.
Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Το Ιράν έχει μετατρέψει τη μακρά ακτογραμμή του στον Κόλπο και το σημείο συμφόρησης του Στενού του Ορμούζ σε στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Οι ιρανικές επιθέσεις σε σχεδόν δύο δωδεκάδες πετρελαιοφόρα και άλλα εμπορικά πλοία έχουν επιβραδύνει τις μεταφορές ενέργειας μέσω του Στενού με αποτέλεσμα οι παγκόσμιες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου να εκτοξεύονται στα ύψη.
Από την έναρξη του πολέμου, η κυκλοφορία έχει επιβραδυνθεί σε περίπου πέντε ή έξι πλοία την ημέρα, καθώς οι παγκόσμιες ναυτιλιακές εταιρείες αποφεύγουν τον κίνδυνο επίθεσης. Η διακοπή του Στενού μετριάζεται μόνο εν μέρει με την εκτροπή ορισμένων εξαγωγών πετρελαίου σε αγωγούς που παρακάμπτουν το Στενό, και το Ιράν εξάγει σχεδόν 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα μέσω της διαδρομής.
Ο de facto έλεγχος του Ιράν στο σημείο στεγανοποίησης θα φέρει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ αντιμέτωπες με μια στρατηγική ήττα εάν δεν μπορέσουν να αποκαταστήσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω της πλωτής οδού, θέτοντας τον αλαζόνα Τραμπ μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή μεταξύ υποχώρησης ή σημαντικής κλιμάκωσης.
Το Ιράν απείλησε να αντιδράσει στις εγκαταστάσεις αφαλάτωσης ενέργειας και νερού στις χώρες του Κόλπου. Ανεξάρτητα από το πώς θα ανοίξει ξανά το Στενό – είτε μέσω διπλωματικής συμφωνίας είτε με την απειλή ή τη χρήση βίας – το καθεστώς του Ιράν έχει καθιερώσει μια νέα κανονικότητα στον Κόλπο που αφήνει την Τεχεράνη σε θέση να επηρεάσει την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Μέχρι σήμερα, 22 χώρες έχουν υπογράψει μια κοινή δήλωση υπό την ηγεσία της Ευρώπης, η οποία εκδόθηκε την Πέμπτη, στην οποία δηλώνεται:
«Σύμφωνα με το ψήφισμα 2817 (του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών), τονίζουμε ότι τέτοιες παρεμβάσεις στη διεθνή ναυτιλία και η διατάραξη των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού ενέργειας αποτελούν απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.Στο πλαίσιο αυτό, ζητούμε άμεσο συνολικό μορατόριουμ στις επιθέσεις σε πολιτικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Εκφράζουμε την ετοιμότητά μας να συμβάλουμε στις κατάλληλες προσπάθειες για τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης από το Στενό. Χαιρετίζουμε τη δέσμευση των εθνών που συμμετέχουν σε προπαρασκευαστικό σχεδιασμό».
Οι υπογράφοντες περιλαμβάνουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ολλανδία, την Ιαπωνία, τον Καναδά, τη Δημοκρατία της Κορέας, τη Νέα Ζηλανδία, τη Δανία, τη Λετονία, τη Σλοβενία, την Εσθονία, τη Νορβηγία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία, την Τσεχία, τη Ρουμανία, το Μπαχρέιν, τη Λιθουανία και την Αυστραλία.
Το ψήφισμα 2817 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, που υιοθετήθηκε στις 11 Μαρτίου με αποχή μόνο της Ρωσίας και της Κίνας, κάλεσε το Ιράν να σταματήσει τις απειλές και τις προκλήσεις που επηρεάζουν το θαλάσσιο εμπόριο, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων στο Στενό του Ορμούζ. Ωστόσο, κανένας από τους υπογράφοντες τη δήλωση δεν έχει ανακοινώσει συγκεκριμένες συνεισφορές σε μια κοινή προσπάθεια για την συνοδεία και προστασία της ναυτιλίας μέσω του Πορθμού.
