Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Καθώς οι ειρηνευτικές συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία ωθούνται -αν και υπάρχουν μεγάλα εμπόδια- προς μια πιθανή τριμερή συνάντηση μεταξύ των ΗΠΑ, της Ουκρανίας και της Ρωσίας, το καίριο ερώτημα είναι τι είδους εγγυήσεις ασφαλείας μπορεί να λάβει το Κίεβο, συνεχίζει να πλανάται πάνω από την αβεβαιότητα των διπλωματικών συναντήσεων.Μετά την παρουσία του Ζελένσκι στι 18 Αυγούστου στον Λευκό Οίκο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται τώρα να συντάξουν μια “πρόταση σκελετού” για εγγυήσεις ασφαλείας κατά τη διάρκεια των επόμενων 15 ημερών. Η πρόταση θα εξετάσει σε τι είναι πρόθυμοι να δεσμευτούν οι σύμμαχοι της Ουκρανίας προκειμένου να αποτραπούν μελλοντικές επιθέσεις αν επιτευχθεί μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ή μια ειρηνευτική συμφωνία.Για την Ουκρανία και τους συμμάχους της, το σημείο εκκίνησης για οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις απαιτεί να αναγνωριστεί και επισημανθεί ότι ο λόγος της Ρωσίας δεν μπορεί να ληφθεί σοβαρά στην ονομαστική του αξία, δεδομένης της μακράς ιστορίας των παραβίασης των συνθηκών και των συμφωνιών.Η Ρωσία έχει υποσχεθεί να σεβαστεί τα σύνορα και την κυριαρχία της Ουκρανίας στο παρελθόν για παράδειγμα, όταν υπέγραψε το μνημόνιο της Βουδαπέστης το 1994 που οδήγησε στη παράδοση του Σοβιετικού πυρηνικού οπλοστασίου στη Μόσχα ,μ σεβασμό στην εδαφική κυριαρχία του Κιέβου (που την παραβίασαν οι Ρώσοι σε Κριμαία και Ντονμπάς) αλλά και όταν η Ρωσία και η Ουκρανία υπέγραψαν τη Συνθήκη Φιλίας, Συνεργασίας και Εταιρικής Σχέσης του 1997 την οποία επίσης παραβίασαν.Καθ ‘όλη τη διάρκεια του πολέμου, η Ουκρανία παρέμεινε ανένδοτη ότι οι ισχυρές και δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας από τους εταίρους της αποτελούν απαραίτητη συνιστώσα οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας. Ο Ζελένσκι έχει ζητήσει επανειλημμένα την είσοδο της χώρας στο ΝΑΤΟ.Η ισχυρή ρήτρα του ΝΑΤΟ δεν δεσμεύει, ωστόσο, τα κράτη -μέλη της σε πλήρη στρατιωτική επέμβαση σε περίπτωση τέτοιας επίθεσης, καλώντας τους αντίθετα να παράσχουν αυτό που θεωρούν απαραίτητο για να βοηθήσουν τους εταίρους τους.Την ίδια στιγμή, η Ρωσία έχει απορρίψει κατηγορηματικά την ένταξη στο ΝΑΤΟ ή την ανάπτυξη ευρωπαϊκών ειρηνευτικών δυνάμεων στο έδαφος της Ουκρανίας, με τις δύο να θεωρούνται ως οι ισχυρότεροι αποτρεπτικοί παράγοντες για μελλοντικές επιθέσεις.Κατά τη διάρκεια των πρόσφατων συνομιλιών, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξέφρασαν ισχυρή υποστήριξη, για μια εγγύηση “άρθρου τύπου 5” που υποστηρίζεται από μια ομάδα Ευρωπαίων συμμάχων γνωστή ως “Συνασπισμός των Πρόθυμων”. Ένα σχέδιο αυτού του είδους θα ευθυγραμμιστεί με την επιμονή του Τραμπ ότι η Ευρώπη φέρει το κόστος και την ευθύνη για την εγγύηση της ασφάλειας της Ουκρανίας, αν και οι λεπτομέρειές του εξακολουθούν να είναι ασαφείς.Πιο πρόσφατα, ο Ζελένσκι πρότεινε επίσης ένα σχέδιο για την αγορά Αμερικανικών όπλων αξίας 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων ως μέρος εγγυήσεων ασφαλείας, σε μια προσπάθεια να απευθυνθεί στις ΗΠΑ συνδέοντας την άμυνα της Ουκρανίας με τα οικονομικά συμφέροντα της Αμερικής.