Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η καλύτερη εγγύηση ασφάλειας της Ουκρανίας είναι η δυνατότητα αντεπίθεσης και πρόκλησης πληγμάτων εντός της Ρωσίας. Το ζήτημα των πιθανών εγγυήσεων ασφάλειας για την Ουκρανία έχει κυριαρχήσει στις ειρηνευτικές συνομιλίες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ τους τελευταίους μήνες, αλλά οι τρέχουσες προτάσεις στερούνται αξιοπιστίας. Ενώ όλοι συμφωνούν ότι οι εγγυήσεις ασφάλειας είναι απαραίτητες, είναι κανείς πραγματικά διατεθειμένος να ρισκάρει πόλεμο με τη Ρωσία προκειμένου να τις επιβάλει;
Με βάση την υπερβολική προσοχή που επέδειξαν οι Δυτικοί ηγέτες τα τελευταία 4 χρόνια, είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί πολλοί παρατηρητές παραμένουν σκεπτικοί,αβέβαιοι και ανήσυχοι. Καθώς οι Δυτικοί εταίροι της Ουκρανίας είναι απίθανο να υπερασπιστούν τη χώρα από μια νέα ρωσική εισβολή, η πιο ρεαλιστική επιλογή είναι η ανάπτυξη των ειδικών στρατιωτικών δυνατοτήτων του Κιέβου. Αυτή η διαδικασία βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη. Από το 2022, ο ουκρανικός στρατός έχει επεκταθεί δραματικά και έχει γίνει μακράν η μεγαλύτερη μαχητική δύναμη στην Ευρώπη και παγκόσμιος ηγέτης στον πόλεμο με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ο μετασχηματισμός της Ουκρανίας σε μια σημαντική ευρωπαϊκή στρατιωτική δύναμη έχει υποστηριχθεί από τους συμμάχους της χώρας, οι οποίοι έχουν παράσχει μεγάλες ποσότητες όπλων και εξοπλισμού μαζί με την οικονομική υποστήριξη που απαιτείται για την ενίσχυση της ταχείας επέκτασης της ουκρανικής αμυντικής βιομηχανίας. Η αυξανόμενη δύναμη του ουκρανικού στρατού έχει συμβάλει καθοριστικά στην αναχαίτιση του κύματος της ρωσικής εισβολής.
Παρά το γεγονός ότι διατήρησε την πρωτοβουλία στο πεδίο της μάχης καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025, ο στρατός του Πούτιν κατάφερε να καταλάβει λιγότερο από το 1% του ουκρανικού εδάφους, ενώ υπέστη σοβαρές απώλειες.
Η προτεραιότητα τώρα είναι να παγώσουν περαιτέρω οι γραμμές του μετώπου και να φτάσουν σε ένα σημείο όπου ακόμη και οι μικρές ρωσικές προελάσεις καθίστανται ολοένα και πιο ανέφικτες. Ωστόσο, οι αποτελεσματικές άμυνες από μόνες τους δεν θα είναι αρκετές για να τερματίσουν τον πόλεμο ή να αποτρέψουν μια νέα ρωσική εισβολή.
Για να αποτρέψει τον Πούτιν, η Ουκρανία πρέπει επίσης να είναι σε θέση να αντεπιτεθεί αποτελεσματικά σε στόχους σε όλη τη Ρωσία. Το οπλοστάσιο όπλων μεγάλου βεληνεκούς της Ουκρανίας έχει εξελιχθεί σημαντικά από το 2022. Τα τελευταία 4 χρόνια , η χώρα έχει καταφέρει να αναπτύξει μια ποικιλία drones κρούσης με την ικανότητα να φτάσουν σε στόχους που βρίσκονται πολύ πάνω από χίλια χιλιόμετρα από τα ουκρανικά σύνορα.
Η Ουκρανία διαθέτει επίσης πλέον μια αυξανόμενη επιλογή εγχώριας παραγωγής πυραύλων κρουζ. Αυτή η ενισχυμένη ισχύς πυρός μεγάλου βεληνεκούς κατέστησε δυνατή για την Ουκρανία να διεξάγει μια κλιμακούμενη εκστρατεία βομβαρδισμού εντός της Ρωσίας, η οποία έχει ήδη αλλάξει τη γεωγραφία του πολέμου.
Από το καλοκαίρι του 2025, οι επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς της Ουκρανίας σε ρωσικό έδαφος έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ. Η Ουκρανία έχει πλήξει δεκάδες στρατιωτικές εγκαταστάσεις και επιχειρήσεις της αμυντικής βιομηχανίας, δίνοντας παράλληλα ιδιαίτερη προσοχή στις υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου που τροφοδοτούν τη ρωσική πολεμική οικονομία. Η Ουκρανία έχει πλήξει διυλιστήρια, αγωγούς, πλατφόρμες άντλησης πετρελαίου, λιμάνια και πολλά δεξαμενόπλοια που ανήκουν στον λεγόμενο σκιώδη στόλο του Κρεμλίνου.
