..
Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Το βράδυ της 21ης Δεκεμβρίου 2023, η δημοφιλής blogger Aναστασία Ιβλέγιεβα διοργάνωσε ένα κλειστό «σχεδόν γυμνό» πάρτι. Προσκάλεσε διάφορους αστέρες της Ρωσικής σόου μπίζ, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων που υποστηρίζουν δημόσια τον πόλεμο. Φωτογραφίες από το πάρτι βρήκαν το δρόμο τους στο διαδίκτυο, απεικονίζοντας τα «υπερβολικά αποκαλυπτικά» ρούχα αυτών των διασημοτήτων. Οι παρευρισκόμενοι αντιμετώπισαν εκτεταμένες αντιδράσεις από το Ρωσικό κοινό και την κυβέρνηση Πούτιν . Μετά τη δημοσίευση των φωτογραφιών, ένα πλήθος κοινωνικών ακτιβιστών, συμπεριλαμβανομένων των «μελών της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης (SVO),» κατέγραψαν θυμωμένα μηνύματα για το πώς οι διασημότητες «διαφθείρουν τη νεολαία» ενώ «Ρώσοι στρατιώτες χάνουν τη ζωή τους» στην Ουκρανία .
Το τέλος του 2023 σηματοδότησε ένα νέο «κάλεσμα αφύπνισης» για τις Ρωσικές ελίτ πιστές στο Κρεμλίνο. Συνολικά, η Ρωσική κυβέρνηση αφήνει την ψευδαίσθηση ότι προσπαθεί να αντιδράσει κατάλληλα στις λαϊκές απαιτήσεις των Ρώσων μέσω της προπαγάνδας. Στην πραγματικότητα, δεν μπόρεσε να λύσει κανένα από τα πραγματικά προβλήματα της χώρας. Η Μόσχα χρησιμοποίησε αυτό το σκάνδαλο για να χτυπήσει τους συμμετέχοντες και τους διοργανωτές με ένα νέο κύμα καταστολής.
Η προσέγγιση της Μόσχας παρέχει επίσης ένα έμμεσο μέσο για την ενίσχυση της λαϊκής υποστήριξης στον πόλεμο. Κατά κάποιο τρόπο, η SVO λειτούργησε ως καταλύτης για την προσέγγιση μεταξύ του Κρεμλίνου και του Ρωσικού λαού. Το 2022, μια από τις κύριες αφηγήσεις προπαγάνδας ήταν η ιδέα ότι η «κάθαρση της Ρωσικής κοινωνίας» ήταν ο βασικός στόχος του πολέμου στην Ουκρανία.Ο αγώνας ενάντια στους «ξεφτιλιστές που πρόσβαλαν τον λαό» ήταν μια άλλη ζωντανή απόδειξη μιας τέτοιας κάθαρσης—δηλαδή απόδειξη μιας «νίκης στο εσωτερικό μέτωπο». Ρώσοι αξιωματούχοι και προπαγανδιστές ονομάζουν την επέκταση των BRICS (αρχικά μια χαλαρή ομάδα Βραζιλίας, Ρωσίας, Ινδίας, Κίνας και Νότιας Αφρικής) ως ένα άλλο κέρδος από τον πόλεμο και ως «νίκη για τη Ρωσία».
