Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Το ΝΑΤΟ γιόρτασε την 75η επέτειό του προ ημερών ως η πιο επιτυχημένη στρατιωτική συμμαχία της ιστορίας. Ωστόσο, το μέλλον του ως αξιόπιστου αποτρεπτικού παράγοντα για την αντιμετώπιση της επιθετικότητας βρίσκεται τώρα στην επιτυχία ή στην αποτυχία της παράνομης ως και βάναυσης εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι προηγούμενες επιτυχίες του ΝΑΤΟ είναι αδιαμφισβήτητες και εντυπωσιακές. Ήταν το ΝΑΤΟ που έδωσε τη δυνατότητα στη διατλαντική κοινότητα” να νικήσει τη Σοβιετική Ένωση χωρίς να πυροβολήσει”. Οι επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ έφεραν ειρήνη και σταθερότητα στα Βαλκάνια μετά την έξαρση της βίας και της επιθετικότητας της Σερβίας στη τη δεκαετία του 1990. Οι συμμαχικές δυνάμεις αξιοποίησαν τη διαλειτουργικότητά τους που ενισχύθηκε μέσα από το ΝΑΤΟ για να πολεμήσουν θαρραλέα και αποτελεσματικά στο Αφγανιστάν, το Ιράκ και αλλού σε όλο τον κόσμο(παρά τα διάφορα λάθη που έγιναν) .
Η επιτυχία του ΝΑΤΟ βασίζεται όχι μόνο στην ανάπτυξη ολοκληρωμένων στρατιωτικών δυνάμεων με υψηλή ικανότητα, αλλά και στην αδιαμφισβήτητη πολιτική βούληση και ετοιμότητα της Συμμαχίας να εξασκήσει αυτές τις δυνάμεις στη μάχη. Πουθενά δεν αποδείχθηκε αυτό με μεγαλύτερη σαφήνεια από ότι κατά τη διάρκεια της υπεράσπισης της Συμμαχίας στο Δυτικό Βερολίνο, τον θύλακα του Ψυχρού Πολέμου στην Ανατολική Γερμανία στις αρχές της δεκαετίας τυ 60.Η ισχυρή στάση δύναμης της Συμμαχίας και η αδιαμφισβήτητη αποφασιστικότητα είναι αυτό που κράτησε το Δυτικό Βερολίνο από το να υπρκεραστεί από τις δυνάμεις του τότε Συμφώνου της Βαρσοβίας κατά τις πιο τεταμένες και ασταθείς χρονικές περιόδους εκείνης της εποχής.
Το πώς το ΝΑΤΟ συμβάλλει στην άμυνα της Ουκρανίας θα καθορίσει σημαντικά το αποτέλεσμα της εισβολής της Ρωσίας. Προσβλέποντας στο μέλλον, μπορεί αυτή η επέτειος του ΝΑΤΟ -η οποία θα σηματοδοτηθεί επίσης από μια σύνοδο κορυφής που θα φιλοξενηθεί από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν στην Ουάσιγκτον, DC, τον Ιούλιο – μπορεί να εμπνεύσει εμπιστοσύνη για τη μελλοντική αξιοπιστία του ΝΑΤΟ; Ειδικότερα, μπορεί να το κάνει όταν η Ουκρανία βρίσκεται σε αδιέξοδο ή χάνει έδαφος από τη Ρωσία; Η απώλεια της ορμής της Ουκρανίας στην άμυνά της έναντι της ευρείας κλίμακας εισβολής της Ρωσίας είναι βαθιά ριζωμένη στην ικανότητα της Μόσχας να αποτρέψει τη Συμμαχία από την παροχή πιο ισχυρής βοήθειας στην Ουκρανία. Ένα βασικό στοιχείο της στρατηγικής του Πούτιν είναι η άσκηση πυρηνικού εξαναγκασμού για να αποτρέψει τη Δύση να επέμβει άμεσα στην άμυνα της Ουκρανίας. Η στρατηγική μέχρι στιγμής έχει λειτουργήσει καλύτερα από ότι ήλπιζε.
