Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής.
Τι σημαίνει για τη Συμμαχία η ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ
Τι θα φέρει η Σουηδία στο ΝΑΤΟ; Τι πρέπει να γνωρίζουμε : Το ΝΑΤΟ χρειάστηκε να περιμένει σχεδόν 18 μήνες για να υπογράψουν τελικά η Τουρκία και η Ουγγαρία ότι θα επιτρέψουν τη Σουηδία να ενταχθεί στη Βορειοατλαντική συμμαχία. Παρά τη μακρά αναμονή, υπάρχει μεγάλος ενθουσιασμός στις Βρυξέλλες για το 32ο μέλος του Ευρωατλατικού πλαισίου.. Ένας κορυφαίος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ είπε ότι η ένταξη της Σουηδίας ήταν το «κομμάτι που λείπει από το παζλ», ολοκληρώνοντας την αρχιτεκτονική ασφάλειας της συμμαχίας στις Σκανδιναβικές περιοχές, την Αρκτική και τη Βαλτική. Για να το αντιληφθούν κάποιοι , αρκεί να κοιτάξουν μόνο έναν χάρτη. Η Σουηδία είναι η πέμπτη μεγαλύτερη χώρα στην Ευρώπη — μεγαλύτερη από τη Γερμανία — εκτείνεται 1.600 χιλιόμετρα βόρεια προς νότο και με διπλάσια ακτογραμμή. Από συνομιλίες με διάφορους αξιωματούχους του ΝΑΤΟ, είναι σαφές ότι ο ρόλος της Σουηδίας στη συμμαχία θα επικεντρωθεί σε δύο βασικούς τομείς.
Πρώτο, θα είναι κόμβος στρατιωτικών δραστηριοτήτων στο βόρειο τμήμα της Ευρώπης, συνδέοντας τη Σουηδία με τις άλλες Σκανδιναβικές χώρες( (της Δανίας, της Φινλανδίας, της Ισλανδίας και της Νορβηγίας ) όλα τα κράτη στην ίδια στρατιωτική ένωση και για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία.
Το 2009, το κουιντέτο(πέντε κράτη) συμφώνησε για τη Σκανδιναβική Αμυντική Συνεργασία (Nordefco), η οποία, αν και δεν είναι σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας, έχει κάποια παρόμοια χαρακτηριστικά ( για παράδειγμα, επιτρέπει στα συμμετέχοντα κράτη την πρόσβαση στον εναέριο χώρο και τη στρατιωτική υποδομή του άλλου.) Καθώς η Σουηδία προσχωρεί, υπάρχει ήδη μεγάλη περιφερειακή ολοκλήρωση και συνεργασία.
Δεύτερο,Η Σουηδία θα ενισχύσει την άμυνα των τριών Βαλτικών κρατών — μελών του ΝΑΤΟ (Εσθονία, Λετονία και Λιθουανία ), παρέχοντας ταχεία θαλάσσια και αεροπορική υποστήριξη και ενισχύοντας τον αριθμό των στρατευμάτων( για παράδειγμα, αναπτύσσοντας 800 στρατιώτες και αξιωματικούς) στην ταξιαρχία του ΝΑΤΟ/ΕFP στη Λετονία υπό Καναδική διοίκηση/EFP από αρχές του 2025. Προηγουμένως δόθηκε μεγαλύτερη έμφαση στις λεγόμενες «δυνάμεις αποτροπής » στα κράτη της Βαλτικής, με στρατηγική επιβράδυνσης του εχθρού και στη συνέχεια αντεπίθεσης και ανάκτησης χαμένων εδαφών. Όμως, με τη Σουηδική υποστήριξη, η εστίαση θα είναι αντ’ αυτού στο να μην εγκαταλείψουμε ούτε μια ίντσα εδάφους
Ίσως το πιο προφανές πλεονέκτημα της ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ είναι ότι η Βαλτική Θάλασσα θα γίνει κάτι σαν «λίμνη του ΝΑΤΟ», με τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ να περιβάλλουν ουσιαστικά τον Ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ και επίσης να ελέγχουν τις βόρειες και νότιες ακτές του Κόλπου της Φινλανδίας που οδηγεί στη δεύτερη πόλη της Ρωσίας την Αγία Πετρούπολη. Το Γκότλαντ, το μεγαλύτερο νησί της Βαλτικής Θάλασσας, καθίσταται ξαφνικά καίριας σημασίας. Μέρος της Σουηδίας αλλά μόλις 300 χιλιόμετρα από το Καλίνινγκραντ, το νησί θα επωφεληθεί από νέες στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Το κύριο στρατιωτικό λιμάνι του νησιού θα επεκταθεί και ένα τοπικό σύνταγμα που διαλύθηκε πριν από χρόνια θα επανακάμψει στη πόλη του Βέσμπυ.
