Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η Ενισχυμένη Προωθημένη Παρουσία (ΕFP) των δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην ανατολική Ευρώπη,από την Βαλτική μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα είναι καθοριστικής σημασίας για την άμυνα και αποτροπή συμβατικών και άλλων απειλών στη γραμμή της ανατολικής Ευρώπης .αλλά και σε “ειδική παροχή υποστήριξης ” σε ‘άλλα κράτη-ανάλογα των εξελίξεων,πχ σε πληροφορίες-όπως στη Μολδαβία και στην Ουκρανία.
Η στρατιωτική παρουσία του ΝΑΤΟ στο ανατολικό τμήμα της Συμμαχίας από τη Βαλτική/Σκανδιναβική μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα αποτελεί βασικό μέρος της ενισχυμένης αποτρεπτικής και αμυντικής του στάσης, η οποία έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια για να αντικατοπτρίζει τη νέα πραγματικότητα ασφαλείας στον ευρωατλαντικό χώρο ως και για την αποτροπή και αντιμετώπιση της διαρκώς κλιμακούμενης Ρωσικής απειλής
Η παράνομη και αθέμιτη προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 ως και η πλήρης εισβολή στην Ουκρανία το 2022 έχουν αλλάξει ριζικά το περιβάλλον ασφαλείας στην Ευρώπη, και το ΝΑΤΟ έχει ανταποκριθεί ενισχύοντας σημαντικά την ετοιμότητά του στο να προστατεύει και να υπερασπίζεται τους 32 συμμάχουςΗ προωθημένη παρουσία των συμμαχικών δυνάμεων είναι αμυντική, αναλογική, διαφανής και σύμφωνη με τις διεθνείς δεσμεύσεις και υποχρεώσεις της Ατλαντικής Συμμαχίας. Αντιπροσωπεύει μια σημαντική δέσμευση των συμμάχων και αποτελεί μια απτή υπενθύμιση ότι μια επίθεση σε έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ είναι μια επίθεση σε όλους.
Η προωθημένη παρουσία του ΝΑΤΟ περιλαμβάνει οκτώ πολυεθνικά συγκροτήματα μάχης προωθημένων χερσαίων δυνάμεων (FLF), οι οποίες παρέχονται από τα κράτη-πλαίσια και άλλους συμβαλλόμενους συμμάχους σε εθελοντική, πλήρως βιώσιμη και εκ περιτροπής βάση. Οι ομάδες μάχης λειτουργούν σε συνεννόηση με τις εθνικές δυνάμεις εσωτερικής άμυνας και είναι παρούσες ανά πάσα στιγμή στις χώρες υποδοχής.
Και τα οκτώ συγκροτήματα μάχης είναι ικανότατοι μάχιμοι σχηματισμοί και δεν είναι πανομοιότυπα. Τα μεγέθη και οι συνθέσεις τους προσαρμόζονται σε συγκεκριμένους γεωγραφικούς παράγοντες και απειλές. Συνολικά, οι στρατιωτικές απαιτήσεις καθοδηγούν τη σύνθεση κάθε συγκροτήματος μάχης. Σήμερα, στρατεύματα και προσωπικό από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ υπηρετούν, εκπαιδεύονται και ασκούνται μαζί στα ανατολικά τμήματα της συμμαχίας, αντιπροσωπεύοντας μια ισχυρή έκφραση ενότητας και αλληλεγγύης. Δυνάμεις από τα συνεισφέροντα κράτη εναλλάσσονται εντός και εκτός των ομάδων μάχης. ανά πάσα στιγμή, και να αναπτυχθούν γρήγορα, εάν χρειαστεί.
Από τς αρχές της άνοιξης του 2025, τα οκτώ συγκροτήματα μάχης αποτελούνται από τους ακόλουθους συμμάχους:
1)Χώρα υποδοχής: ΒουλγαρίαΧώρα-πλαίσιο: Ιταλία Συνεισφέρουσες χώρες: Αλβανία, Κροατία, Ελλάδα, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Τουρκία και ΗΠΑ.