Αυτά τα χτυπήματα έχουν περιπλέξει την εφοδιαστική της Ρωσικής εισβολής, ενώ παράλληλα έχουν συμβάλει σε σημαντική μείωση των εσόδων από τις εξαγωγές ενέργειας της Ρωσίας. Εκτός από το ότι παρεμπόδισε την πολεμική μηχανή του Κρεμλίνου και προκάλεσε οικονομική ζημία, η αυξανόμενη εκστρατεία επιθέσεων μεγάλης εμβέλειας της Ουκρανίας είχε επίσης σημαντικό ψυχολογικό αντίκτυπο που βοηθά να γίνει αντιληπτή η πραγματικότητα του πολέμου στο ρωσικό κοινό.
Από την έναρξη της πλήρους εισβολής, το Κρεμλίνο έχει εργαστεί σκληρά για να προστατεύσει τους απλούς Ρώσους και να περιορίσει τη σύγκρουση εντός των συνόρων της Ουκρανίας. Ωστόσο, με τις σειρήνες αεροπορικής επιδρομής να γίνονται ένα ολοένα και πιο συνηθισμένο χαρακτηριστικό της καθημερινής ζωής στις ρωσικές πόλεις, το καθεστώς Πούτιν δεν είναι πλέον σε θέση να ελέγξει την αφήγηση
Μια πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη από το μοναδικό εναπομείναν ανεξάρτητο δημοσκόπο της Ρωσίας, το Κέντρο Λεβάντα, ανέδειξε τον αντίκτυπο που έχουν τα ουκρανικά χτυπήματα στο ρωσικό κοινό αίσθημα.
Όταν κλήθηκαν να κατονομάσουν το πιο αξιοσημείωτο γεγονός του περασμένου έτους, το 28% των ερωτηθέντων ανέφεραν τις ουκρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ρωσικές πόλεις και βιομηχανικές εγκαταστάσεις, γεγονός που την καθιστά την τρίτη πιο δημοφιλή απάντηση. Σαφώς, η εκστρατεία βομβαρδισμού μεγάλου βεληνεκούς της Ουκρανίας κατάφερε να σπάσει τη φούσκα της προπαγάνδας του Κρεμλίνου και έχει αφήσει μια ισχυρή εντύπωση στον ρωσικό πληθυσμό.
Για τους εταίρους της Ουκρανίας, ο στόχος τώρα θα πρέπει να είναι η μέγιστη ενίσχυση των δυνατοτήτων μεγάλου βεληνεκούς της Ουκρανίας, προκειμένου να εξοπλίσει τη χώρα με το είδος της ισχύος κρούσης που μπορεί να αποτρέψει τη Ρωσία.
Πολλοί Δυτικοί ηγέτες έχουν αποφύγει να παρέχουν στο Κίεβο πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς από τα δικά τους οπλοστάσια λόγω φόβων κλιμάκωσης. Η λύση είναι απλή: Οι Δυτικοί εταίροι θα πρέπει να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στο να βοηθήσουν την Ουκρανία να παράγει επαρκείς ποσότητες μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυραύλων εγχώρια.
Παράδοση ή πάγωμα: Η χειμερινή επίθεση του Πούτιν στοχεύει Ουκρανούς πολίτες
Εκατομμύρια Ουκρανοί περνάνε μεγάλο μέρος του Ιανουαρίου χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και θέρμανση εν μέσω χειμερινών θερμοκρασιών υπό το μηδέν, πυροδοτώντας φόβους ότι η χώρα βρίσκεται στα πρόθυρα μιας ανθρωπιστικής καταστροφής. Αυτή η απελπιστική κατάσταση έχει προκληθεί σκόπιμα από μια συνεχή ρωσική εκστρατεία βομβαρδισμού εναντίον κρίσιμων υποδομών της Ουκρανίας, καθώς ο δικτάτορας του Κρεμλίνου στοχεύει τον άμαχο πληθυσμό προκειμένου να πιέσει το Κίεβο σε συνθηκολόγηση.
Οι επιθέσεις της Ρωσίας έχουν οδηγήσει σε δραματική επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης σε όλη την Ουκρανία. Χιλιάδες πολυκατοικίες σε μεγάλες πόλεις, καθώς και μικρότερες αγροτικές κατοικίες, έχουν αποκοπεί από το ρεύμα, τη θέρμανση και το νερό για μέρες. Ως αποτέλεσμα, οι εσωτερικές θερμοκρασίες έχουν πέσει σε επικίνδυνα επίπεδα. Για τους ηλικιωμένους, όσους έχουν μικρά παιδιά και άτομα που πάσχουν από προβλήματα υγείας, οι κίνδυνοι είναι ιδιαίτερα σοβαροί.
