Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Οι Ιρανοί επέλεξαν τον γιο του εκλιπόντος Αλί Χαμενεΐ, τον Μοτζτάμπα που εκτιμάται ότι είναι ακόμη πιο σκληροπυρηνικός από τον πατέρα του , ως τον επόμενο Ανώτατο Ηγέτη της Ισλαμικής Δημοκρατίας.Τις ημέρες που προηγήθηκαν της εκλογής , ο Τραμπ πρότεινε υποστήριξη σε αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «λύση της Βενεζουέλας τύπου Ροντρίγκεζ», αντικαθιστώντας τον κορυφαίο ηγέτη με προσωρινή ηγεσία που θα διατηρήσει την υπάρχουσα δομή εξουσίας αλλά θα προσφέρουν ευρεία συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Τραμπ προκλητικά δήλωσε ότι πρέπει να συμμετέχει προσωπικά στην επιλογή της νέας ηγεσίας του Ιράν, όπως ακριβώς έκανε και στην απόφαση για το αν η αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκεζ θα διαδεχθεί τον Νικολάς Μαδούρο μετά τη σύλληψή του από τις αμερικανικές δυνάμεις. Ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι θα επιδιώξει να ασκήσει βέτο στην επιλογή οποιουδήποτε νέου Ιρανού ηγέτη που δεν θα αλλάξει τη συμπεριφορά του Ιράν.
Κάποιοι θωρούσαν ότι μια λύση τύπου Καράκας αν γίνονταν θα μπορούσε να οδηγήσει τον πόλεμο σε ταχεία ολοκλήρωση. Ωστόσο, ειδικοί και παγκόσμιοι αξιωματούχοι σπεύδουν να επισημάνουν ότι όλα τα επίπεδα της υπάρχουσας δομής εξουσίας του Ιράν αντιτίθενται στην επιρροή των ΗΠΑ στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή. Οι αξιωματούχοι του καθεστώτος διαφέρουν μόνο ως προς τον βαθμό και οι ευκαιρίες να μιμηθούν τη μετάβαση που επιτεύχθηκε στη Βενεζουέλα ήσαν περιορισμένες.
Ο Τραμπ ήταν εξ αρχής κατά της επιλογής του γιου του Χαμενεί. Ωστόσο, αντί να αποτρέψουν αυτήν την επιλογή, τα σχόλια του Τραμπ πιθανότατα ενίσχυσαν την υποστήριξη για τη διαδοχή του. Οι ηγέτες του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και άλλοι σκληροπυρηνικοί υποστηρίζουν ότι η ανύψωση του Μοτζτάμπα θα σηματοδοτούσε την περιφρόνηση του καθεστώτος απέναντι στη στρατιωτική δράση του Τραμπ.
Η 88μελής Συνέλευση Εμπειρογνωμόνων ψήφισε γρήγορα τον Μοτζτάμπα ως νέο ηγέτη. Προωθώντας την ψηφοφορία του Μοτζτάμπα, το Καθεστώς απέδειξε επίσης ότι εξακολουθεί να έχει σταθερό έλεγχο στις πολιτικές διαδικασίες της χώρας, παρά τα μακροχρόνια ταμπού στο καθεστώς σχετικά με την πολιτική δυναστεία ή την κληρονομική διαδοχή.
Παρ’ όλα αυτά, τα σχόλια του Τραμπ το Σάββατο ότι ο Μοτζτάμπα, «δεν θα διαρκέσει» υποδηλώνουν ότι θα γίνει αμέσως στόχος των αμερικανικών και ισραηλινών δυνάμεων κατά την ανάληψη των καθηκόντων του. Επιλέγοντας τον Μοτζτάμπα, οι Ιρανοί ηγέτες συνειδητοποιούν ότι ανταγωνίζονται περαιτέρω τις ΗΠΑ. Άλλοι υποψήφιοι θα μπορούσαν να είχαν περισσότερες πιθανότητες να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις των ΗΠΑ. Αμερικανοί αξιωματούχοι θα μπορούσαν να έχουν δει την επιλογή ακόμη και ενός σχετικά μετριοπαθούς διαδόχου, όπως ο πρώην πρόεδρος Χασάν Ρουχανί ή ο Χασάν Χομεϊνί, εγγονός του ιδρυτή του καθεστώτος, Αγιατολάχ Χομεϊνί, ως ένα βήμα προς μια εκεχειρία.
Ακόμα και έτσι, αυτοί και άλλοι πιθανοί διάδοχοι προσυπογράφουν τις αρχές της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν του 1979 : να αψηφούν την επιρροή των ΗΠΑ στο Ιράν και την περιοχή, να αντιτίθενται στην ύπαρξη του Ισραήλ και να αναπτύσσουν στρατηγική τεχνολογία για να προστατεύουν το Ιράν από εξωτερικές πιέσεις και εκφοβισμό.
Είναι αμφίβολο ότι μια μετριοπαθής προσωπικότητα στην κορυφή της δομής εξουσίας του Ιράν, ακόμη και αν είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί με την Ουάσινγκτον, θα ήταν σε θέση να ασκήσει επαρκή έλεγχο στα σκληροπυρηνικά κέντρα εξουσίας για να αλλάξει δραματικά την ιρανική πολιτική.
Κέντρα εξουσίας, όπως το IRGC, η πολιτοφυλακή Basij, οι υπηρεσίες πληροφοριών και η δικαστική εξουσία – η οποία είναι υπεύθυνη για τη δίωξη πολιτικών αντιφρονούντων – θα πίεζαν οποιονδήποτε νέο ηγέτη να διατηρήσει τις υπάρχουσες πολιτικές.
