Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Πολλαπλά σενάρια περιγράφουν πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί ο
πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία μετά από τρεισήμισι χρόνια
σφοδρού πολέμου , με κανένα να μην προσφέρει εύκολες απαντήσεις.
Κάθε επιλογή δοκιμάζει όχι μόνο την ανθεκτικότητα της Ουκρανίας,
αλλά και την ενότητα, τη στρατηγική και την αποφασιστικότητα του
δυτικού δημοκρατικού κόσμου απέναντι σε ένα από τα πιο αυταρχικά
εμμονικά και απάνθρωπα καθεστώτα του πλανήτη που δεν υπολογίζει
ούτε τις δικές του τεράστιες απώλειες,.
Όκτώ πιθανά σενάρια για το πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί ο πόλεμος
πλήρους κλίμακας της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Από τη πρώτη
στιγμή ο υπογράφων στην εφημερίδα μας υποστήριξε ότι πρωταρχικά ο
πόλεμος θα έχει χρονικό βάθος
Με τους διαθέσιμους πόρους της, η Ρωσία κινείται σε επίπεδο
πολεμικής οικονομίας αναμένεται να επιδιώξει έναν πόλεμο φθοράς,
παρατείνοντας τις μάχες και δοκιμάζοντας την αντοχή των εταίρων της
Ουκρανίας και επιδιώκοντας να διασπάσει το δυτικό συνασπισμό
Τα 8 πιο πιθανά σενάρια είναι
Πρώτο :Υβριδικός τύπος Γ παγκόσμιου πόλεμου: Οξείες περιφερειακές
συγκρούσεις και πόλεμοι σε ολόκληρο τον κόσμο με «κορύφωση» του
πολέμου στην Ουκρανία ως και παράλληλα πόλεμοι στη Μέση
Ανατολή, την Ασία-Ειρηνικό, στα Βαλκάνια, στον Καύκασο, στη νότια
Αμερική κ.λπ.(πιθανότητα 19%)
Δεύτερο Ο Ρωσικός πόλεμος στην Ουκρανία: Πόλεμος φθοράς με τη
διατήρηση του τρέχοντος επιπέδου έντασης των εχθροπραξιών· Η
Ευρώπη και οι ΗΠΑ παρέχουν το βέλτιστο επίπεδο στρατιωτικής και
οικονομικής βοήθειας.(πιθανότητα 12%)
Τρίτο :Ο ρωσικός πόλεμος στην Ουκρανία: Πόλεμος φθοράς, με τη
Ρωσία να επιτυγχάνει σημαντικές επιτυχίες κατά μήκος της πρώτης
γραμμής αντιπαράθεσης εν μέσω κινητοποίησης των ρωσικών
πόρων ως και τελικής απόσυρσης της αμερικανικής στρατιωτικής
υποστήριξης.(πιθανότητα 4%)
Τέταρτο: Ο ρωσικός πόλεμος στην Ουκρανία: Πόλεμος φθοράς με
μειωμένη ένταση εχθροπραξιών λόγω της αποστράγγισης των
οικονομικών πόρων και από τις δύο πλευρές.(31%)
Πέμπτο :Ο ρωσικός πόλεμος στην Ουκρανία: Κατάπαυση του πυρός
και μετάβαση στην ειρηνευτική διαδικασία υπό συνθήκες
απαράδεκτες για την Ουκρανία.(11%)
Έκτο :Ο ρωσικός πόλεμος στην Ουκρανία: Κατάπαυση του
πυρός με λογικά αποδεκτούς όρους τόσο για την Ουκρανία όσο
και για τη Ρωσία, με αποσπασματική ειρηνευτική διαδικασία και
χωρίς βιώσιμη ειρήνη(12%).
Εβδομο :Ο ρωσικός πόλεμος στην Ουκρανία: Κατάπαυση του
πυρός και μετάβαση στην ειρηνευτική διαδικασία η οποία
αντιμετωπίζει πλήρως τα συμφέροντα και την ασφάλεια της
Ουκρανίας.(3%)
Όκτω Τέλος Πούτιν , με αβεβαιότητα σε πολλά επιμέρους
ζητήματα που ενδέχεται να προκαλέσουν διευρυμένες
αποσταθεροποιητικές ενέργειες(9%).
