Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Πριν 5 ημέρες το Πεντάγωνο δημοσίευσε την πολυαναμενόμενη Στρατηγικής Εθνικής Άμυνας/ΣΕΑ των 34 σελίδων. Σύμφωνα με την ευρύτερη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας (NSS), την οποία δημοσίευσε η κυβέρνηση Τραμπ στα τέλη του 2025, η νέα ΣΕΑ σηματοδοτεί αλλαγές στην αμυντική στρατηγική και τις προτεραιότητες των ΗΠΑ σε σύγκριση με προηγούμενες κυβερνήσεις – συμπεριλαμβανομένων αξιοσημείωτων διαφορών στον τρόπο με τον οποίο το έγγραφο συζητά τις κινήσεις της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και του απελευθερωτικού στρατού της(PLA).Παρά τις αλλαγές η ΣΕΑ συνεχίζει να τονίζει τη σημασία της αποτροπής της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό.
Α)Πόσο σημαντική είναι η Κίνα στη ΣΕΑ του 2026;
Η ΣΕΑ του 2026 προσδιορίζει την άμυνα των ΗΠΑ και το Δυτικό Ημισφαίριο (από τον Αρκτικό μέχρι τη Γη της Παταγωνίας) ως την κύρια περιοχή προτεραιότητας και αναφέρει την αποτροπή της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό ως τη δεύτερη στρατηγική περιφερειακή προτεραιότητα. Αυτό συνάδει με την Εθνική Στρατηγική του 2025, η οποία αναδιατύπωσε σημαντικά τις προτεραιότητες των ΗΠΑ εστιάζοντας στην ενδοχώρα των ΗΠΑ και στο Δυτικό Ημισφαίριο ως μέρος ενός σύγχρονου “Δόγματος Μονρόε”
Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη μετατόπιση από τις προηγούμενες κυβερνήσεις των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ.(2016-2020). Η σύνοψη της Εθνικής Στρατηγικής του 2018 της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ προσδιόρισε τον μακροπρόθεσμο ανταγωνισμό με την Κίνα και τη Ρωσία ως τις «κύριες προτεραιότητες».
Ομοίως, κατά την αξιολόγηση του παγκόσμιου περιβάλλοντος απειλών, η Εθνική Στρατηγική του 2022 της κυβέρνησης Tζο Μπάιντεν κατέταξε τον στρατηγικό ανταγωνισμό με την Κίνα ως την κορυφαία πρόκληση και τις «οξείες» απειλές της Ρωσίας ως τη δεύτερη μεγάλη πρόκληση για το παγκόσμιο περιβάλλον ασφάλειας.
Παρόλο που η νέα ΣΕΑ τοποθετεί την Κίνα ως τη δεύτερη προτεραιότητα, επιδιώκει να αναδιατυπώσει τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας.
Η νέα ΣΕΑ προσθέτει περαιτέρω «μη- σχέσεις με την Κίνα» σε αυτόν τον κατάλογο. Κατά συνέπεια, ένα από τα πρώτα εφαρμόσιμα στοιχεία που σχετίζονται με την Κίνα και απαριθμεί το έγγραφο στρατηγικής είναι: «άνοιγμα ενός ευρύτερου φάσματος στρατιωτικών επικοινωνιών με τον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό (PLA) με έμφαση στην υποστήριξη της στρατηγικής σταθερότητας με το Πεκίνο, καθώς και στην αποκλιμάκωση . Εάν εφαρμοστεί στην πράξη, αυτό θα αντιστρέψει την τάση περιορισμού των επαφών και των ανταλλαγών μεταξύ των δύο στρατών, την οποία η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ προώθησε λόγω ανησυχίας ότι πολλές από αυτές τις εμπλοκές δεν ωφελούν τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μένει να δούμε πόσο μεγάλο άνοιγμα θα επιτρέψει το Υπουργείο Άμυνας και αν τέτοιες ευκαιρίες περιορίζονται σε μεγάλο βαθμό σε ανταλλαγές ανώτερου επιπέδου πολιτικής. Η ΣΕΑ προσφέρει επίσης διαβεβαιώσεις στην Κίνα ότι ο στόχος των ΗΠΑ «δεν είναι να κυριαρχήσουν στην Κίνα· ούτε να την στραγγαλίσουν ή να την ταπεινώσουν»
Προσθέτει ότι η προστασία των συμφερόντων των ΗΠΑ «δεν απαιτεί αλλαγή καθεστώτος ή υπαρξιακό αγώνα». Παρόλο που παρόμοιες διαβεβαιώσεις ήταν μέρος των θεμάτων συζήτησης που Αμερικανοί αξιωματούχοι μοιράστηκαν κατ’ ιδίαν με Κινέζους συνομιλητές, δεν έχουν εμφανιστεί σε πρόσφατες στρατηγικές εθνικής ασφάλειας ή άμυνας των ΗΠΑ.
Η συμπερίληψή τους στην μη διαβαθμισμένη ΣΕΑ 2026 δείχνει ότι το υπουργείο λαμβάνει πρόσθετα μέτρα για να σηματοδοτήσει τις στρατηγικές προθέσεις του αμερικανικού στρατού. Αυτό έρχεται σε έντονη αντίθεση με τις εξελίξεις προς το τέλος της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ, όταν ο τότε υπεξ Μάικ Πομπέο υποστήριξε την πρόκληση αλλαγών από τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Κίνα, υποδηλώνοντας ότι η αλλαγή καθεστώτος ήταν επιθυμητή ή πιθανή.
