Τριπλό είναι πλέον το φιάσκο, σε μικρό χρονικό διάστημα, σχετικά με τους εξοπλισμούς στην Εθνική Άμυνα. Αρχικά με τον εκσυγχρονισμό των F-16, στη συνέχεια με την πώληση βλημάτων στους Σαουδάραβες, και τώρα με τις φρεγάτες. Για να μην μιλήσουμε για μικρότερα προγράμματα που καρκινοβατούν αλλά δεν βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Απόλυτη διεθνής αναξιοπιστία που καταρρακώνει το κύρος της χώρας και δυσχεραίνει εξαιρετικά τις όποιες μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Οι εξοπλισμοί είναι σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει το ηθικό, τόσο του πληθυσμού όσο και των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων. Όταν τα στελέχη νιώθουν ότι έχουν σύγχρονο εξοπλισμό και μέσα, τουλάχιστον ίδιου επιπέδου με τον αντίπαλο, σίγουρα μπορούν να έχουν υψηλό ηθικό διότι αισθάνονται ότι δεν θα πρέπει να αντιμετωπίσουν κάποιον αντίπαλο που θα υπερτερεί όχι μόνο αριθμητικά (αυτό είναι δεδομένο) αλλά και ποιοτικά.
Το ηθικό δεν είναι μόνο ενθουσιασμός και πίστη σε αξίες και ιδανικά. Επηρεάζεται από πολλούς άλλους παράγοντες, από τους οποίους ίσως ο πιο σημαντικός είναι οι εξοπλισμοί (οι υπόλοιποι είναι επιγραμματικά: συντήρηση, εκπαίδευση, ηγεσία, πίστη σε αξίες και ιδανικά, ενθουσιασμός, η θέση και ο ρόλος των στελεχών μέσα στο στράτευμα, οι συνθήκες εργασίας τους, η ικανοποίηση από τον τρόπο που ζουν και εργάζονται, τα κίνητρα που έχουν, οι προοπτικές τους, η αίσθηση περί δικαιοσύνης του συστήματος, το καθεστώς επιβολής ποινών και χορήγησης ηθικών αμοιβών, η ηλικία των στελεχών, η οικογενειακή τους ζωή, η προσωπική τους ζωή, και άλλα).
Τα εξοπλιστικά προγράμματα δεν μπορεί να είναι πολιτικές φωτοβολίδες για δημιουργία εντυπώσεων. Επιπλέον, πρέπει να γίνονται στον κατάλληλο χρόνο και όχι υπό το κράτος πανικού ή με την πίεση του κατεπείγοντος. Η σωστή διαδικασία είναι αυτή που καθορίζεται από τον «κύκλο αμυντικής σχεδίασης» που έχει 5 συγκεκριμένα βήματα, τα οποία πολύ συνοπτικά είναι:
1. Πολιτική Καθοδήγηση
Σε αυτό το 1ο βήμα καθορίζεται το Επίπεδο Φιλοδοξίας (Level of Ambition), δηλαδή το τι θέλουμε να είναι ικανές να επιτύχουν οι Ένοπλες Δυνάμεις (Συγκεκριμένα πράγματα και όχι μια αόριστη λέξη όπως η αποτροπή. Πχ η αντιμετώπιση μόνο θερμών επεισοδίων με την Τουρκία, είτε η διενέργεια ενός γενικευμένου πολέμου με την Τουρκία σε Έβρο και Αιγαίο, είτε η εμπλοκή με την Τουρκία στο πλαίσιο του ενιαίου αμυντικού δόγματος Ελλάδας – Κύπρου, είτε η συμμετοχή σε επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, είτε συνδυασμός αυτών. Γι’ αυτό η Τουρκία μιλάει για ταυτόχρονη διενέργεια δυόμιση πολέμων). Στο πλαίσιο της πολιτικής καθοδήγησης θα πρέπει να εξασφαλίζονται και τα απαιτούμενα κονδύλια για τους εξοπλισμούς.
2. Καθορισμός Αναγκών
Σε αυτό το 2ο βήμα καθορίζονται οι συγκεκριμένες δυνατότητες που πρέπει να αναπτύξουν οι Ένοπλες Δυνάμεις και γενικότερα ο κρατικός μηχανισμός, προκειμένου να μπορεί να επιτευχθεί το επίπεδο φιλοδοξίας. Εδώ καθορίζονται όχι μόνο ανάγκες εξοπλισμών αλλά και άλλες δυνατότητες, όπως η αμυντική οργάνωση και οχύρωση, συνέργεια τομέων του κρατικού μηχανισμού κλπ. Σε αυτό το βήμα δεν μιλάμε για συγκεκριμένα οπλικά συστήματα (πχ F-35) αλλά για τις δυνατότητες που αυτά πρέπει να έχουν (πχ ανάγκη απόκτησης 30 αεροσκαφών 5ης γενιάς, με μεγάλη εμβέλεια δράσης, πολλαπλών ρόλων, με μειωμένο ίχνος ραντάρ και ικανότητα δράσης σε περιβάλλον ηλεκτρονικού πολέμου). Σε αυτό το βήμα δεν μας νοιάζει αν τα αεροσκάφη θα είναι αμερικανικά, γαλλικά, ρωσικά ή κινέζικα, παρά μόνο το τι δυνατότητες θα πρέπει να έχουν. Το ίδιο ισχύει για πλοία, άρματα, ελικόπτερα, αντιαεροπορικά κλπ.