2)Χώρα υποδοχής: ΕσθονίαΧώρα-πλαίσιο: Ηνωμένο Βασίλειο Συνεισφέρουσες χώρες: Γαλλία
3)Χώρα υποδοχής: Ουγγαρία Χώρα-πλαίσιο: Ουγγαρία Συνεισφέρουσες χώρες: Κροατία, Ιταλία, Τουρκία και ΗΠΑ
4)Χώρα υποδοχής:Λετονία Χώρα-πλαίσιο: ΚαναδάςΣυνεισφέρουσες χώρες: Αλβανία, Τσεχία, Ισλανδία, Ιταλία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Πολωνία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ισπανία και Σουηδία
5)Χώρα υποδοχής: Λιθουανία Χώρα-πλαίσιο: ΓερμανίαΣυνεισφέρουσες χώρες: Βέλγιο, Τσεχία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία και Νορβηγία
6)Χώρα υποδοχής:ΠολωνίαΧώρα-πλαίσιο: ΗΠΑΣυνεισφέρουσες χώρες: Κροατία, Ρουμανία και Ηνωμένο Βασίλειο
7)Χώρα υποδοχής: Ρουμανία Χώρα-πλαίσιο: Γαλλία Συνεισφέρουσες χώρες: Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Πολωνία
8)Χώρα υποδοχής: ΣλοβακίαΧώρα-πλαίσιο: Ισπανία Συνεισφέρουσες χώρες: Τσεχία, Πορτογαλία και Σλοβενία
Και τα οκτώ συγκροτήματα μάχης είναι ενσωματωμένα στη δομή διοίκησης του ΝΑΤΟ για να διασφαλιστεί η απαραίτητη ετοιμότητα και ανταπόκριση. Τα 4 συγκροτήματα μάχης στα βορειοανατολικά (στην Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Πολωνία) βρίσκονται υπό τη διοίκηση του ΝΑΤΟ μέσω του Στρατηγείου Πολυεθνικού Σώματος Βορειοανατολικά στο Στετίνο της Πολωνίας.
Δύο αρχηγεία σε επίπεδο μεραρχίας συντονίζουν τις δραστηριότητες εκπαίδευσης και προετοιμασίας των αντίστοιχων συγκροτημάτων μάχης τους. Το Στρατηγείο Πολυεθνικής Μεραρχίας Βορειοανατολικά που βρίσκεται στο Έλμπλαγκ της Πολωνίας είναι πλήρως λειτουργικό από τον Δεκέμβριο του 2018. Αυτό το αρχηγείο συνεργάζεται στενά με τια συγκροτήματα μάχης στην Πολωνία και τη Λιθουανία. Ένα συμπληρωματικό Στρατηγείο Πολυεθνικής Μεραρχίας στη βόρεια Πολωνία ενεργοποιήθηκε από το ΝΑΤΟ τον Οκτώβριο του 2020 και έκτοτε έχει αποκτήσει πλήρη επιχειρησιακή ικανότητα. Τα προωθημένα στοιχεία του βρίσκονται στο Αντάζι της Λετονίας, ενώ το υπόλοιπο αρχηγείο βρίσκεται στο Κάρουπ της Δανίας. Αυτό το αρχηγείο συνεργάζεται στενά με τις ομάδες μάχης στην Εσθονία και τη Λετονία.
Τα περιφερειακά στρατηγεία συμβάλλουν στη λειτουργία των τεσσάρων άλλων συγκροτημάτων μάχης. Αυτό περιλαμβάνει το Κεντρικό Αρχηγείο Πολυεθνικής Μεραρχίας στο Σεκεσφέχερβαρ της Ουγγαρίας (για τις ομάδες μάχης στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία) και το Νοτιοανατολικό Αρχηγείο Πολυεθνικής Μεραρχίας στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας (για τις ομάδες μάχης στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία). Επιπλέον, πολλές δραστηριότητες που αναλαμβάνουν οι σύμμαχοι σε εθνικό επίπεδο – αν και δεν αποτελούν επίσημα μέρος της προωθημένης παρουσίας του ΝΑΤΟ – συμβάλλουν επίσης στην αυξημένη συμμαχική δραστηριότητα στο ανατολικό τμήμα τηςΕυρώπης.