Οι απειλές του Πούτιν για πυρηνικό πόλεμο ανάγκασαν τη Συμμαχία να δεσμευτεί «χωρίς μπότες στο Ουκρανικό έδαφος» και έχουν αποτρέψει (κακώς) τους συμμάχους να περιορίσουν τη ροή στρατιωτικού εξοπλισμού τους προς την Ουκρανία. Υπογραμμίζοντας την αποτελεσματικότητα με την οποία η Ρωσία έχει ασκήσει πυρηνικό εξαναγκασμό είναι η απόλυτη ανισορροπία δυνάμεων μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας. Το συνδυασμένο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) των κρατών μελών του ΝΑΤΟ είναι περίπου 51τρισεκατομμύρια δολάρια, περισσότερο από είκοσι φορές το ΑΕΠ της Ρωσίας. Τα μέλη του ΝΑΤΟ ξόδεψαν 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια για την άμυνα το 2023, περίπου δεκαπλάσια από αυτά που ξόδεψε η Ρωσία, και ο Ρωσικός στρατιωτικός εξοπλισμός και το προσωπικό δεν ταιριάζουν με την τεχνολογία και τον επαγγελματισμό που αναπτύσσουν οι δυνάμεις της Συμμαχίας.
Αυτή η ανισορροπία θέτει το ερώτημα: Πώς γίνεται η Συμμαχία να αδυνατεί ή να μην επιθυμεί να νικήσει αποφασιστικά την εισβολή της Ρωσίας;Αυτό το ερώτημα θα είναι αναπόφευκτο στη σύνοδο κορυφής του Ιουλίου. Οι συμμαχικοί ηγέτες έχουν δεσμεύσει αναμφισβήτητα την ασφάλεια του ΝΑΤΟ σε αυτόν τον πόλεμο. Οι σύνοδοι κορυφής του ΝΑΤΟ έχουν επανειλημμένα καταδικάσει την εισβολή και ζήτησαν από τη Ρωσία «να αποσύρει πλήρως και άνευ όρων όλες τις δυνάμεις και τον εξοπλισμό της από το έδαφος της Ουκρανίας». Και η ρητορική έχει κλιμακωθεί. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε πρόσφατα τον πόλεμο ως «υπαρξιακό» για την Ευρώπη. «Εάν η Ρωσία κερδίσει αυτόν τον πόλεμο, η αξιοπιστία της Ευρώπης θα μειωθεί στο μηδέν», είπε ο Μακρόν, προσθέτοντας ότι ο πόλεμος θα έρθει στη συνέχεια στα ανατολικά σύνορα του ΝΑΤΟ. Ο Μπάιντεν, στην τελευταία του ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης, είπε: «Αν κάποιος σε αυτή την αίθουσα πιστεύει ότι ο Πούτιν θα σταματήσει στην Ουκρανία, σας διαβεβαιώνω, δεν θα το κάνει». Πολλοί συμμαχικοί ηγέτες έχουν πει το ίδιο, αν όχι με επείγοντες όρους.
Το ΝΑΤΟ έχει μια μακρά και σημαντική ατζέντα στην επικείμενη σύνοδο κορυφής της Ουάσινγκτον: Οι ηγέτες της Συμμαχίας θα τονίσουν την ανανεωμένη ενότητα του ΝΑΤΟ. Θα παραδώσουν την ενημερωμένη στρατηγική τους τ για άμυνα και αποτροπή. Και θα αναπτύξουν τα εκλεπτυσμένα πολεμικά της σχέδια που ήδη υποστηρίζονται από αυξημένες αμυντικές δαπάνες και πιο εντατικές και μεγαλύτερης κλίμακας ασκήσεις. Όλα είναι αληθινά.
. .