Συγκεκριμένα, ο Σεργκέι Μιρόνοφ, επικεφαλής του πολιτικού κόμματος «Μια Δίκαιη Ρωσία», δήλωσε ότι «η SVO έπαιξε βασικό ρόλο στην έναρξη της διαδικασίας επέκτασης των BRICS» Στην πραγματικότητα, η επέκταση των BRICS έγινε πιο οργανικά και θα χαρακτηριζόταν με μεγαλύτερη ακρίβεια ως γεωπολιτική επιτυχία για την Κίνα. Η Ρωσία έχει λάβει πολύ λιγότερα από τη συμμετοχή της στο BRICS από ό,τι αρχικά περίμενε . Μια άλλη φανταστική νίκη που επινόησε η Μόσχα ήταν η διακοπή των οικονομικών σχέσεων με τη Δύση. Σύμφωνα με τους Ρώσους προπαγανδιστές, αυτό ήταν απαραίτητο για να δημιουργήσει η Ρωσία το δικό της οικονομικό μοντέλο. Άλλοι αναλυτές υπέρ του Κρεμλίνου ισχυρίζονται ότι αυτή η νέα πραγματικότητα εγγυάται την επιτυχή ανάπτυξη του νέου τεχνολογικού κύκλου της Ρωσίας .
Οι φανταστικές νίκες που αναφέρονται εδώ προσποιούνται την ψευδαίσθηση της αναδημιουργίας της Σοβιετικής Ένωσης μέσα στη Ρωσία. Ιδιότητες όπως το χαρακτηριστικό «ταξικό μίσος» των Ρώσων για τους πλούσιους, το αξίωμα της διαίρεσης του κόσμου σε δύο μπλοκ, η «παρακμάζουσα» Δύση και ο μη δυτικός κόσμος που εδραιώνεται ενάντια στη Μόσχα ” και η πίστη στην επιτυχία ενός μη εμπορικού οικονομικού μοντέλου συμβάλλουν και συγκλίνουν στη Σοβιετική ψευδαίσθηση. Αυτό κάνει πολλούς Ρώσους πολίτες να νοσταλγούν όλο και περισσότερο τη Σοβιετική Ένωση. Αυτή η Σοβιετική ψευδαίσθηση δημιουργεί μια νέα ευπάθεια για την άθλια Ρωσική προπαγάνδα. Πριν, η κύρια αφήγηση των προπαγανδιστών του Κρεμλίνου ήταν η διατήρηση της «σταθερότητας». Οι Ρώσοι τρομοκρατήθηκαν από το χάος και τον εμφύλιο πόλεμο που προβλεπόταν ότι θα ξεσπούσε αναπόφευκτα μετά τον θάνατο του Βλαντιμίρ Πούτιν
Σήμερα, αναδύονται ιδέες για ένα «λαμπρό μέλλον» και έναν «νέο κόσμο», στον οποίο μια ισχυρή και οικονομικά ανεπτυγμένη Ρωσία θα διαδραματίσει κεντρικό ρόλο. Αυτές οι νέες έννοιες θέλουν να επιδεινώσουν την ευπάθεια ότι οι αντιφάσεις της προπαγάνδας της Μόσχας με την πραγματικότητα θα έρθουν σύντομα στο φως. Ανεξάρτητα από το πόσο οι προπαγανδιστές προσπαθούν να εκτρέψουν την προσοχή σε φανταστικά προβλήματα και επιτεύγματα, το καθεστώς Πούτιν είναι ανίκανο να ικανοποιήσει τις πιο βασικές ανάγκες του Ρωσικού λαού, κυρίως στους τομείς της ασφάλειας και της οικονομίας. Αν το Κρεμλίνο αποτύχει να παράσχει απτά αποτελέσματα, ο πληθυσμός μπορεί σύντομα να δράσει με βάση τις απογοητεύσεις του.