Η Σουηδία θα αναβαθμίσει το σιδηροδρομικό της δίκτυο ώστε να είναι σε θέση να μεταφέρει μεγαλύτερα στρατιωτικά φορτία σε ολόκληρη τη χώρα. Η δεύτερη πόλη και το μεγαλύτερο λιμάνι της Σουηδίας, το Γκέτεμποργκ, στη δυτική ακτή της χώρας, θα δει τη στρατιωτική του αξία να αυξάνεται και πιθανότατα θα γίνει σημαντικός κόμβος και σημείο εισόδου για τον στρατιωτικό εξοπλισμό και τα στρατεύματα του ΝΑΤΟ. Η Σουηδία γνωρίζει ήδη καλά το ΝΑΤΟ αφού είναι μέρος του προγράμματος της Συμμαχίας Συνεργασία για την Ειρήνη (PfP) από το 1994, και έγινε Εταίρος Ενισχυμένης Ευκαιρίας (EOP) για τη στρατιωτική συμμαχία 20 χρόνια αργότερα. Αυτό σήμαινε βαθύτερη συνεργασία, τακτικές κοινές ασκήσεις και περισσότερη διαλειτουργικότητα με τη δυτική συμμαχία,( με τα στρατεύματα της χώρας ήδη να έχουν υπηρετήσει υπό τους διοικητές του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη).
Η Σουηδία έχει ήδη επιτύχει τον επιθυμητό στόχο του ΝΑΤΟ να δαπανήσει τουλάχιστον το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) για την άμυνα, ένα επίτευγμα που πολλά μέλη της συμμαχίας δεν έχουν ακόμη καταφέρει. Η Στοκχόλμη υπέγραψε συμφωνία αμυντικής συνεργασίας (DCA) με τις Ηνωμένες Πολιτείες τον Δεκέμβριο του 2023, η οποία θα επιτρέψει τον στρατιωτικό εξοπλισμό και τα στρατεύματα των ΗΠΑ σε Σουηδικό έδαφος. Αλλά όπως και τα άλλα Σκανδιναβικά έθνη του ΝΑΤΟ, η Σουηδία δεν θα φιλοξενήσει πυρηνικά όπλα του ΝΑΤΟ.
Μια άλλη πτυχή που πολλοί αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ επισημαίνουν ως προστιθέμενη αξία είναι τα όπλα που θα φέρει η Σουηδία στη συμμαχία. Η χώρα θεωρείται ότι διαθέτει δύο στρατιωτικά μέσα παγκόσμιας κλάσης: υποβρύχια που μπορούν να ελέγχουν μεγάλα τμήματα της Βαλτικής Θάλασσας,παρακολουθώντας κάθε κίνηση της Ρωσίας ως και μαχητικά αεροσκάφη JAS 39 Gripen που παράγονται από τη Σουηδική SAAB. Η ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ θα ανεβάσει ολόκληρο τον Σκανδιναβικό στόλο μαχητικών αεροσκαφών σε πάνω από 250 και η Στοκχόλμη εξετάζει το ενδεχόμενο να στείλει μερικά στην Ουκρανία.(όπως έχει ήδη αναφέρει προ ημερών ο υπογράφων) Η Σουηδία θα μπορούσε να γίνει πολύ ενεργός συμμετέχων στην αεροπορική αστυνόμευση του ΝΑΤΟ,( όχι μόνο στη Βαλτική Θάλασσα.) Δεν είναι μόνο μαχητικά αεροσκάφη. Η Σουηδία είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς όπλων στον κόσμο, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, και είναι γνωστή για τα κατευθυνόμενα όπλα, τα αντιαρματικά όπλα πεζικού και τα τεθωρακισμένα οχήματα. