Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ενώ το Κίεβο και οι ΗΠΑ συνεχίζουν ένα διάλογο προς την ειρήνη, οι τελευταίες κινήσεις της Ρωσίας δείχνουν ξεκάθαρα μια προκλητική απροθυμία να αποδεχτεί οποιεσδήποτε πραγματικές εγγυήσεις ασφαλείας μπορεί να προσφέρει η Ουάσιγκτον.
Οι ασυμβίβαστες διαφορές μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, σε συνδυασμό με τη συνεχιζόμενη επιδίωξη μαξιμαλιστικών απαιτήσεων από το Κρεμλίνο, υποδεικνύουν ότι οι διαπραγματεύσεις είναι πιθανό να διαρκέσουν και το 2026 ,εκτός αν ο Πούτιν αλλάξει δραματικά στάση.
Στις 28 Δεκεμβρίου, ο Ζελένσκι συναντήθηκε με τον Τραμπ και οι δύο δήλωσαν ότι σχεδόν συμφωνούν για το ειρηνευτικό σχέδιο της Ουκρανίας.Τόσο η ηγεσία της Ουκρανίας όσο και των ΗΠΑ συμφώνησαν για την αναγκαιότητα μακροπρόθεσμων εγγυήσεων ασφαλείας των ΗΠΑ .
Ωστόσο, τα πιο σύνθετα ζητήματα παραμένουν άλυτα. Οι διαπραγματεύσεις είναι πιθανό να καθυστερήσουν οποιαδήποτε προοπτική υλοποίησης ενός ειρηνευτικού σχεδίου τους επόμενους μήνες ή δυνητικά μέσα στο 2026.
Το Κρεμλίνο συνέχισε να επιδιώκει τα μαξιμαλιστικά αιτήματά του, που έχουν εκφραστεί σε πολλές περιπτώσεις, ότι η πρώτη προϋπόθεση για οποιεσδήποτε συζητήσεις κατάπαυσης του πυρός θα πρέπει να είναι η πλήρης αποχώρηση των ουκρανικών στρατευμάτων και από τα εδάφη που η Ρωσία δεν μπόρεσε να καταλάβει εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου.
. Επί του παρόντος, το Κρεμλίνο ελέγχει σχεδόν τα δύο τρίτα της περιοχής του Ντόνετσκ, με την Ουκρανία να έχει ισχυρή παρουσία και οχυρώσεις που έχουν οικοδομηθεί από το 2014. Η παραχώρηση των υπόλοιπων εδαφών στο Ντονμπάς θα εκθέσει την Ουκρανία σε νέες επιθέσεις από πολλαπλές κατευθύνσεις, αν η Ρωσία επανεκκινήσει την επιθετικότητά της μετά από κατάπαυση του πυρός.
Με τη σειρά της, η ουκρανική ηγεσία έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η παραίτηση εδαφών είναι αδιαπραγμάτευτη και έχει υποστηρίξει με συνέπεια ότι οποιεσδήποτε εδαφικές αποφάσεις πρέπει να νομιμοποιούνται με συνταγματικά μέσα, όπως ένα δημοψήφισμα. Αυτές είναι ασύμβατες θέσεις και όχι τεχνικές διαφωνίες, αφήνοντας λίγα περιθώρια για συμβιβασμούς.
Ο πυρηνικός σταθμός της Ενερχοντάρ/Ζαπορίζια και οι κίνδυνοι από κοινού ελέγχου. Ο έλεγχος του πυρηνικού σταθμού παραμένει ένα ακόμη βασικό εμπόδιο στις ειρηνευτικές συζητήσεις. Οι προτάσεις για κοινή διαχείριση είναι ανεφάρμοστες, καθώς θα νομιμοποιούσαν την κατάσχεση της μεγαλύτερης πυρηνικής εγκατάστασης της Ευρώπης και θα δημιουργούσαν μια κατακερματισμένη αλυσίδα εξουσίας. Οι πυρηνικοί σταθμοί απαιτούν έναν ενιαίο κυρίαρχο ρυθμιστή με πλήρη πρόσβαση, ενώ υπό τη παράνομη κατοχή, η Ρωσία έχει ενσωματώσει τις στρατιωτικές της δομές και το προσωπικό της Rosatom μέσα στο εργοστάσιο.