Αντιδράσεις πολιτών στην υπηρεσία του Κρεμλίνου…
Εν τω μεταξύ, οι «προσβεβλημένοι πολίτες» υπέβαλαν διάφορες πολιτικές αγωγές κατά της Iβλέγιεβα. Τα κύρια Ρωσικά μέσα δημοσίευσαν μια πλήρη λίστα με τους παρευρισκόμενους στο πάρτι . Τέλος, το Περιφερειακό Δικαστήριο Lefortovo της Μόσχας χαρακτήρισε το γεγονός «προπαγάνδα μη παραδοσιακών σεξουαλικών σχέσεων» και ζήτησε να ληφθούν τα κατάλληλα νομικά μέτρα . Η σκληρή αντίδραση κυβερνητικών αξιωματούχων και προπαγανδιστών αποκαλύπτει ότι η εκστρατεία των μέσων ενημέρωσης για να χαρακτηρίσουν αυτές τις «προσβλητικές» διασημότητες με αρνητικό πρίσμα είχε την υποστήριξη του Κρεμλίνου. Οι κύριοι στόχοι της Μόσχας με αυτήν την προσέγγιση ήταν να αναγκάσει τους λαϊκούς διασκεδαστές να δείξουν την υποστήριξή τους στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας και την «αλληλεγγύη τους με τον λαό», καθώς και να τονίσει ένα συγκεκριμένο λαϊκό αίτημα για συνέχιση της πολεμικής προσπάθειας.
Ακόμη και πριν από την ευρείας κλίμακας εισβολή, τα Ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης δεν απέκρυψαν το γεγονός ότι οι περισσότεροι Ρώσοι, βυθισμένοι στη φτώχεια και την απελπισία, περιφρονούν τους πλούσιους και τους διάσημους . Ιδιαίτερη εχθρότητα έχει στραφεί προς τα αστέρια που καυχιούνται ανοιχτά για τις πολυτέλειες τους Δεδομένων τέτοιων συναισθημάτων, οι περισσότεροι Ρώσοι θεώρησαν τη κίνηση της Iβλέγιεβα ως επίδειξη περιφρόνησης για τον «κοινό λαό». Έτσι, η δημόσια περιφρόνηση για τους πλούσιους που «στερούνται ντροπής» συνέπεσε με την έγκριση των προσβεβλημένων. Από την πλευρά τους, Ρώσοι αξιωματούχοι απέδειξαν ότι, σύμφωνα με τα λόγια της απαράδεκτης προπαγανδίστριας Mαργαρίτα Σιμονιάν «ακούνε τον κόσμο» (!)
Σοβαρή και βαθιά κρίση σε θέματα ασφάλειας ,οικονομίας μ προεξέχουσα την κυβερνητκή διαφθορά
Η οικονομική παρακμή και οι αυξανόμενες απειλές για την ασφάλεια περιορίζουν την αποτελεσματικότητα των ισχυρισμών των προπαγανδιστών του Κρεμλίνου για ένα «λαμπρό μέλλον» για μια «νέα Ρωσία». Η Μόσχα δεν μπόρεσε να παράσχει επαρκώς τη δημόσια ασφάλεια, καθώς η Ουκρανία χτυπά το Ρωσικό έδαφος με αυξημένη συχνότητα και οι βετεράνοι του πολέμου που επιστρέφουν διαπράττουν βίαια εγκλήματα σε μεγαλύτερους αριθμούς. Η συνεχιζόμενη υποβάθμιση της Ρωσικής οικονομίας μπορεί σύντομα να αποκλίνει από τη ρόδινη προοπτική του Κρεμλίνου και θα μπορούσε να προκαλέσει εκτεταμένη λαϊκή δυσαρέσκεια. Στις 4 Ιανουαρίου, ο Aντρέι Μπερζούκοφ , πρώην αξιωματικός των Ρωσικών μυστικών υπηρεσιών και νυν προπαγανδιστής, μίλησε στο Ρωσικό podcast «Geopolitburo» προωθώντας το μήνυμα ότι η Ρωσία ανέκαθεν εκτελούσε μια αποστολή «ειρήνης και πολιτισμού»(!)