Τι σημαίνει ειρήνη για τους Ουκρανούς;
Ο κόσμος τώρα κατανοεί σαφώς πώς ο πόλεμος εξαρτάται από τους
οικονομικούς πόρους και έχει κινητοποιηθεί ανάλογα. Η Ευρώπη, η
Ιαπωνία, η Αυστραλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς
συμβάλλουν ενεργά στην αγορά όπλων και την οικονομική βοήθεια.
Ωστόσο, το ανθρώπινο δυναμικό έχει επίσης σημασία και η Ουκρανία
έχει λιγότερο από τη Ρωσία.
Τα περισσότερα από τα προβλεπόμενα σενάρια είναι δύσκολα για την
Ουκρανία. Ακόμη και η ιδέα της ειρήνης παρουσιάζει μια πρόκληση για
έναν απλό λόγο: ενώ πολλοί μιλούν για κατάπαυση του πυρός, λίγοι
συζητούν τους πραγματικούς όρους της ειρήνης.Υπογραμμίζουν την
ανάγκη για μια σαφή κατανόηση του πώς θα έμοιαζε η ειρήνη, πώς θα
συνυπάρξουν οι δύο χώρες στη συνέχεια και τι ρόλο θα διαδραματίσουν
η Ευρώπη, οι ΗΠΑ και η Ρωσία. Η επιστροφή στο business as usual δεν
είναι μια βιώσιμη μακροπρόθεσμη λύση.
Ο συγκεκριμένος στόχος της Ρωσίας σε αυτόν τον πόλεμο είναι η
καταστροφή της ουκρανικής κρατικής υπόστασης. Το βασικό ερώτημα:
μπορεί μια κατάπαυση του πυρός να είναι κάτι περισσότερο από μια
προσωρινή παύση για τη Ρωσία να ανασυνταχθεί και στην
πραγματικότητα να οδηγήσει σε κάτι πιο αποτελεσματικό;
Το ιστορικό παραβιάσεων των κατάπαυσης του πυρός στη Ρωσία και τι
μπορεί να μας πει σήμερα
Σε όλα τα σενάρια, η Ουκρανία αναμένεται να ενισχύσει το στρατιωτικό
της δυναμικό, με έμφαση στην τεχνολογία. Αυτός είναι πλέον ένας
πόλεμος της τεχνολογίας, με νέους κανόνες. Ενώ οι προηγούμενες
συγκρούσεις από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο επικεντρώθηκαν σε
μεγάλο βαθμό στην ωμή δύναμη, το σημερινό πεδίο μάχης έχει
μετατοπιστεί.
Τα drones, η ρομποτική και η τεχνητή νοημοσύνη είναι τώρα
αποφασιστικοί παράγοντες, επιτρέποντας σε ένα έθνος να αντέξει
περισσότερο στον πόλεμο ή, κατά την απουσία του, να χάσει την
υπεροχή του πεδίου της μάχης ακόμη και με βαρύ τεθωρακισμένο
εξοπλισμό.
Η Ουκρανία έχει επανειλημμένα δείξει ότι η τεχνολογία μπορεί να
βοηθήσει να περιοριστεί ένας πολύ μεγαλύτερος αντίπαλος, ακόμη και
ένας με την ονομασία «ο δεύτερος στρατός στον κόσμο». Η συνέχιση
των επενδύσεων σε κεφάλαια, ενέργεια και ανθρώπινο κεφάλαιο σε
αυτόν τον τομέα – και η εμπλοκή των μηχανικών και των
προγραμματιστών – είναι απαραίτητη. Αυτό δεν ισχύει μόνο για την
Ουκρανία.
Τι γίνεται με τον υπόλοιπο κόσμο;
Κάθε σενάριο υπογραμμίζει τη σημασία της υποστήριξης από την
Ευρώπη και τον δημοκρατικό κόσμο.
