωτοφανούς βήματος,λέγοντας ότι” είναι το πρώτο βήμα στη σχέση μεταξύ Ισραήλ και Λιβύης. Το μέγεθος και η στρατηγική θέση της Λιβύης προσδίδουν στους δεσμούς μαζί της τεράστια σημασία και τεράστιες δυνατότητες για το κράτος του Ισραήλ”.
Επιπλέον το ισραηλινό μέσο και αναλυτές επεσήμαναν ότι το Ισραήλ συνεργάζεται με μια σειρά από χώρες της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής και της Ασίας με στόχο τη διεύρυνση του κύκλου της ειρήνης και της ομαλοποίησης των σχέσεων. “Οι συζητήσεις του Κοέν με την Μανγκούς περιελάμβαναν τη διερεύνηση πιθανών αμοιβαίων οφελών ως και τη διατήρηση της κληρονομιάς του Λιβυκού Εβραϊσμού, η οποία περιλαμβάνει την αποκατάσταση συναγωγών και εβραϊκών νεκροταφείων σε 6 πόλεις της Λιβύης.” Η συνομιλία μεταξύ των υπουργών εξέτασε επίσης τους ιστορικούς δεσμούς που δεσμεύουν το Ισραήλ και τη Λιβύη ως και το κοινό τους ενδιαφέρον για συνεργασία, συμπεριλαμβανομένων των τομέων ανθρωπιστικών πρωτοβουλιών, της γεωργίας, της Μεσογειακής ασφάλειας ως και της διαχείρισης των υδάτινων πόρων.
Ο Λίβυος πρωθυπουργός δήλωσε χθες ότι η Μανγκούς θα υποβληθεί σε «διοικητική έρευνα» από μια επιτροπή υπό την προεδρία του υπουργού δικαιοσύνης. Στους δρόμους της Τρίπολης και των προαστίων της, ξέσπασαν διαδηλώσεις το βράδυ της Κυριακής σε ένδειξη άρνησης της όποιας εξομάλυνσης με το Ισραήλ. Οι διαμαρτυρίες επεκτάθηκαν και σε άλλες πόλεις όπου νεαροί έκλεισαν δρόμους, έκαψαν λάστιχα και κυμάτισαν την παλαιστινιακή σημαία. Το υπουργείο εξωτερικών της Λιβύης περιέγραψε τη συνάντηση με τον υπουργό εξωτερικών του Ισραήλ ως “τυχαία και ανεπίσημη συνάντηση” αλλά οι διαδηλώσεις στο δρόμο ήταν ήδη σε εξέλιξη σε αρκετές πόλεις της Λιβύης.
Πολιτικές και θρησκευτικές αντιδράσεις.
Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι στη Τρίπολη χθες το Προεδρικό Συμβούλιο, η Βουλή των Αντιπροσώπων, το Ανώτατο Συμβούλιο του Κράτους, η Βουλή Fatwa, το Κόμμα Δικαιοσύνης και υποδομών , το Κόμμα Taghyeer και το Κόμμα Yabiladi καταδίκασαν τη συνάντηση και ζήτησαν σκληρά μέτρα κατά της Αλ Μανγκούς τονίζοντας ότι η παλαιστινιακή υπόθεση είναι μεταξύ των μείζονων ζητημάτων της Λιβύης, και η Λιβύη χαρακτηρίζει τη συνάντησή της ως έγκλημα κατά του λιβυκού λαού. Η Λιβύη έχει σε ισχύ νόμο που ζητά να μποϊκοτάρει το Ισραήλ. Το άρθρο 7 του νόμου ορίζει: “φυλάκιση από 3 έως 10 χρόνια και χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τα 5.000 δηνάρια ως τιμωρία για όποιον συνάπτει συμφωνία με οποιοδήποτε είδος οργάνωσης ή προσώπου που κατοικεί στο Ισραήλ ή ανήκει σε αυτό κατά ιθαγένεια ή εργάζεται σε αυτό” .
