Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ στο Ιράν πιθανότατα θα έβλαπταν την ικανότητα της κυβέρνησης να αντιδράσει στις συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες – αλλά θα μπορούσαν επίσης να την οδηγήσουν σε λήψη βίαιων μέτρων για την καταστολή τους.Στο πρώτο μήνυμα, ο Τραμπ προειδοποίησε ότι ο αμερικανικός στρατός ήταν «σε ετοιμότητα». Στο δεύτερο, είπε ότι αν οι δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν σκότωναν διαδηλωτές, θα «πλήττονταν πολύ σκληρά» – πιθανώς από την πολεμική αεροπορία των ΗΠΑ/USAF.
Αυτές οι δηλώσεις έχουν πυροδοτήσει μια συζήτηση, τόσο εντός του Ιράν όσο και σε όλο τον κόσμο, σχετικά με το τι προσπαθεί πραγματικά να πετύχει ο Τραμπ. Είναι οι δηλώσεις του προέδρου μια μορφή ψυχολογικού πολέμου που έχει σχεδιαστεί για να κλονίσει την Τεχεράνη, δυνάμεων ασφαλείας και να ενθαρρύνει τους διαδηλωτές να προχωρήσουν; Είναι αυτά ένα σημάδι ότι όντως σκοπεύει να χρησιμοποιήσει βία για να αντιδράσει στη βία των δυνάμεων ασφαλείας; Ή μήπως χρησιμοποιεί την απειλή βίας ως μοχλό πίεσης , που αποσκοπεί στο να αναγκάσει την Τεχεράνη σε διαπραγματεύσεις με όρους που προτιμά η Ουάσινγκτον; Είναι δύσκολο να γνωρίζουμε ποιο από αυτά τα κίνητρα είναι κυρίαρχο.
Αλλά το πιο σημαντικό ερώτημα δεν είναι απλώς τι εννοούσε ο Τραμπ σε αυτά τα μηνύματα. είναι τι θα συνέβαινε στην πραγματικότητα στο εσωτερικό του Ιράν αν ο ΗΠΑ πραγματοποιούσαν αεροπορικές επιδρομές για την υποστήριξη των διαμαρτυριών. Ποιο αντίκτυπο θα μπορούσαν να έχουν οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ στις διαμαρτυρίες του Ιράν;
Ένα περιορισμένο, συμβολικό χτύπημα θα προκαλούσε μια διαφορετική ιρανική απάντηση από μια ευρεία εκστρατεία βομβαρδισμού. Οι επιθέσεις σε στρατιωτικές υποδομές θα είχαν διαφορετικό αντίκτυπο από μια προσπάθεια αποκεφαλισμού της ανώτατης ηγεσίας
Πρώτο: Μια αεροπορική επιδρομή των ΗΠΑ θα επηρέαζε το ηθικό και τη συνοχή του μηχανισμού ασφαλείας του Ιράν. Ακόμα κι αν οι επιθέσεις ήταν περιορισμένες, θα σηματοδοτούσαν ότι το κράτος αντιμετωπίζει τώρα απειλές σε δύο μέτωπα: την εσωτερική αναταραχή και την εξωτερική στρατιωτική πίεση.
Δεύτερο :Μια επιδρομή θα μπορούσε να επιταχύνει τις αποστασίες και τη μη συμμόρφωση, όχι απαραίτητα μεταξύ των πιο ιδεολογικά αφοσιωμένων μονάδων, αλλά μεταξύ των Ιρανών που συνεργάζονται με το σύστημα για πιο συναλλακτικούς λόγους. Αν εξαπλωθεί η αντίληψη ότι το κράτος χάνει τον έλεγχο ή ότι η παραμονή πιστή ενέχει μεγαλύτερο προσωπικό κίνδυνο, ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες μπορεί να διστάσουν, να κάνουν πίσω ή να αποσυρθούν σιωπηλά.