Η Ρωσία έχει ήδη φέρει τον πόλεμο στην Ευρώπη, αν και χωρίς άμεση
στρατιωτική εμπλοκή. Ο υβριδικός πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη: το
σαμποτάζ, η κατασκοπεία, οι τοπικές παρεμβάσεις, οι επιχειρήσεις
πληροφοριών και ειδικά οι κυβερνοπόλεμοι έχουν γίνει τυποποιημένα
ρωσικά εργαλεία για ανάμειξη στις ευρωπαϊκές υποθέσεις. Το Κρεμλίνο
χρηματοδοτεί επίσης φιλορωσικές δυνάμεις που στοχεύουν να
εισαχθούν στην ευρωπαϊκή πολιτική ζωή
. Η Μόσχα πληρώνει δεκάδες χιλιάδες πράκτορες σε όλο τον κόσμο οι
όποιοι πραπληροφορούν ,ψεύδονται, παραποιούν γεγονότα κα. Αυτοί
είναι είτε πολιτικοί, είτε δημοσιογράφοι, είτε απόστρατοι στρατιωτικοί
περιορισμένων γνώσεων και εμβέλειας.
.
Κοιτάζοντας μπροστά, υπάρχει επίσης ο κίνδυνος να εμβαθυνθούν οι
συγκρούσεις. Σε περίπτωση που η Ουάσιγκτον αποστασιοποιηθεί
περαιτέρω από την Ευρώπη, η Μόσχα θα το ερμηνεύσει αυτό ως ένα
μήνυμα ότι, σε περίπτωση ευρύτερης κλιμάκωσης στην ήπειρο, η
διεθνής υποστήριξη μπορεί να παραπαίει.
Ως εκ τούτου, η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για παρατεταμένο
υβριδικό πόλεμο με τη Ρωσία, που κυμαίνονται από στρατιωτικές
προκλήσεις στα σύνορα ΕΕ/ΝΑΤΟ και εισροή μεταναστών, ως
πολύπλοκες επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και τρομοκρατικά
επεισόδια με στόχο τον άμαχο πληθυσμό.
Για τον δημοκρατικό κόσμο, η ενότητα είναι υψίστης σημασίας -τόσο
εσωτερικά όσο και στην υποστήριξή της προς την Ουκρανία. Ακόμη και
το μικρότερο ρήγμα μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης δίνει στα
αυταρχικά καθεστώτα πυρομαχικά: αν οι σύμμαχοι δεν μπορούν να
συμφωνήσουν μεταξύ τους, πώς μπορούν να προστατεύσουν
οποιονδήποτε άλλο;
Επιπλέον, αν επιτραπεί στη Ρωσία να συνεχίσει με την τολμηρή
αμφισβήτηση των δυτικών αρχών της στην Ουκρανία και την Ευρώπη,
θα στείλει ένα σαφές μήνυμα στις αυταρχικές εξουσίες: τα εγκλήματα
μπορούν να μείνουν ατιμώρητα· ως εκ τούτου, είναι δυνατόν να
προχωρήσει σε μονομερή ισχυρή επιβολή εγωιστικών γεωπολιτικών
φιλοδοξιών σε βάρος άλλων, υπονομεύοντας έτσι τις αρχές της
πολιτισμένης συνύπαρξης.
Αυτό θα μπορούσε να διευρύνει τις συγκρούσεις σε άλλα μέρη του
πλανήτη. Ο κόσμος παρακολουθεί στενά την Ουκρανία – το αποτέλεσμα
και οι συνέπειές της δεν είναι απλώς θέμα της Ρωσίας και της
Ουκρανίας, αλλά ζήτημα διάβρωσης της παγκόσμιας εμπιστοσύνης στη
διεθνή τάξη.
Τι πρέπει να πληρφορηθεί η Ευρώπη και ο κόσμος;
Πρώτο
Τεχνολογική υπεροχή. Αυτό δεν αφορά μόνο τις εθνικές αμυντικές
δυνατότητες ή τον αριθμό των αρμάτων μάχης και των αεροσκαφών.
Στον σημερινό πόλεμο, εκατό drones μπορούν να καταστρέψουν
δώδεκα αεροσκάφη σε 30 λεπτά. Τα drones μεγάλου βεληνεκούς
μπορούν να κατεδαφίσουν τις αποθήκες πυρομαχικών.