Αν η επικείμενη σύνοδος κορυφής της Ουάσιγκτον πρόκειται να εμπνεύσει συνεχή εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία του ΝΑΤΟ, και συνεπώς στο μέλλον της, τότε η Συμμαχία πρέπει να αναλάβει δράση για να τοποθετήσει την Ουκρανία σε έναν ξεκάθαρο δρόμο προς τη νίκη. Αυτό θα απαιτήσει μια στρατηγική που θα περιλαμβάνει πέντε βασικά στοιχεία:
1)Οι συμμαχικοί ηγέτες πρέπει να υποστηρίξουν αναμφίβολα τους πολεμικούς στόχους της Ουκρανίας – δηλαδή, την πλήρη εδαφική ανασύσταση πίσω στα σύνορα του έθνους του 1991. Οτιδήποτε λιγότερο από αυτό είναι ένα απογοητευτικό μήνυμα προς την Ουκρανία και ενθάρρυνση προς τον Πούτιν να διατηρήσει την εισβολή του. Το ΝΑΤΟ δεν μπορεί πλέον να διστάζει να παράσχει στην Ουκρανία τα όπλα που χρειάζεται τόσο επειγόντως με τον ρυθμό που χρειάζεται και χωρίς κανέναν περιορισμό στη χρήση τους εναντίον νόμιμων στρατιωτικών στόχων στη Ρωσία. Ο κατάλογος αυτός περιλαμβάνει μαχητικά αεροσκάφη, συστήματα εκκαθάρισης ναρκοπεδίων , πυραυλους μακράς ακτίνας δράσης κα.
2)Πρέπει να επιβληθούν πραγματικά ολοκληρωμένες και αποτελεσματικές κυρώσεις στη Ρωσία. Το ΑΕΠ της Ρωσίας αυξήθηκε κατά περισσότερο από 3 % πέρυσι, παρά τις δυτικές κυρώσεις που αποσκοπούσαν να εμποδίσουν την πολεμική προσπάθεια της Μόσχας. Αυτό το γεγονός υπογραμμίζει την ανεπάρκεια του καθεστώτος κυρώσεων της Δύσης. Οι αυστηρές κυρώσεις από μόνες τους μπορεί να μην σταματήσουν την εισβολή του Πούτιν, αλλά η επιβολή τους , θα αποδυναμώσει την πολεμική μηχανή της Ρωσίας, θα υπονομεύσει την πολιτική σταθερότητα στη χώρα και θα χρησιμεύσει ως θετική αντανάκλαση της αποφασιστικότητας της Συμμαχίας.
3)Οι 32 σύμμαχοι του ΝΑΤΟ πρέπει να εμπλακούν δυναμικά με τον Ρωσικό λαό σχετικά με τις βάναυσες πραγματικότητες αυτού του πολέμου. Η διατλαντική κοινότητα απλώς δεν έχει μια εντατική “εκστρατεία ενημέρωσης” σχετικά με αυτό το θέμα, φοβούμενος να δημιουργήσει την εντύπωση ότι η Δύση σκοπεύει να αλλάξει καθεστώς στη Ρωσία. Στο μεταξύ, η Ρωσία και οι σύμμαχοί της εντείνουν σταθερά τις εκστρατείες πληροφόρησηςκαι απύθμενης προπαγάνδας κατά της Δύσης.
4)Η σύνοδος κορυφής της Ουάσιγκτον πρέπει να δώσει στην Ουκρανία μια σαφή πορεία προς την ένταξη στο ΝΑΤΟ. Η ένταξη στο ΝΑΤΟ στην Ουκρανία δεν είναι απαραίτητη μόνο για τη διασφάλιση της μεταπολεμικής ειρήνης. Είναι απαραίτητο για μια αποτελεσματική στρατηγική νίκης που θα επιτρέπει στην Ουκρανία να επιτύχει τους πολεμικούς της στόχους γρήγορα και αποφασιστικά. Η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και η εγγύηση ασφάλειας που τη συνοδεύει είναι ο μόνος τρόπος να πειστεί ο Πούτιν ότι η Ουκρανία είναι αμετάκλητα εγκλωβισμένη στη διατλαντική κοινότητα και δεν είναι πλέον ευάλωτη στην υποταγή του.
5)Το πώς το ΝΑΤΟ συμβάλλει στην άμυνα της Ουκρανίας θα καθορίσει σημαντικά το αποτέλεσμα της εισβολής της Ρωσίας. Η σύνοδος κορυφής πρέπει να καταστήσει σαφές σχετικά με τη δύναμη της πολιτικής βούλησης και της αποφασιστικότητας της Συμμαχίας. Αυτή η αποφασιστικότητα είναι το υπόβαθρο της ικανότητας του ΝΑΤΟ να αποτρέψει την επιθετικότητα τα επόμενα εβδομήντα πέντε χρόνια με την ίδια επιτυχία όπως τα τελευταία εβδομήντα πέντε χρόνια.