3. Καταμερισμός των Αναγκών και Ανάθεση Στόχων
Σε αυτό το 3ο βήμα γίνεται κατανομή του εξοπλιστικού προγράμματος στα επιμέρους επιτελεία (ΓΕΣ, ΓΕΝ, ΓΕΑ) και Διευθύνσεις (πχ το ΓΕΣ στη Διεύθυνση Τεθωρακισμένων για τα άρματα και στη Διεύθυνση Πυροβολικού για τα αντιαεροπορικά κλπ), ώστε να γίνει ενδελεχής έρευνα της αγοράς και να προταθούν τα οπλικά συστήματα που ικανοποιούν τις ανάγκες, με τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα τους, καθώς και προσδιορισμός του κόστους τους.
4. Απόκτηση και Ανάπτυξη των Δυνατοτήτων
Σε αυτό το 4ο βήμα γίνεται είτε αγορά είτε εγχώρια ανάπτυξη των οπλικών συστημάτων που ικανοποιούν τις ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων ώστε αυτές να μπορούν να επιτύχουν το επίπεδο φιλοδοξίας.
5. Αξιολόγηση Αποτελεσμάτων
Σε αυτό το 5ο βήμα γίνεται αξιολόγηση της όλης διαδικασίας αμυντικής σχεδίασης, εντοπίζονται τα κενά που υπήρξαν και οι δυνατότητες που δεν καλύφθηκαν, και με βάση αυτά συντάσσεται η Εκτίμηση Επικινδυνότητας (Risk Assessment), δηλαδή εντοπίζονται οι κίνδυνοι από την μη ανάπτυξη συγκεκριμένων δυνατοτήτων και στη συνέχεια επιλέγονται τα καταλληλότερα μέτρα μετριασμού/άμβλυνσης (mitigation measures) των κινδύνων αυτών (πχ αντιμετωπίζουμε την μη διάθεση αεροσκαφών 5ης γενιάς με τον εκσυγχρονισμό των F-16, είτε μόνιμα είτε με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, αντιλαμβανόμενοι ωστόσο τους κινδύνους που προκύπτουν από αυτή την ανισορροπία).
Όμως σαν Έλληνες ανησυχούμε πάρα πολύ όταν βλέπουμε ότι τίποτα από όλο αυτό τον σχεδιασμό δεν εφαρμόζεται. Δηλαδή για τις Γαλλικές Φρεγάτες ενώ αναγγέλλεται απόκτηση, την ίδια στιγμή το διαψεύδουν οι Γάλλοι, κάτι που εκ των υστέρων παραδέχεται η Ελληνική Κυβέρνηση. Το θέμα βεβαίως γίνεται ακόμα πιο σοβαρό από την στιγμή που υπάρχει τουρκική επιρροή στην αρνητική θέση της Γαλλίας. Σύμφωνα με πληροφορίες έκανε παρέμβαση ο Τσαβούσογλου στον Γάλλο ομόλογο του Ντριάν, μέσω γνωστού ενδιάμεσου, ενώ και η αμερικανική πλευρά έβαλε κάποιες δυσχέρειες. Θα έπρεπε φυσικά οι Έλληνες Αξιωματούχοι να γνωρίζουν ότι Γαλλία και ΗΠΑ συμβαδίζουν σε όλα, ειδικά αυτή την περίοδο.
Τα ίδια ισχύουν και για τον εκσυγχρονισμό των F-16, ανύπαρκτος σχεδιασμός όταν φαίνεται πλέον ότι δεν έχουμε τις απαιτούμενες πιστώσεις.
Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν η απόκτηση μεταχειρισμένων αρμάτων, ο εκσυγχρονισμός των F-16, η χρονομίσθωση φρεγατών, ο εκσυγχρονισμός απαρχαιωμένων αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας και λοιπές εξοπλιστικές κορώνες που κάθε τόσο ακούγονται πραγματικά ισχύουν ή αν πρόκειται για φωτοβολίδες και πυροτεχνήματα εντυπωσιασμού. Φαίνεται όμως δυστυχώς, ότι όλοι (πολιτική και στρατιωτική ηγεσία) δεν ξέρουν τι κάνουν και πρέπει σύντομα να σοβαρευτούν και να καταλάβουν ότι αυτό καταρρακώνει το ηθικό των Ελλήνων και το κύρος της Χώρας.
Δρ. Αθανάσιος Δρούγος
Διεθνολόγος – Στρατηγικός Αναλυτής
Ειδικός στα Θέματα Παγκόσμιας Ασφάλειας