Οι τρέχουσες προτεραιότητες: drones, ρομποτική, τεχνητή νοημοσύνη,
κυβερνοάμυνα, αυτόνομες επικοινωνίες, συστήματα ηλεκτρονικού
πολέμου και αεράμυνα – όλα αυτά χρησιμοποιούνται ήδη εκτενώς στο
ουκρανικό πεδίο μάχης.
Οι αναφορές της πρώτης γραμμής δείχνουν ότι οι τεθωρακισμένες
αυτοκινητοπομπές σπάνια αναπτύσσονται πλέον. Ο πόλεμος διεξάγεται
με drones. Η Ουκρανία έχει ήδη δει περιπτώσεις χερσαίων ρομπότ που
συλλαμβάνουν Ρώσους στρατιώτες και θαλάσσια μη επανδρωμένα
αεροσκάφη που εξουδετέρωσαν τη ναυτική κυριαρχία της Ρωσίας στη
Μαύρη Θάλασσα. Αυτό καθιστά τις επενδύσεις στην αμυντική
τεχνολογία όχι προαιρετικές, αλλά επιτακτικές.
Δεύτερο:
Ενότητα για την επιβίωση στομέλλον.
Η Ευρώπη πρέπει να λειτουργήσει ως ένας ενιαίος μηχανισμός,
αναπτύσσοντας ένα δόγμα συλλογικής άμυνας και παρουσιάζοντας ένα
ενιαίο μέτωπο για να εξασφαλίσει τη δική του ασφάλεια. Η δυτική
υποστήριξη προς την Ουκρανία παραμένει απαραίτητη, ακόμη και αν
εξακολουθεί να υπολείπεται των πραγματικών αναγκών της Ουκρανίας.
Η σταθερή δυτική βοήθεια οδηγεί σε ανθεκτικότητα ενώ η μειωμένη
υποστήριξη επιφέρει ρωσικά κέρδη .
Μια ισχυρή Ευρώπη είναι ακριβώς αυτό που φοβάται η Ρωσία ,και αυτό
που είναι αποφασισμένη να αποτρέψει. Η Ρωσία είναι έτοιμη να παίξει
ένα μεγάλο παιχνίδι, αλλά στοιχηματίζει επίσης ότι οι δυτικές
δημοκρατίες έχουν μικρή ανοχή σε δυσφορία με συνεχή πίεση εν καιρώ
πολέμου.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο υβριδικός πόλεμος παραμένει
βασικό μέρος της στρατηγικής της Ρωσίας: να υπονομεύσει την
αλληλεγγύη, να αποδυναμώσει τη δέσμευση στις κοινές αξίες, και να
θιασπάσει τόσο τα μπλοκ της ΕΕ όσο και του ΝΑΤΟ.
Τέλος, ένα βιώσιμο και σαφώς καθορισμένο πλαίσιο ειρήνης είναι
κρίσιμο. Η κατάπαυση του πυρός από μόνη της δεν είναι ειρήνη. Τα
σενάρια 5 και 6 δείχνουν ότι μια κατάπαυση του πυρός, που δεν
συνοδεύεται από διαρθρωτικές εγγυήσεις και πολιτική βούληση, μπορεί
να είναι χειρότερη από τον πόλεμο για το θύμα έθνος.
Οι διαπραγματεύσεις μετά το 2014, μετά την απόπειρα προσάρτησης
της Κριμαίας από τη Ρωσία και την εισβολή σε δύο ουκρανικές
περιοχές, κατέδειξαν ένα πράγμα ξεκάθαρα: μια κατάπαυση του πυρός
δεν ισοδυναμεί με ειρήνη. Η διαπραγμάτευση με τη Ρωσία έρχεται
συχνά σε υψηλό τίμημα αφύ είναι ένα κράτος που ενεργεί με τους
δικούς του όρους. Τυχόν νέες διαπραγματεύσεις πρέπει να αποφύγουν
την επανάληψη των λαθών του παρελθόντος στο Μινσκ 1 και 2 αφού η
κατάπαυση του πυρός είναι ανεπαρκής.
-