Β)Κατά τη ΣΕΑ 2026 ποιες οι βασικές απειλές ή προκλήσεις από την Κίνα;
Η ΣΕΑ 2026 είναι πολύ προσεκτική στον τρόπο που χαρακτηρίζει ρητά την Κίνα. Σε μια σαφή απόκλιση από την ΣΕΑ 2018 και την ΣΕΑ 2022, αυτή η τωρινή ΣΕΑ ούτε χαρακτηρίζει την Κίνα ως στρατηγικό ανταγωνιστή ούτε δίνει έμφαση στον μακροπρόθεσμο ανταγωνισμό με την Κίνα. Μεγάλο μέρος της γλώσσας για την Κίνα είναι ουδέτερο και χωρίς αξίες, περιγράφοντας την Κίνα ως «τη δεύτερη πιο ισχυρή χώρα στον κόσμο».
Δεν απαριθμεί, για παράδειγμα, το εύρος των αρπακτικών, καταναγκαστικών ή εκφοβιστικών δραστηριοτήτων της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό και πέραν αυτού, οι οποίες έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς σε προηγούμενα έγγραφα στρατηγικής. Δεν αναφέρει άμεσα την Ταϊβάν ή οποιοδήποτε άλλο πιθανό σημείο ανάφλεξης με την Κίνα.
Αντίθετα, το επίκεντρο της ΣΕΑ είναι η καθιέρωση «μιας ισχυρής άρνησης άμυνας κατά μήκος της πρώτης νησιακής αλυσίδας» και η αποτροπή της Κίνας από το να κυριαρχήσει στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι το NDS επικεντρώνεται λιγότερο στην αντιμετώπιση της κινεζικής στρατιωτικής απειλής. Η έκκληση για άρνηση άμυνας επιδιώκει να αρνηθεί πιθανή επιθετικότητα της ΛΔΚ στα περισσότερα από τα αμφισβητούμενα σημεία – στα νησιά Σενκάκου, στη Νότια Σινική Θάλασσα, καθώς και στο Στενό της Ταϊβάν.
Αυτό υποδηλώνει τη συνεχιζόμενη ισχυρή υποστήριξη των ΗΠΑ σε βασικούς συμμάχους και εταίρους στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων του Τόκιο, της Μανίλα και της Ταϊπέι. Σε πολλά άλλα τμήματα της ΣΕΑ εμπεριέχονται επίσης απειλές από την Κίνα που δεν αναφέρονται ρητά. Στο τμήμα του εγγράφου σχετικά με την «πατρίδα και το ημισφαίριο», οι άμεσες στρατιωτικές απειλές κατά της αμερικανικής πατρίδας – «πυρηνικές απειλές καθώς και μια ποικιλία συμβατικών επιθέσεων και διαστημικών, κυβερνο-ηλεκτρομαγνητικών πολεμικών δυνατοτήτων» – πιθανότατα αναφέρονται τόσο σε κινεζικές όσο και σε ρωσικές στρατιωτικές απειλές.
Το Πεντάγωνο ανησυχεί περισσότερο για καιροσκοπικές ή συντονισμένες δραστηριότητες μεταξύ Κίνας, Ρωσίας και Βόρειας Κορέας. Όσον αφορά την αύξηση της κατανομής των βαρών με συμμάχους και εταίρους, η ΣΕΑ ζητά μεγαλύτερη κατανομή βαρών στις περισσότερες περιοχές του κόσμου, εκτός από την Ινδο-Ειρηνικού περιοχή, και ότι οι σύμμαχοι και οι εταίροι των ΗΠΑ θα πρέπει να αναλάβουν δράση.
Αντί να κατονομάζει ολόκληρη την Ινδο-Ειρηνική περιοχή ως περιοχή που χρειάζεται μεγαλύτερη κατανομή βαρών, αυτή η ενότητα αναφέρει μόνο μια συγκεκριμένη περιοχή εντός της Ινδο-Ειρηνικής περιοχής: την Κορεατική Χερσόνησο. Το Πεντάγωνο σημειώνει ότι η Νότια Κορέα είναι περισσότερο από ικανή να χειριστεί τη Βόρεια Κορέα και λέει ότι «η ενημέρωση της στάσης των δυνάμεων των ΗΠΑ στην Κορεατική Χερσόνησο» είναι συνεπής με τα συμφέροντα των ΗΠΑ.
Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ επιδιώκουν μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση στρατευμάτων και δυνατοτήτων από τη Νότια Κορέα για την αντιμετώπιση άλλων περιφερειακών απρόβλεπτων περιστατικών που αφορούν την Κίνα, συμπεριλαμβανομένης μιας σύγκρουσης για την Ταϊβάν. Η ΣΕΑ 2026 καθιστά σαφές ότι η εστίαση στην περιοχή Ινδο-Ειρηνικού είναι η Κίνα και όχι η Βόρεια Κορέα.
.Οι διακριτικοί χαρακτηρισμοί της ΣΕΑ για την Κίνα πιθανότατα αντικατοπτρίζουν την επιθυμία του Πενταγώνου να κινηθεί προσεκτικά και να αφήσει περισσότερες επιλογές ανοιχτές για τον Τραμπ, ανάλογα με το πώς θέλει να αντιμετωπίσει τις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας.
Πράγματι, η ΣΕΑ έχει προσελκύσει την προσοχή της Κίνας. Ένας ακαδημαϊκός από το Κινεζικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών γράφει ότι οι αλλαγές στη διατύπωση του εγγράφου ερμηνεύονται ως «σημαντική άμβλυνση της ρητορικής των ΗΠΑ» για την Κίνα, η οποία προσφέρει