.Οι κίνδυνοι αυξάνονται περαιτέρω με τις ρωσικές προτάσεις για επανεκκίνηση των εργασιών του αντιδραστήρα. Και οι έξι μονάδες βρίσκονται σε κρύο κλείσιμο. Η επανεκκίνηση έστω και ενός αντιδραστήρα θα μείωνε αυτό το παράθυρο σε λίγες ώρες, έναν απαράδεκτο κίνδυνο σε μια εμπόλεμη ζώνη με βομβαρδισμό και ασταθή παροχή ρεύματος.
Η μόνη ρεαλιστική επιλογή είναι να διατηρηθούν όλοι οι αντιδραστήρες σε ψυχρή διακοπή λειτουργίας και να αποκατασταθεί ο πλήρης ουκρανικός έλεγχος υπό διεθνή εποπτεία. Εάν η Ουκρανία δεν μπορέσει να ανακτήσει την εξουσία, η Ευρώπη θα αντιμετωπίσει μακροπρόθεσμη έκθεση σε μια πυρηνική εγκατάσταση που έχει καταλάβει το Κρεμλίνο που χρησιμοποιείται από το Κρεμλίνο τόσο ως στρατιωτική ασπίδα όσο και ως πολιτικό μοχλό, δημιουργώντας μια διαρκή στρατηγική ευπάθεια στην Ευρώπη.
Όσον αφορά τις εγγυήσεις ασφαλείας,ο Τραμπ προσέφερε εγγυήσεις 15 ετών με πιθανή παράταση. Ωστόσο, ο Ζελένσκι επέμεινε σε μεγαλύτερη διάρκεια (30 έως 50 έτη) και συγκεκριμένους μηχανισμούς επιβολής, ενδεχομένως συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας Ευρωπαικών στρατευμάτων.
Ο Ρώσος υπεξ Σεργκέι Λαβρόφ, έχει ήδη απορρίψει την ιδέα της τοποθέτησης ξένων στρατευμάτων στην Ουκρανία και τόνισε ότι θα αντιμετωπίζονταν ως νόμιμοι στρατιωτικοί στόχοι.Το Κρεμλίνο δεν ενδιαφέρεται για την ειρήνη Το Κρεμλίνο δεν ενδιαφέρεται να κάνει παραχωρήσεις σχετικά με το ειρηνευτικό σχέδιο. Αντ’ αυτού, το Κρεμλίνο συνεχίζει να επιδιώκει μαξιμαλιστικούς στόχους, δηλώνοντας ανοιχτά ότι σκοπεύει να τους επιτύχει με στρατιωτικά ή διπλωματικά μέσα.
Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι στις 29 Δεκεμβρίου, η Μόσχα κατηγόρησε την Ουκρανία χωρίς κανένα στοιχείο ότι επιχείρησε να επιτεθεί στην κατοικία του Πούτιν στο Βαλντάι, στην περιφέρεια Νόβγκοροντ. Αυτή η πρόσφατη κίνηση ενισχύει την απροθυμία του Κρεμλίνου να συμβιβαστεί και να επιδιώξει μια πραγματική διευθέτηση.
Η εμπλοκή της Ρωσίας μοιάζει όλο και περισσότερο με ένα γνωστό ρωσικό πρότυπο χρήσης της διπλωματίας για τη διαχείριση της δυτικής πίεσης και την αγορά χρόνου για περαιτέρω κλιμακωτά βήματα αντί να προχωρήσει προς μια πραγματική ειρήνη στην Ουκρανία.