Για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια, η Ρωσική προπαγάνδα έχει αρχίσει να απευθύνεται στην εικόνα ενός επιθυμητού μέλλοντος,δηλαδή, μιας «νέας Ρωσίας» και του ρόλου της στον μεταβαλλόμενο κόσμο .. Η εικόνα είναι εξαιρετικά ασαφής και ο προσανατολισμός προς τα ιδανικά ενός «λαμπρού μέλλοντος» είναι γεμάτος με νέες απειλές για το Κρεμλίνο. Από τη μία πλευρά, η ρητορική σχετικά με την πορεία προς έναν αγαπημένο στόχο μπορεί να εμπνεύσει βραχυπρόθεσμα τον Ρωσικό πληθυσμό. Από την άλλη πλευρά, οι αντιφάσεις μεταξύ της εικόνας που δημιουργείται από την προπαγάνδα και της πραγματικότητας γίνονται όλο και πιο εμφανείς μέρα με τη μέρα και μπορεί να απειλήσουν να εξαπλωθεί και να ενταθεί η δημόσια δυσαρέσκεια .
Η πιο σοβαρή αντίφαση είναι η αδυναμία των Ρώσων αξιωματούχων να εξασφαλίσουν τη βασική ασφάλεια του πληθυσμού σε περίοδο πολέμου. Για παράδειγμα, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, η Ουκρανία βομβάρδισε τη Ρωσική συνοριακή πόλη Μπέλγκοροντ, με αποτέλεσμα εκατοντάδες θύματα Σύμφωνα με ανεξάρτητους δημοσιογράφους, είναι ο πόλεμος που επιστρέφει όλο και περισσότερο στην πατρίδα με αποτέλεσμα επιθέσεις σε Ρωσικές πόλεις να προκαλούν τη μεγαλύτερη ανησυχία στους Ρώσους.
Πέρυσι, το Κρεμλίνο αγωνίστηκε να απαντήσει στους αυξανόμενους φόβους και ανησυχίες του πληθυσμού για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Στις αρχές του 2023, η διείσδυση ουκρανικών ομάδων δολιοφθοράς στο ρωσικό έδαφος και οι αυξημένες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη προκάλεσαν μεγάλη ανησυχία στον ρωσικό λαό. Στα μέσα του 2023, το πιο ανησυχητικό γεγονός ήταν η ματαιωμένη εξέγερση του πρώην αρχηγού των μισθοφόρων του Ομίλου Wagner Γεβγένι Πριγκόζιν ακολουθούμενη από φόβους για την επικείμενη Ουκρανική αντεπίθεση. Η κύρια αιτία ανησυχίας του τρίτου τριμήνου του 2023 ήταν ο πολλαπλασιασμός των Ουκρανικών επιθέσεων με drone. Και το τέλος του έτους σηματοδοτήθηκε από αυξανόμενες ανησυχίες για ένα πιθανό νέο κύμα μαζικής κινητοποίησης /επιστράτευσης
Η αυξημένη συγκέντρωση μεταναστών και κρατουμένων έχει επιδεινώσει περαιτέρω τον φόβο ότι θα σταλούν περισσότεροι στο μέτωπο Τα εγκλήματα πρώην κρατουμένων που επέστρεψαν από το μέτωπο αποτελούν άλλη μια απειλή για τη Ρωσική ασφάλεια .Ο αριθμός των επιστρατευόμενων πρώην κρατουμένων που επιστρέφουν στη Ρωσία αυξάνεται, οδηγώντας σε μαζική αύξηση των βίαιων εγκλημάτων. Ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι σημειώνουν ότι δεν επιστρέφουν όλοι οι βετεράνοι στη φυλακή μετά από επανειλημμένες παραβιάσεις, καθώς τα δικαστήρια συχνά εκδίδουν αδικαιολόγητα ήπιες ποινές .. Ιδιαίτερα ενδεικτική περίπτωση είναι η δολοφονία του 25χρονου Aντμάμ Στσρμπάκοφ του πατέρα του επικεφαλής της υπηρεσίας Τύπου της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, Βλαντιμίρ Λεγκούντα
Ο Στσερμπάκοφ είχε καταδικαστεί στο παρελθόν πολλές φορές και υποτίθεται ότι δεν θα αποφυλακιζόταν μέχρι το 2025, αλλά του δόθηκε χάρη μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας στην Ουκρανία. Η αυξανόμενη ανησυχία του Ρωσικού λαού δεν σημαίνει αύξηση των συναισθημάτων διαμαρτυρίας. Αντίθετα, ένα ορισμένο επίπεδο φόβου μπορεί να προκαλέσει μια αντίστροφη αντίδραση, παραλύοντας τη βούληση των ανθρώπων και επιδεινώνοντας την ανάγκη τους να βρουν τουλάχιστον κάποιου είδους υποστήριξη και «έδαφος κάτω από τα πόδια τους». Προς το παρόν, αυτό φαίνεται να έρχεται κυρίως με την εδραίωση της κοινωνίας γύρω από το Κρεμλίνο. Όπως πολύ σωστά σημειώνουν πολιτικοί παρατηρητές, ωστόσο, η Ρωσική κοινωνία τείνει να κουράζεται από τον πόλεμο αν δεν βλέπει προοπτικές βελτίωσης ή διαταράσσει συχνά την καθημερινότητά της .