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες εμφανείς αδυναμίες. Με 38.000, η δύναμη των στρατευμάτων της Σουηδίας είναι σχετικά μικρή και η επέκτασή της θα μπορούσε να αποδειχθεί δαπανηρή.Η χώρα δεν διαθέτει επίσης μεγαλύτερες ναυτικές δυνάμεις όπως μεγάλα πλοία, ενώ βασίζεται περισσότερο σε μικρότερες κορβέτες που έχουν κατώτερες δυνατότητες αεράμυνας
Η Σκανδιναβική/Βαλτική περιοχή θα χωριστεί σε δύο διαφορετικές Διοικήσεις Μικτών Δυνάμεων
Η Σουηδία θα ενταχθεί με τη Δανία, τη Φινλανδία και το τρίο της Βαλτικής υπό τη διοίκηση του ΝΑΤΟ με έδρα το Μπρουνσούμ της Ολλανδίας, ενώ η Νορβηγία υπό τη διοίκηση του Νόρφολκ της Βιρτζίνια, η οποία ασχολείται κυρίως με θέματα ασφάλειας και προκλήσεις στον Ατλαντικό. Από τη συνομιλία με αξιωματούχους του ΝΑΤΟ που γνώριζαν το θέμα, ήταν συμβολικά σημαντικό για τη συμμαχία να μην «κόψει» τη Βαλτική Θάλασσα στα δύο, αφήνοντας την Εσθονία, τη Λετονία και τη Λιθουανία από τη μία πλευρά και τη Σουηδία από την άλλη.
Η άβολη ουδετερότητα της Σουηδίας Τι πρέπει να ξέρετε: Για πολλούς, η ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ είναι κάτι που δεν έχει νόημα. Μια ισχυρή και αξιόπιστη δημοκρατία, που απειλείται από μια ολοένα και πιο εμπόλεμη Ρωσία, εντάσσεται σε μια ομάδα στην οποία οι Σκανδιναβοί αδελφοί της (Δανία, Φινλανδία, Ισλανδία και Νορβηγία ) συμμετέχουν από την ίδρυση της συμμαχίας το 1949. Όλα αυτά είναι αλήθεια, αλλά η ένταξη της Σουηδίας είναι επίσης μια ιστορική στιγμή ( ίσως ακόμη πιο σημαντική από την ένταξη της Φινλανδίας το 2023). Με τα μακρά σύνορά της με τη Ρωσία, τα χέρια της Φινλανδίας ήταν πάντα κάπως δεμένα όσον αφορά την εξωτερική πολιτική και την άμυνα. Είτε είναι στο ΝΑΤΟ είτε εκτός ΝΑΤΟ, ο στόχος της Φινλανδίας είναι ξεκάθαρος: να αμυνθεί ενάντια στη Ρωσία.
Για τη Φινλανδία, η ένταξη στο ΝΑΤΟ ήταν ένα μπόνους. Όπως παραδέχτηκε ένας Φινλανδός διπλωμάτης, η Φινλανδία ήταν «πάντα έτοιμη να αντιμετωπίσει μόνη της μια πιθανή Ρωσική επίθεση». Στη συνέχεια ο διπλωμάτης πρόσθεσε: «Αλλά με το ΝΑΤΟ, μπορούμε ξαφνικά να βασιστούμε σε άλλους». Η επιλογή της ένταξης δεν υπήρχε πάντα για το Ελσίνκι, με το ΝΑΤΟ παραδοσιακά να βλέπει την ουδετερότητα της χώρας ως ζωτικό παράγοντα που συμβάλλει στην περιφερειακή σταθερότητα. Όλα άλλαξαν τον Φεβρουάριο του 2022, όταν η Ρωσία εξαπέλυσε την πλήρη επίθεσή της στην Ουκρανία και το Κρεμλίνο προειδοποίησε ότι το ΝΑΤΟ δεν μπορούσε να δεχθεί νέα μέλη, ειδικά σε αυτό που θεωρούσε ως το κατώφλι του.
