Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Από την περασμένη εβδομάδα και ως τα μέσα Οκτωβρίου , η Ιαπωνία έχει αναπτύξει μαχητικά αεροσκάφη F-15 ως και τέσσερα επιπλέον στρατιωτικά μεταγωγικά αεροσκάφη, μαζί με σχεδόν 200 μέλη προσωπικού, επισκεπτόμενα στρατιωτικές βάσεις στις ΗΠΑ, στον Καναδά, στο Ηνωμένο Βασίλειο στην Ολλανδία και στη Γερμανία.
Η επιχείρηση «Αετοί του Ατλαντικού» σηματοδοτεί την πρώτη φορά που αεροσκάφη της Ιαπωνικής Αεροπορικής Δύναμης Αυτοάμυνας θα έχουν μεταβεί στον Καναδά ή στην Ευρώπη. Πριν από την αποστολή , ο Ιάπωνας υπουργός άμυνας, Γεν. Νακατάνι, δήλωσε ότι η ανάπτυξη ενσαρκώνει την «αναγνώριση ότι η ασφάλεια της Ευρωατλαντικής περιοχής και της Ινδο-Ειρηνικής περιοχής είναι και θα είναι άρρηκτα συνδεδεμένες και αλληλένδετες». Τα ερωτήματα πολλά μεταξύ των οποίων γιατί το Τόκιο κάνει αυτή την κίνηση τώρα και τι να περιμένουμε στη συνέχεια στις σχέσεις Ιαπωνίας-ΝΑΤΟ.
Πρώτο : Γιατί η Ιαπωνία έχει αναπτύξει αυτά τα αεροσκάφη τώρα; Τα τελευταία χρόνια, η Ιαπωνία και οι χώρες του ΝΑΤΟ έχουν εργαστεί για την ενίσχυση των αμυντικών τους σχέσεων. Αυτό έχει βοηθήσει το Τόκιο και τα μέλη του ΝΑΤΟ να προωθήσουν την αμοιβαία κατανόηση, τον συντονισμό και τη συνεργασία για την αντιμετώπιση ζητημάτων ασφαλείας στις Ευρωατλαντικές και Ινδο-Ειρηνικές περιοχές.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αποστολή «Αετοί του Ατλαντικού» —η οποία περιλαμβάνει την ανάπτυξη των F-15, C-2, KC-767 και KC-46A της Ιαπωνικής Αεροπορικής Δύναμης Αυτοάμυνας στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, τη Βρετανία, την Ολλανδία και τη Γερμανία— ουσιαστικά αποδεικνύει τη δέσμευση της Ιαπωνίας να συνεργαστεί στενά με τους εταίρους της στο ΝΑΤΟ, αλλά καταδεικνύει επίσης τις προσπάθειες του Τόκιο να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο στην παγκόσμια ασφάλεια.
Δεύτερο : Υπάρχουν άλλες πρόσφατες ενέργειες της Ιαπωνίας που υποδεικνύουν μια αλλαγή στον τρόπο που βλέπει την ασφάλειά της; Η Ιαπωνία εργάζεται για την επέκταση και την εμβάθυνση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας μέσω διαφόρων καναλιών, όχι μόνο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους και τα ομοϊδεάτικα κράτη, αλλά και με άλλους ζωτικούς εταίρους στη Νοτιοανατολική Ασία, στη Νότια Ασία και μεταξύ των νησιωτικών κρατών του Ειρηνικού.
Αυτές οι προσπάθειες αποτελούν μέρος της ιδέας της Ιαπωνίας για Μία Συνεργατική Προσπάθεια Μεταξύ των Εθνών (OCEAN), η οποία στοχεύει στην επίτευξη και διατήρηση ενός ελεύθερου και ανοιχτού Ινδο-Ειρηνικού. Φυσικά, οι προσπάθειες επιτρέπουν επίσης στην Ιαπωνική Δύναμη Αυτοάμυνας και στην Ιαπωνική Ακτοφυλακή να αποκτήσουν σημαντική επιχειρησιακή εμπειρία. Η συνεργασία και ο συντονισμός της Ιαπωνίας με διάφορους εταίρους αντικατοπτρίζουν την αναγνώριση του Τόκιο ότι ένας προληπτικός διεθνής ρόλος είναι ζωτικής σημασίας για τη σταθεροποίηση της περιοχής και τη διασφάλιση της εθνικής της ασφάλειας.