Οι προπαγανδιστές αναφέρουν περήφανα ότι η Ρωσική οικονομία έχει μετακινηθεί σε πολεμική βάση που θα τη κάνει όλο και πιο ανθεκτική. Η προπαγάνδα του Κρεμλίνου χαρακτηρίζει όλο και περισσότερο την «οικοδόμηση μιας νέας χώρας και ενός νέου κόσμου» και τη δημιουργία μιας νέας «οικονομίας κινητοποίησης» ως τα θεμέλια για το λαμπρό μέλλον της Ρωσίας, το οποίο θα έχει τεράστια οικονομική ανάπτυξη. Αντίθετα, ορισμένοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα οικονομικά προβλήματα της Ρωσίας δεν επιδεικνύονται. Σύμφωνα με τους προπαγανδιστές, «το Ρωσικό στρατιωτικό-βιομηχανικό συγκρότημα έχει επεκτείνει σημαντικά τις δυνατότητές του και προμηθεύει πλήρως τον στρατό με όλα τα απαραίτητα όπλα» (Vz.ru, 21 Δεκεμβρίου 2023). Αυτό δεν βοήθησε στη μείωση των ρυθμών παραγωγής και στις ελλείψεις τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης
Αναφορές ήδη από το καλοκαίρι του 2022 δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις της Rostec αναγκάστηκαν να υιοθετήσουν προγράμματα εργασίας πολλαπλών βαρδιών και να παραμείνουν μακράν από οποιεσδήποτε διακοπές για να εκπληρώσουν κρατικές αμυντικές . Τον Σεπτέμβριο του 2022, ο Πούτιν υπέγραψε νόμο που επιβάλλει ποινή φυλάκισης 10 ετών για παραβίαση των όρων των κρατικών αμυντικών εντολών.Ένα μήνα αργότερα, ίδρυσε ένα Συντονιστικό Συμβούλιο εντός της κυβέρνησης για να αντιμετωπίσει τις ανάγκες του στρατού . Από τον Νοέμβριο του 2022, οι αμυντικές προμήθειες επιτρέπεται να πραγματοποιούνται με απλοποιημένο τρόπο, παρακάμπτοντας τις ανταγωνιστικές προσφορές.Στη Ρωσική αμυντική παραγωγή είναι επίσης εμφανής στις αυξημένες αγορές βασικών πρώτων υλών
Διάφοροι δημοσιογράφοι αναφέρουν ότι, από την έναρξη της πλήρους εισβολής στην Ουκρανία, έχουν αυξηθεί οι αποστολές κυτταρίνης βαμβακιού στη Ρωσία, που χρειάζονται για την παραγωγή πυρίτιδας. Η κυτταρίνη βαμβακιού εισάγεται κυρίως από το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν, επιτρέποντας στη Ρωσία να παρακάμψει τις δυτικές κυρώσεις. Το 2021, αυτές οι χώρες προμήθευσαν τη Ρωσία με κυτταρίνη βαμβακιού αξίας σχεδόν 4 εκατομμυρίων δολαρίων. το 2022, το ποσό αυτό αυξήθηκε σε σχεδόν 10 εκατομμύρια δολάρια. Πολλές επιχειρήσεις που αναφέρονται σε κυρώσεις περιλαμβάνονται στους πελάτες των κατασκευαστών του Ουζμπεκιστάν και του Καζακστάν, και ορισμένες συμβάσεις ορίζουν άμεσα ότι η προμήθεια κυτταρίνης βαμβακιού αποτελεί μέρος μιας κρατικής αμυντικής εντολής . Ορισμένες ανεξάρτητες πηγές σημειώνουν ότι η αύξηση των αμυντικών παραγγελιών βοήθησε εν μέρει στην αποτροπή σημαντικής μείωσης της παραγωγής στη Ρωσία το 2022 .
