Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Καθώς οι ΗΠΑ, η Ουκρανία και η Ευρώπη μιλούν για ειρήνη, η Ρωσία εξακολουθεί να σκέφτεται μόνο την περαιτέρω εισβολή και την παράδοση του Κιέβου. Ένα προτεινόμενο στοιχείο μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου είναι η Ουκρανία να παραδώσει το δυτικό Ντονμπάς με αντάλλαγμα αόρατες και ασαφείς εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ που κρίνεται ως απαράδεκτη από Κίεβο και ΝΑΤΟ-ΕΕ.
Στο μεταξύ, Ρώσοι αξιωματούχοι μιλούν ανοιχτά για την απόρριψη οποιασδήποτε συμφωνίας ως και την επιβολή πλήρους ουκρανικής συνθηκολόγησης. Η πιθανότητα κατάπαυσης του πυρός είναι πάρα πολύ χαμηλή. Ενώ οι ακριβείς λεπτομέρειες του τρέχοντος σχεδίου του Λευκού Οίκου δεν είναι διαθέσιμες στο κοινό, οι πληροφορίες υποδηλώνουν ότι τα βασικά σημεία περιλαμβάνουν μια ανανεωμένη πρόταση των ΗΠΑ προς την Ουκρανία να παραχωρήσει τις στρατηγικές περιοχές στο δυτικό Ντονμπάς, τις οποίες η Ρωσία δεν μπόρεσε να κατακτήσει, και να δημιουργήσει εκεί μια αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη.
Αν ρωσικά στρατεύματα εισέλθουν σε αυτήν την εξαιρετικά οχυρωμένη «αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη», τότε θα ήταν πολύ πιο εύκολο για αυτά να κινηθούν δυτικά και να καταλάβουν πολύ περισσότερο ουκρανικό έδαφος. Οι ακριβείς λεπτομέρειες αυτής της Αμερικανικής εγγύησης δεν είναι δημόσιες..
Δεδομένου του γεγονότος ότι η Ουκρανία εγκατέλειψε το τότε Σοβιετικό πυρηνικό της οπλοστάσιο βάσει του Μνημονίου της Βουδαπέστης το 1994 σε αντάλλαγμα για «διαβεβαιώσεις ασφαλείας» από τη Ρωσία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και την Κίνα ότι δεν θα επέτρεπαν καμία παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας – διαβεβαιώσεις που αποδείχθηκαν άχρηστες.
Σε σχέση με αυτό, ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε δημόσια στα τέλη της περασμένης εβδομάδας ότι ήταν πρόθυμος να εξετάσει ένα δημόσιο δημοψήφισμα για την παράδοση του δυτικού Ντονμπάς. Αυτό το βήμα πιθανότατα θα ανταποκρινόταν στη συνταγματική του απαίτηση να μην κάνει, χωρίς δημόσια έγκριση, καμία αλλαγή στα σύνορα της Ουκρανίας.
Υπάρχουν επίσης λίγες δημόσιες πληροφορίες σχετικά με τα κρίσιμα στοιχεία αυτών των εγγυήσεων. Πώς θα λειτουργούσε αυτό; Ο Zελένσκι ανησυχεί ότι η Ρωσία μπορεί να τοποθετήσει κρυφά στρατεύματα στην αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη.
Την περασμένη Παρασκευή, ο ανώτερος σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσάκοφ, δήλωσε ότι ενώ «είναι απολύτως πιθανό να μην υπάρχουν στρατεύματα [στο Ντονμπάς], ούτε ρωσικά ούτε ουκρανικά» σε ένα μεταπολεμικό σενάριο, «θα υπάρχει η ρωσική εθνοφρουρά» και «αστυνομία». Η ρωσική εθνοφρουρά είναι μια πανίσχυρη παραστρατιωτική δύναμη και δεν θα ήταν δύσκολο να αποκρύψει μια συσσώρευση στρατευμάτων στη ζώνη ως εθνοφρουροί. Το 2014, ρωσικά στρατεύματα χωρίς διακριτικά κατέλαβαν την Κριμαία. Θα αντιδρούσαν οι υπό συζήτηση εγγυήσεις ασφαλείας σε μια σημαντική συσσώρευση της ρωσικής εθνοφρουράς σε αυτήν τη ζώνη;
Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η πρόταση θέτει έναν περιττό κίνδυνο για τις ΗΠΑ. Για να πειστεί η Ουκρανία να εγκαταλείψει ισχυρές αμυντικές θέσεις, οι εγγυήσεις πρέπει να προσφέρουν ισχυρή δράση των ΗΠΑ ,αν η Ρωσία παραβιάσει την κατάπαυση του πυρός και μετακινήσει στρατεύματα σε αυτήν την περιοχή. Αυτό θα έθετε αμέσως σε περιττό κίνδυνο τυχόν αμερικανικές δυνάμεις -ακόμα και από αέρος- επειδή τα ρωσικά στρατεύματα θα επιχειρούσαν από πλεονεκτική θέση τόσο για αμυντικές όσο και για επιθετικές επιχειρήσεις..
Καθώς οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ κακώς πιέζουν την Ουκρανία να αποδεχτεί ακόμη και προηγουμένως απορριφθέντες ρωσικούς όρους, και καθώς οι ΗΠΑ και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί τους διαφωνούν για τους όρους των σχεδίων για τον τερματισμό του πολέμου, η Μόσχα παρακολουθεί, χωρίς κίνητρο να κάνει παραχωρήσεις για την επίτευξη μιας διαρκούς ειρήνης.