Δύο προσωπικότητες του κατεστημένου ήδη διαχειρίζονται τον πόλεμο και την κυβέρνηση, ο επικεφαλής της Ανώτατης Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας Aλι Λαριτζανί και ο πρόεδρος του Majles (κοινοβουλίου) Moχάμτ Καλιμπάφ.. Αυτές οι προσωπικότητες θα παραμείνουν ισχυρές και θα επιμένουν στη διατήρηση των πολιτικών του Χαμενεί εκτός δολοφονηθούν.
Η επιλογή του νεότερου Χαμνεί έχει επίσης ισχυρό συμβολικό βάρος στο Ιράν. Ο πατέρας, η μητέρα, η αδελφή, η σύζυγος, η κόρη και η νεαρή ανιψιά του φέρονται να σκοτώθηκαν μόλις πριν από μια εβδομάδα κατά τη διάρκεια της αμερικανικής και ισραηλινής επίθεσης εναντίον του Αγιατολάχ. Το καθεστώς μπορεί να τον παρουσιάσει ως σύμβολο της θυσίας του Ιράν, κάτι που θα χρησίμευε ως σύνθημα συσπείρωσης σε μια χώρα όπου η έννοια του μαρτυρίου έχει τεράστια ιδεολογική και πολιτική σημασία.
Επισήμως, ο Τραμπ και ο Νετανιάχου έχουν δικαιολογήσει την εκστρατεία «Επιχείρηση Επική Οργή» ως μια προσπάθεια να ματαιώσουν αυτό που ισχυρίζονται ότι ήταν μια βραχυπρόθεσμη ιρανική απειλή για την ασφάλεια των ΗΠΑ και της περιοχής.
Οι αναλυτές συμφωνούν στην εκτίμηση ότι μια αποστολή αλλαγής καθεστώτος θα απαιτήσει πολλούς μήνες προσπάθειας και θα περιλαμβάνει την ανάπτυξη χερσαίων δυνάμεων, κάτι που σίγουρα θα πυροδοτήσει ανεξέλεγκτα ιρανικά αντίποινα προς όλες τις κατευθύνσεις, συμπεριλαμβανομένων και πέραν της Μέσης Ανατολής.
Ένας μακρύτερος πόλεμος όχι μόνο θα προκαλέσει σημαντικές απώλειες στις ΗΠΑ, αλλά θα επιδεινώσει και τις ήδη εμφανείς αρνητικές οικονομικές συνέπειες, συμπεριλαμβανομένης της απότομης αύξησης των τιμών της ενέργειας, αυξάνοντας σημαντικά τις πιθανότητες παγκόσμιας ύφεσης.
Οι ηγέτες του Αραβικού Κόλπου προειδοποιούν ότι οι ιρανικές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ιδίως σε παρατεταμένο χρονικό διάστημα, θα προκαλέσουν όχι μόνο θύματα μεταξύ των αμάχων, αλλά και ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων σε υποδομές και περιουσίες πολιτών.
Ένας μακρύς πόλεμος θα διώξει τον τουρισμό, το εργατικό δυναμικό των ομογενών και το παγκόσμιο εμπόριο που χρειάζονται οι ηγέτες του Κόλπου για να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις εξαγωγές υδρογονανθράκων. Δηλώσεις του Τραμπ που επιβεβαιώνουν αναφορές ότι εξετάζει το ενδεχόμενο περιορισμένων χερσαίων επιχειρήσεων στο Ιράν έχουν ανησυχήσει τους περιφερειακούς ηγέτες, καθώς και πολλά μέλη του Κογκρέσου των ΗΠΑ.
Το ραγδαία αυξανόμενο οικονομικό και πολιτικό κόστος που προκύπτει από τις αντίποινα του Ιράν σε 14 γειτονικές και κοντινές χώρες έχει ωθήσει τους ηγέτες της περιοχής να πιέσουν τον Τραμπ να διευκρινίσει τους όρους του για τον τερματισμό της επιχείρησης και την επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με το Ιράν.
Ο Τραμπ επικαλέστηκε την αντίληψη των ΗΠΑ ότι οι προσφορές του Ιράν σε αυτές τις συνομιλίες ήταν ανειλικρινείς ως μια δικαιολογία για την έναρξη της Επιχείρησης Επική Οργή. Οι βοηθοί του πρόσθεσαν ισχυρισμούς ότι το Ιράν ήταν εβδομάδες μακριά από την παραγωγή πυρηνικού όπλου – ένας ισχυρισμός που δεν υποστηρίζεται από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες ή από τον υποστηριζόμενο από τον ΟΗΕ φορέα παρακολούθησης, τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ).
Αλλά τόσο οι ΗΠΑ όσο και οι κορυφαίοι επιζώντες ηγέτες του ιρανικού καθεστώτος έχουν απορρίψει τις συνομιλίες για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Οι σκληροπυρηνικοί του Ιράν αντιλαμβάνονται ότι η πίεση αυξάνεται στις ΗΠΑ και το Ισραήλ για να τερματίσουν τις μάχες και ότι δεν χρειάζεται να κάνουν παραχωρήσεις σε κανένα βασικό ζήτημα. Η «άνευ όρων παράδοση» σηματοδότησε συναγερμό στην περιοχή για έναν μακροχρόνιο πόλεμο που μαστίζει την περιοχή για πολλούς μήνες.