Ο πρόεδρος Ζελένσκι κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον ενεργειακό τομέα της χώρας, ενώ άλλοι Ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν απευθύνει έκκληση στους εταίρους για επείγουσα υποστήριξη. Ενώ η διεθνής βοήθεια έχει αρχίσει να φτάνει, η τεράστια κλίμακα της κρίσης σημαίνει ότι πολλά μπορεί να εξαρτηθούν από τις καιρικές συνθήκες τις επόμενες εβδομάδες. Οι επιθέσεις στις πολιτικές υποδομές της Ουκρανίας αποτελούν ρουτίνα του πολέμου από την έναρξη της πλήρους εισβολής της Ρωσίας τον Φεβρουάριο του 2022.
Σύμφωνα με τον Ουκρανό υπουργό ενέργειας Ντένις Σμιχάλ, κάθε εγκατάσταση παραγωγής ενέργειας στη χώρα έχει βομβαρδιστεί.
Η τρέχουσα αεροπορική επίθεση της Ρωσίας άρχισε να κλιμακώνεται αισθητά κατά τους τελευταίους μήνες του 2025 πριν από την κρύα εποχή. Καθώς οι θερμοκρασίες έπεσαν κατακόρυφα στις αρχές Ιανουαρίου, υπήρξε περαιτέρω εντατικοποίηση των επιθέσεων στις υποδομές ενέργειας και θέρμανσης της Ουκρανίας, με μεγάλο αριθμό drones και πυραύλων να επικεντρώνονται σε συγκεκριμένες πόλεις για να υπερνικήσουν την αεράμυνα.
Ο χρόνος της βομβαρδιστικής εκστρατείας της Ρωσίας δεν αφήνει περιθώρια για εύλογες αμφιβολίες. Αυτή ήταν μια προμελετημένη προσπάθεια να στοχοποιηθεί ο ουκρανικός πληθυσμός μετατρέποντας τον χειμερινό καιρό σε όπλο.
Ο στόχος του Κρεμλίνου είναι αρκετά εύκολο να αποκρυπτογραφηθεί. Καθιστώντας τις ουκρανικές πόλεις μη κατοικήσιμες και απειλώντας να παγώσει εκατομμύρια αμάχους, η Μόσχα στοχεύει να κάμψει την αντίσταση της Ουκρανίας και να αναγκάσει τις αρχές του Κιέβου να αποδεχτούν την ειρήνη με ρωσικούς όρους.
Με άλλα λόγια, η τρέχουσα βομβαρδιστική επίθεση είναι η απάντηση του Πούτιν στις ειρηνευτικές προσπάθειες του Ντόναλντ Τραμπ. Αντί να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός ή να προσφέρει παραχωρήσεις, ο Πούτιν χρησιμοποιεί την τρομοκρατία ως διαπραγματευτικό εργαλείο για να εξασφαλίσει την παράδοση της Ουκρανίας. Η στοχοποίηση των Ουκρανών αμάχων δεν περιορίζεται σε επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές.
Σύμφωνα με την αποστολή παρακολούθησης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην Ουκρανία, το 2025 ήταν η πιο θανατηφόρα χρονιά της εισβολής για τους Ουκρανούς αμάχους από το 2022. Σε έκθεση που δημοσιεύθηκε στις αρχές Ιανουαρίου, αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών επιβεβαίωσαν ότι περισσότεροι από 2500 Ουκρανοί άμαχοι σκοτώθηκαν το 2025. Αυτό ήταν 31% υψηλότερο από το ποσοστό του προηγούμενου έτους και 70% περισσότερο από ό,τι το 2023.
Ο αυξανόμενος αριθμός θανάτων αμάχων στην Ουκρανία οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στους αυξημένους ρωσικούς βομβαρδισμούς ουκρανικών πόλεων. Η αυξανόμενη αεροπορική επίθεση της Μόσχας οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της εγχώριας παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών, η οποία κατέστησε δυνατή την εκτόξευση εκατοντάδων μη επανδρωμένων αεροσκαφών στην Ουκρανία σε μια μόνο νύχτα.
Η Ρωσία έχει επίσης κατηγορηθεί ότι διεξάγει μια μεγάλης κλίμακας εκστρατεία μεμονωμένων επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον αμάχων στη νότια Ουκρανία, την οποία τρομοκρατημένοι ντόπιοι έχουν χαρακτηρίσει ως «ανθρώπινο σαφάρι».
Ερευνητές του ΟΗΕ ανέφεραν τον Οκτώβριο του 2025 ότι οι στοχευμένες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Ρωσίας εναντίον αμάχων ήταν έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Οι ρωσικές επιθέσεις εναντίον ουκρανών αμάχων έχουν αυξηθεί εν μέσω της αυξανόμενης απογοήτευσης στη Μόσχα για τον αργό ρυθμό της εισβολής.