Τρίτο :Οι εξωτερικές επιθέσεις θα μπορούσαν να εμβαθύνουν τα ρήγματα της ελίτ εντός του κατεστημένου. Μια ξένη επίθεση μπορεί να οξύνει τις διαφωνίες μεταξύ εκείνων που τάσσονται υπέρ μιας πιο ρεαλιστικής προσέγγισης, , αποκλιμάκωσης και τακτικού συμβιβασμού με τις ΗΠΑ, και των σκληροπυρηνικών που βλέπουν την κλιμάκωση ως δοκιμασία επιβίωσης και νομιμότητας. Αυτή η εσωτερική διχόνοια μπορεί να παραλύσει τη λήψη αποφάσεων ακριβώς τη στιγμή που το σύστημα χρειάζεται ταχύτητα και συντονισμό.
Αν το κατεστημένο εισέλθει σε κατάσταση πανικού, το πιο επικίνδυνο αποτέλεσμα είναι ότι τα πιο ιδεολογικά αφοσιωμένα μέρη του μηχανισμού ασφαλείας καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η ταχύτητα και η βιαιότητα είναι η μόνη διέξοδος και επιταχύνουν τη χρήση βίας με τρόπους που θα μπορούσαν να προκαλέσουν μαζικά θύματα.
Υπάρχουν διάφοροι δρόμοι για το σκοπό αυτό. Οι σκληροπυρηνικοί μπορεί να αποφασίσουν ότι πριν από οποιαδήποτε αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, πρέπει να «καθαρίσουν τα του οίκου» στο εσωτερικό. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η ακραία βία γίνεται εργαλείο για τον γρήγορο τερματισμό των κινητοποιήσεων στους δρόμους, τόσο για να αρνηθούν στην Ουάσιγκτον κάθε πρόσχημα για παρέμβαση όσο και για να αποδείξουν οριστικά ότι το κράτος παραμένει υπό τον έλεγχο.
Μια άλλη οδός για τη χρήση βίας είναι ο φόβος: Ενα κατεστημένο που πιστεύει ότι χάνει δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά να πολεμά σε δύο μέτωπα ταυτόχρονα, και το ένστικτο σε αυτή την περίπτωση είναι συχνά να συντρίψει πρώτα το εσωτερικό μέτωπο.
Μια τρίτη είναι η ιδεολογική δικαιολόγηση: όταν μια ηγεσία παρουσιάζει τις διαμαρτυρίες ως ανατροπή που ενορχηστρώνεται από το εξωτερικό, γίνεται ευκολότερο να αντιμετωπίζει τους διαδηλωτές όχι ως πολίτες, αλλά ως εχθρούς. Πράγματι, ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει δημόσια ακριβώς αυτό το είδος στάσης τις τελευταίες ημέρες.
Εν ολίγοις, η καταστολή των διαμαρτυριών μέσω πρωτοφανούς βίας θα φανεί μια δελεαστική επιλογή για τους πολιορκημένους Ιρανούς ηγέτες. Ωστόσο, η βία συχνά δημιουργεί τόσα προβλήματα για τους αυταρχικούς ηγέτες όσα και λύνει.. Σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράν γίνεται ιδιαίτερα ευάλωτο στο να διολισθήσει σε ανοιχτό πόλεμο. Αυτός ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για το Ιράν, το οποίο διαιρείται από μια περίπλοκη γεωγραφία και εσωτερικά ρήγματα. Σε ένα αποσταθεροποιημένο περιβάλλον, ειδικά αν η κεντρική κυβέρνηση είναι πιεσμένη, ένοπλοι μη κρατικοί παράγοντες και εγκληματικά δίκτυα συχνά βλέπουν ευκαιρίες.
Η ιρανική αντιπολίτευση, ιδίως οι υποστηρικτές του πρώην πρίγκιπα διαδόχου Ρεζά Παχλεβί, φαίνεται να κερδίζει συμβολική έλξη μεταξύ των τμημάτων του κινήματος διαμαρτυρίας
Τα αποτελέσματα σε στιγμές αναταραχής δεν είναι ποτέ προκαθορισμένα. Εξαρτώνται από μεταβλητές που οι εξωτερικοί παρατηρητές συχνά δεν μπορούν να δουν καθαρά σε πραγματικό χρόνο και από αποφάσεις που λαμβάνονται υπό την πίεση παραγόντων που μπορεί οι ίδιοι να αυτοσχεδιάζουν.