Η Σουηδία, ωστόσο, πιθανότατα θα μπορούσε να ήταν πάντα μέλος του ΝΑΤΟ. Ιστορικά, ο επίσημος λόγος για τη μη ένταξη ήταν για να μην εγκαταλείψει τη Φινλανδία, αφήνοντας τη Σκανδιναβική χώρα ως μοναχικό φραγμό μεταξύ της δυτικής συμμαχίας και της τότε Σοβιετικής Ένωσης. Έτσι, όταν η Φινλανδία άρχισε να χτυπά την πόρτα του ΝΑΤΟ την άνοιξη του 2022, για τη Στοκχόλμη, η απόφαση ήταν τόσο καλή όσο πάρθηκε. Το να είναι η μόνη δύναμη εκτός ΝΑΤΟ γύρω από τη Βαλτική Θάλασσα (εξαιρουμένης της Ρωσίας, φυσικά) δεν θα ήταν μια ελκυστική προοπτική για τη Σουηδία.( Για να καταλάβετε πόση κοπέρνικη αλλαγή ήταν αυτή για τη Σουηδία, μια χώρα που, για δύο αιώνες, στέκεται έξω από κάθε μεγάλη Ευρωπαϊκή σύγκρουση,)
Με την ουδετερότητά της, η Σουηδία ήταν μοναδική — κάτι που φαίνεται ακόμη και στην πρόσφατη πολιτική. Το να μην έχει δει πόλεμο, σύγκρουση ή επαναστάσεις στο Σουηδικό έδαφος από την εποχή του Ναπολέοντα, είχε βοηθήσει στη διαμόρφωση αυτής της εθνικής ταυτότητας ουδετερότητας και ανεξαρτησίας. Επίσης η ενοχή για τον ρόλο της Σουηδίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο συνέβαλε στην ουδέτερη στάση της χώρας, με την επικρατούσα αντίληψη ότι η χώρα δεν πρέπει να ανήκει σε κανένα πολιτικό ή στρατιωτικό μπλοκ, καθώς αυτό αυξάνει μόνο την πιθανότητα σύγκρουσης .Πριν αντί για την εθνική εορτή, γιόρταζαν την Ημέρα των Ηνωμένων Εθνών στις 24 Οκτωβρίου.
Η Σουηδία ήταν πάντα “βουτηγμένη “σε αντιφάσεις. Πώς θα μπορούσε να πιέσει για την ειρήνη και τη συμφιλίωση παγκοσμίως ενώ ήταν επίσης κορυφαίος εξαγωγέας όπλων; Αυτό ήταν λίγο αγενές ξύπνημα για μερικούς Σουηδούς, ειδικά όταν ταξιδεύουν, επειδή δεν έχουν συνηθίσει να τους λένε για τις λεηλασίες που έκαναν οι πρόγονοί τους κατά τη διάρκεια του Τριακονταετούς Πολέμου. Ή ανακαλύπτοντας ότι η ιστορική βαρβαρότητα της Σουηδίας ακούστηκε ακόμη και στον εθνικό ύμνο της Πολωνίας. Αυτή η αφέλεια είχε επίσης πιο σοβαρές συνέπειες. Το γεγονός ότι τόσο ένας Σουηδός πρωθυπουργός (Ολόφ Πάλμε το 1986) όσο και ο υπουργός Εξωτερικών (Άννα Λιντ το 2003) δολοφονήθηκαν στη μέση της Στοκχόλμης, αφού τριγυρνούσαν χωρίς σωματοφύλακες, είναι συγκλονιστικό για τους περισσότερους ξένους. Για πολλούς Σουηδούς, όμως, είναι απολύτως φυσιολογικό. Τέτοια πράγματα, τελικά, απλά δεν συμβαίνουν στη Σουηδία. Ή δεν θα έπρεπε να συμβούν. Ωστόσο, τώρα φαίνεται ότι τόσο η ιστορία όσο και η πραγματικότητα πλησιάζουν γρήγορα τη Σουηδία. Νωρίτερα φέτος, ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, Μίκαελ Μπάιντεν, έφερε τη χώρα σε φρενίτιδα όταν προειδοποίησε ότι όλοι οι Σουηδοί πρέπει να προετοιμαστούν για πόλεμο. Ο κόσμος το πήρε στα σοβαρά, κατεβάζοντας χάρτες με καταφύγια βομβών και ένα πακέτο πληροφοριών με τίτλο If Crisis Or War Comes. Είναι λοιπόν τεράστιες οι εμπειρίες που μεταφέρει η Σουηδία με την πλήρη ένταξή της στο ΝΑΤΟ.