Προτάσεις ενδιαφέρουσες αλλά και αρκετές χωρίς αύριο.Η ένταξη στο ΝΑΤΟ είναι η καλύτερη και μόνη γνήσια εγγύηση ασφαλείας για την Ουκρανία, αλλά με αυτή εκτός τραπεζιού, το επόμενο καλύτερο πράγμα θα ήταν μια νέα συμφωνία ασφαλείας από μια ομάδα δεσμευμένων δυτικών συμμάχων που θα οραματιστούν την παρουσία των ευρωπαϊκών στρατευμάτων στο έδαφος, και θα περιλαμβάνει ένα σύνολο σαφών και άνευ όρων διατάξεων όπως η μακροπρόθεσμη οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη.Η απροθυμία να προσφερθεί το άρθρο 5 είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο ακόμη και το άνοιγμα της διαδικασίας ένταξης του ΝΑΤΟ για την Ουκρανία έχει απορριφθεί δυστυχώς από το 2022. Αυτό που μπορεί να προσφέρει αξιόπιστα η Ευρώπη δεν είναι εγγυήσεις ασφαλείας, αλλά περισσότερα χρήματα και στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία.Ο υπογράφων εκτιμά ότι μια ρεαλιστική πρόταση θα μπορούσε να είναι η ανάπτυξη μονάδων υλικοτεχνικής υποστήριξης σε δυτικές περιοχές της Ουκρανίας,(Λβιβ, Γιαβορίβ, Κοροστέλ, Κόβελ,Λουτς, Τσερνοβίτσι,ΙΙβάνο Φράνκιφσκ κα) μακριά από τη γραμμή του μετώπου ως και περιπολίες μη επανδρωμένων αεροσκαφών πάνω από την ανατολική Ουκρανία και τη Μαύρη Θάλασσα.Μια συνεχιζόμενη προμήθεια όπλων και εξοπλισμού ως και η βοήθεια για τη δημιουργία μιας αυτάρκης ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας είναι άλλες πιθανές εγγυήσεις ασφαλείας δεδομένου ότι η ουκρανική πολεμική βιομηχανία είναι υψηλού πιπέδου.Μια πιθανή προσφορά της Ρωσίας να κατοχυρώσει τον νομικό της κώδικα να μην παραβιάσει την κυριαρχία της Ουκρανίας ή άλλων ευρωπαϊκών χωρών , αυτή η νομοθεσία θα ήταν χωρίς νόημα και θα μπορούσε να αλλάξει εν μία νυκτί. σημειώνοντας ότι ο ποινικός κώδικας της Ρωσίας απαγόρευε ήδη τον σχεδιασμό, την προετοιμασία, την απελευθέρωση, ή τη διεξαγωγή ενός επιθετικού πολέμου, ο οποίος δεν εμπόδισε την εισβολή της στην Ουκρανία.Εκτιμάται ότι ο τρόπος για να αποφευχθούν οι αποτυχίες του Μνημονίου της Βουδαπέστης είναι δυτικά στρατεύματα μόνιμα στο έδαφος στην Ουκρανία, υποστηριζόμενα από ναυτικές δυνάμεις στη Μαύρη Θάλασσα σε εναλλαγή, και δυτική αντιαεροπορική και πυραυλική άμυνα. Αλλά ο αρχικός σχεδιασμός για τον “Συνασπισμό των Πρόθυμων” σχεδίαζε μόνο για περίπου 10.000 έως 20.000 στρατιώτες, επικεντρώθηκε στην εκπαίδευση του ουκρανικού στρατού, σημείωσε.
Αν μιλάμε τώρα σοβαρά για μια δύναμη τύπου άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, οι υποθέσεις σχεδιασμού του Συνασπισμού θα πρέπει να αλλάξουν εντελώς, (απαιτώντας) μια νέα διαδικασία σχεδιασμού για μια πολύ μεγαλύτερη και βαριά ένοπλη δύναμη.Ακόμη και αν σχηματιστεί ένα πιο συνεκτικό σχέδιο, εξακολουθούν να παραμένουν βασικά ερωτήματα, συμπεριλαμβανομένου του αν η Μόσχα μπορεί να πειστεί να αφήσει τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία αν δεν είναι υπό την ανώτατη διοίκηση του ΝΑΤΟ/SHAPE και αν μια μελλοντική ρύθμιση τύπου άρθρου 5 θα περιλαμβάνει πυρηνικές εγγυήσεις ή δέσμευση όλων των συμμετεχόντων της να υπερασπιστεί την Ουκρανία αν η Ρωσία επιτεθεί ξανά.