Οι προπαγανδιστές δηλώνουν ανοιχτά ότι ο πόλεμος και η συνακόλουθη αύξηση της αμυντικής παραγωγής οδήγησε στην ανακατανομή της χρηματοδότησης στις φτωχότερες περιοχές της Ρωσίας, με αποτέλεσμα την απότομη αύξηση της ευημερίας του προηγουμένου μη προνομιούχου πληθυσμού.(!) Διακηρύσσουν, «Τα χρήματα ρέουν στις περιοχές» (!). Οι Δυτικοί ειδικοί αναγνωρίζουν επίσης ότι οι αυξημένες επενδύσεις στο στρατιωτικό-βιομηχανικό σύστημα έχουν τονώσει κάπως τη Ρωσική οικονομία. Μακροπρόθεσμα, ωστόσο, αυτή η τόνωση θεωρείται ως «βόμβα καθυστερημένης δράσης» για τη Ρωσική οικονομία. Οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι μειωμένες επενδύσεις στα σχολεία και την εκπαίδευση θα μειώσουν την παραγωγικότητα και ότι η έλλειψη επενδύσεων στο σύστημα υγείας θα επιδεινώσει την ήδη δεινή δημογραφική κατάσταση. Αυτές οι συνέπειες θα γίνουν πιο έντονες όταν μειωθούν οι στρατιωτικές δαπάνες (Reuters, 24 Οκτωβρίου 2023
Ο γνωστός Ρώσος οικονομολόγος Σεργκέι Αλεξασένκο εκτιμά ότι η Ρωσία θα αντιμετωπίσει επίσης σοβαρή έλλειψη προσωπικού για μη στρατιωτικές επιχειρήσεις. Ακόμη και μέσα ενημέρωσης πιστά στο Κρεμλίνο σημειώνουν ότι η Ρωσία αντιμετωπίζει ήδη ελλείψεις προσωπικού σε πολλές βασικές βιομηχανίες Συμπερασματικά θα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να εξομαλυνθούν τα οικονομικά προβλήματα χρησιμοποιώντας παραδοσιακούς μηχανισμούς της αγοράς. Η Ρωσική οικονομία φαίνεται να ξετυλίγεται περαιτέρω όσο συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ο Ιγκόρ Λίπσιτς ένας από τους ιδρυτές της Ανώτατης Οικονομικής Σχολής της Μόσχας, πιστεύει ότι οι μηχανισμοί της αγοράς στη σημερινή Ρωσία μειώνονται ραγδαία, οδηγώντας σε μια επιστροφή στις αρχές της δεκαετίας του 1990 χωρίς την προοπτική μεγάλης οικονομικής ανάπτυξης Η αυξανόμενη κρατική παρέμβαση στην οικονομία οδηγεί στην αποτυχία των φυσικών μηχανισμών της αγοράς .