Ορισμένοι βασικοί εισαγωγείς ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων που υπέγραψαν την κοινή δήλωση, συνεργάζονται διπλωματικά με το Ιράν για να επιτρέψουν την ασφαλή διέλευση των ενεργειακών τους αποστολών.
.
Η Κίνα, η οποία δεν υπέγραψε την κοινή δήλωση, μπορεί να επωφελείται από την πολυετή συνεργασία της με την Τεχεράνη, συμπεριλαμβανομένης της παροχής πυραύλων και άλλης τεχνολογίας.. Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου και περίπου το 40% όλων των εισαγωγών αργού πετρελαίου της Κίνας και το 30% του εισαγόμενου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) συνήθως διέρχονται από το Στενό.
Ωστόσο, ήδη οι Αμερικανοί αξιωματούχοι και η κοινή γνώμη εκλαμβάνει την επιχείρηση ως αποτυχία.
Το Πεντάγωνο προετοιμάζει επιλογές για το άνοιγμα της πλωτής οδού με τη βία από τις ΗΠΑ. Οι αμερικανικές δυνάμεις άρχισαν να επικεντρώνουν τις αεροπορικές επιθέσεις στις ιρανικές ακτές, συμπεριλαμβανομένων παράκτιων θέσεων πυραύλων μικρής εμβέλειας και σκαφών και πυρομαχικών, προκειμένου να αποδυναμώσουν την ικανότητα του Ιράν να επιτίθεται σε πλοία στον Κόλπο.
Ωστόσο, στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες εκτιμούν ότι θα χρειαστούν πολλοί μήνες τέτοιων επιθέσεων για να παρακωλυθεί η ικανότητα του Ιράν να επιτίθεται σε πλοία στον Κόλπο, και ακόμη και τότε, το Ιράν πιθανότατα θα εξακολουθεί να είναι σε θέση να απειλήσει τη ναυτιλία με αντισυμβατικές τακτικές, όπως μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (USV) και επιχειρήσεις μικρών σκαφών με πυροβόλα που είναι δύσκολο να εντοπιστούν.
Ωστόσο, πολλοί και σοβαροί αναλυτές εκτιμούν ότι το καθεστώς δεν θα πτοηθεί από τη μείωση των εσόδων από το πετρέλαιο, ακόμη και αν κάτι τέτοιο προκαλέσει σημαντική ζημιά στον ιρανικό πληθυσμό.Άλλες αναφορές ανέφεραν ότι οι ΗΠΑ ετοιμάζονται να αναπτύξουν στοιχεία της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας στην περιοχή.
Η συγκέντρωση χερσαίων δυνάμεων από τις ΗΠΑ συνοδεύτηκε από αναφορές ότι μια επιλογή που εξετάζεται προβλέπει την κατοχή ιρανικών νησιών και παράκτιων εδαφών, όπως τα νησιά Qeshm και Larak και το λιμάνι Bandar Abbas, για τον έλεγχο της ιρανικής πλευράς του Στενού.
Αρκετά νησιά που αν οι αμερικανικές δυνάμεις προσπαθούσαν να καταλάβουν όπως το Αμπού Μούσα και τα νησιά Μεγαλύτερη και Μικρότερη Τούνμπ, τα οποία το Ιράν πήρε από τα ΗΑΕ πριν από δεκαετίες και τα οποία παραμένουν αμφισβητούμενα μεταξύ των δύο χωρών θα αντιμετώπιζαν τράτες δυσκολίες.
Ωστόσο, ο έλεγχος οποιουδήποτε από αυτά τα εδάφη θα απαιτήσει επίσης από τις αμερικανικές δυνάμεις να αποτρέψουν επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους και πυροβολικό από την ιρανική ηπειρωτική χώρα, ενδεχομένως εμπλέκοντας τις ΗΠΑ σε μια μακροπρόθεσμη, αντιδημοφιλή εμπλοκή σε ιρανικό έδαφος, συνοδευόμενη από κλιμάκωση των αμερικανικών απωλειών.