Δεν υπήρξε άμεση επιβεβαίωση της συνάντησης από τη Ρώμη. Νωρίτερα το βράδυ της Κυριακής, το Προεδρικό Συμβούλιο της Λιβύης ζήτησε «διευκρινίσεις» από την κυβέρνηση, σύμφωνα με το Libya al-Ahrar TV, επικαλούμενο αλληλογραφία … Το Προεδρικό Συμβούλιο, το οποίο έχει ορισμένες εκτελεστικές εξουσίες και προήλθε από την πολιτική διαδικασία που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ, περιλαμβάνει τρία μέλη που εκπροσωπούν τις τρεις επαρχίες της Λιβύης(Φεζάν , Κηρυναική και Τριπολιτάνα). Η επιστολή του Συμβουλίου ανέφερε ότι αυτή η εξέλιξη “δεν αντικατοπτρίζει την εξωτερική πολιτική του λιβυκού κράτους, δεν αντιπροσωπεύει τις εθνικές σταθερές αξίες της Λιβύης και θεωρείται παραβίαση των λιβυκών νόμων που ποινικοποιούν την ομαλοποίηση με τη «σιωνιστική οντότητα»”. Όπως πολλές άλλες χώρες της Βόρειας Αφρικής, η Λιβύη έχει μια πλούσια εβραϊκή κληρονομιά. Αλλά κατά τη διάρκεια δεκαετιών διακυβέρνησης από τον πρώην ηγέτη της Λιβύης συνταγματάρχη Μουαμάρ Καντάφι, ο οποίος ήταν ισχυρός υποστηρικτής της παλαιστινιακής υπόθεσης, χιλιάδες Εβραίοι εκδιώχθηκαν από τη Λιβύη και πολλές συναγωγές καταστράφηκαν.
Αποκλειστικές πληροφορίες του υπογράφοντα φέρουν ότι η συνάντηση των δυο υπεξ είχε συμφωνηθεί εκ των προτέρων “στα υψηλότερα επίπεδα” στη Λιβύη ενώ διήρκεσε περισσότερες από δύο ώρες. Ισραηλινός στρατιωτικός εκτιμά ότι ο πρωθυπουργός της Λιβύης βλέπει το Ισραήλ ως μια πιθανή γέφυρα προς τη Δύση και την αμερικανική κυβέρνηση. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές η προοπτική εξομάλυνσης μεταξύ της Λιβύης και του Ισραήλ συζητήθηκε για πρώτη φορά σε μια συνάντηση μεταξύ του Λίβυου πρωθυπουργού και του διευθυντή της CIA Γουίλαμ Μπερνς, ο οποίος επισκέφθηκε τη χώρα τον περασμένο Ιανουάριο. Ο Μπερνς, σύμφωνα με πληροφορίες από τη Τρίπολη , είχε ενθαρρύνει την κυβέρνηση του Ντμπέιμπα να ενταχθεί στις άλλες τέσσερις αραβικές χώρες και να εξομαλύνει τις σχέσεις με το Ισραήλ.(Μαρόκο, Μπαχρέιν , Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Σουδάν) Ενώ ο ο Ντμπέιμπα έδωσε την αρχική “έγκριση” στην ιδέα, ανησυχούσε πάντως για τις αντιδράσεις του κοινού σε μια χώρα που έχει δείξει από καιρό ισχυρή υποστήριξη και βοήθεια στους Παλαιστίνιους.
Οποιαδήποτε ισραηλινή προσπάθεια να ενισχύσει τους δεσμούς με τη Λιβύη περιπλέκεται από τις σκληρές εσωτερικές διαμάχες της Λιβύης. Η χώρα χωρίζεται μεταξύ του GNU, που κυβερνά τη δυτική Λιβύη (Τριπολιτάνα) και μιας διοίκησης στα ανατολικά, όπου κυριαρχεί ο πολέμαρχος Χαλίφα Χαφτάρ που υποστηρίζεται από την Ρωσική μισθοφορική οργάνωση WAGNER (στρατιωτικά) Η GNU της Λιβύης εγκαταστάθηκε στις αρχές του 2019 μέσω μιας ειρηνευτικής διαδικασίας που υποστηρίζεται από τον ΟΗΕ, αλλά η νομιμότητά της αμφισβητήθηκε στις αρχές του 2022 από το ανατολικό κοινοβούλιο μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια διεξαγωγής εκλογών. Προηγούμενες κινήσεις εξωτερικής πολιτικής από το GNU, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών και θαλασσίων συμφωνιών που έχει συνάψει με την Τουρκία, αμφισβητούνται από το κοινοβούλιο .. Οι επαναλαμβανόμενες διεθνείς προσπάθειες, που καθοδηγούνται σε μεγάλο βαθμό από τα Ηνωμένα Έθνη, απέτυχαν να καταλήξουν σε μια ενιαία κυβέρνηση, αν και σημειώθηκε κάποια πρόοδος προ ημερών όταν η κεντρική τράπεζα της Λιβύης δήλωσε ότι επανενώνεται.