Τρίτο : Τι σημαίνει η ανάπτυξη της Ιαπωνίας για τους συμμάχους του ΝΑΤΟ; Εν μέσω αυξημένων στρατιωτικών και οικονομικών απειλών που θέτουν ο άξονας των επιτιθέμενων (Κίνα, Ρωσία και Βόρεια Κορέα), ομοϊδεάτες χώρες του Ευρωατλαντικού και του Ινδο-Ειρηνικού ενισχύουν τη συνεργασία τους στον τομέα της ασφάλειας. Η Ιαπωνία, παρά το γεγονός ότι είναι μια παραδοσιακά ειρηνιστική χώρα με ρήτρα «μη πολέμου» στο σύνταγμά της, έχει αυξήσει δραματικά τις αμυντικές της δαπάνες κάθε χρόνο μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Στο πολυμερές μέτωπο, η Ιαπωνία έχει πετύχει πολλές πρωτιές για να ενισχύσει τις ευρωπαϊκές αμυντικές της συνεργασίες. Τον Ιανουάριο, το Τόκιο δημιούργησε μια ανεξάρτητη αποστολή στο ΝΑΤΟ για να βοηθήσει στην ανάπτυξη μιας πιο αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των δύο οντοτήτων. Η ανάπτυξη των «Aτλαντκών αρτών » σε βάσεις του ΝΑΤΟ σηματοδοτεί την πρώτη φορά στην ιστορία που ιαπωνικά πολεμικά αεροσκάφη έχουν αναπτυχθεί στον Καναδά και την Ευρώπη.
Η εν εξελίξει ανάπτυξη μαχητικών αεροσκαφών από την Ιαπωνία σε βάσεις του ΝΑΤΟ αποτελεί στρατηγική κίνηση. Σηματοδοτεί την αυξανόμενη πρόθεση του Τόκιο να εμβαθύνει τους δεσμούς του με την Ευρώπη και θέτει τις βάσεις για ενισχυμένη συνεργασία – ιδιαίτερα στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας και της καινοτομίας.
Αντιμέτωπες με την αυξανόμενη συνεργασία Κίνας-Ρωσίας και μια ολοένα και πιο ασταθή κυβέρνηση των ΗΠΑ, η Ιαπωνία και η Ευρώπη ξεπερνούν τις αμυντικές στάσεις δεκαετιών. Κάθε μία κάνει σημαντικά βήματα για την ανοικοδόμηση της αμυντικής βιομηχανικής της βάσης και την προμήθεια κρίσιμων δυνατοτήτων – όπου κι αν τις βρει. Η Ευρώπη ήδη αναζητά εταίρους Ινδο-Ειρηνικού για να βοηθήσουν στην κάλυψη αυτών των κενών.
Για τον σκοπό αυτό, το Τόκιο και οι Βρυξέλλες στοχεύουν να ξεκινήσουν έναν νέο Διάλογο Αμυντικής Βιομηχανίας Ευρωπαϊκής Ένωσης-Ιαπωνίας στο εγγύς μέλλον. Αυτό έρχεται μετά από αρκετές κινήσεις για την ευθυγράμμιση των φιλοδοξιών της αμυντικής βιομηχανίας, συμπεριλαμβανομένης μιας επίσημης συμφωνίας ασφάλειας και άμυνας Ευρωπαϊκής Ένωσης-Ιαπωνίας, της νέας αποστολής της Ιαπωνίας στο ΝΑΤΟ και της αυξανόμενης διμερούς άμυνας.
Προγράμματα όπως το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Αεροπορικής Μάχης και η ανάπτυξη ενός ηλεκτρομαγνητικού πυροβόλου Ιαπωνίας-Γαλλίας-Γερμανίας καταδεικνύουν την αυξημένη συνεργασία της Ιαπωνίας και της Ευρώπης στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Το Τόκιο προσφέρει προηγμένες ευκαιρίες έρευνας και ανάπτυξης στη ρομποτική και την προσθετική κατασκευή, ενώ η Ευρώπη μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη παραγωγική ικανότητα για πιο προηγμένα συστήματα. Καθώς η Ιαπωνία ενισχύει το στρατιωτικό της αποτύπωμα παράλληλα με τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ, αναμένεται ότι αυτή η δυναμική θα μεταφερθεί και στον βιομηχανικό τομέα.
Τέταρτο : Πού βαίνουν από εδώ και πέρα οι σχέσεις Ιαπωνίας-ΝΑΤΟ ;
Η ανάπτυξη μαχητικών αεροσκαφών από την Ιαπωνία αντικατοπτρίζει μια σημαντική εξέλιξη στην επιχειρησιακή εφαρμογή της μακροχρόνιας σχέσης μεταξύ Τόκιο και ΝΑΤΟ. Θα πρέπει τελικά θα συμπληρωθεί από παρόμοιες αναπτύξεις και ασκήσεις από ιαπωνικές χερσαίες και ναυτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων ειδικών επιχειρήσεων. Η Ιαπωνία θα μπορούσε επίσης να φιλοξενήσει μέτριες ασκήσεις του ΝΑΤΟ στην επικράτειά της, αξιοποιώντας την τακτική παρουσία των αμερικανικών, καναδικών και ευρωπαϊκών ενόπλων δυνάμεων στον Ινδο-Ειρηνικό.
