Ο υπό κατασκευή ρωσικός πυρηνικός σταθμός στην Τουρκία (Ακούγιου) είναι από πολλές απόψεις ένα έργο μοναδικό, καθώς αποτελεί τη μεγαλύτερη πυρηνική κατασκευή στον πλανήτη σήμερα. Οι μονάδες ισχύος κατασκευάζονται ταυτόχρονα, με βάση ένα καινοτόμο σχέδιο (Build-Own-Operate). Επικεφαλής είναι μια γυναίκα, η Αναστασία Ζοτέεβα, όπως δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής της Rosatom Αλεξέι Λιχατσώφ.
Συνολικά, θα κατασκευαστούν τέσσερις μονάδες συνολικής ισχύος 4.800 μεγαβάτ, οι οποίες θα μπορούν να παράγουν ετησίως περίπου 35 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας, όσο περίπου οι ανάγκες της Κωνσταντινούπολης. Η κατασκευή της πρώτης μονάδας ισχύος ξεκίνησε το 2018 και η έναρξη λειτουργίας της έχει προγραμματιστεί για το 2023. Πρόσφατα εγκαινιάστηκε η έναρξη κατασκευής του τρίτου πυρηνικού αντιδραστήρα.
Η πυρηνική παραγωγή θα παρέχει το 8-10% των αναγκών ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, που εκτιμάται να διπλασιαστεί στις επόμενες δεκαετίες.
Κατά κανόνα, η εταιρεία κατασκευάζει έναν πυρηνικό σταθμό ως γενικός εργολάβος και μόλις τίθεται σε λειτουργία, τον μεταβιβάζει στον ιδιοκτήτη. Η τουρκική περίπτωση είναι μοναδική – εδώ η Rosatom δεν είναι μόνον ο κατασκευαστής, αλλά και ο επενδυτής και ο ιδιοκτήτης αυτού του πυρηνικού σταθμού. Και αφού τον θέσει σε λειτουργία, θα πουλάει ηλεκτρικό ρεύμα στους Τούρκους και θα έχει έσοδα, ώστε να ανακτήσει τα 22 δισεκατομμύρια δολάρια τα οποία υπολογίζεται ότι είναι το κόστος του έργου.
Η συμφωνία υπογράφτηκε το 2010. Ίσως έτσι εξηγείται η άρνηση του Ομπάμα να δώσει στη Τουρκία PATRIOT, για να προστατεύουν ρωσικές εγκαταστάσεις ???
Κατανοούμε λοιπόν την αλληλεξάρτηση των δύο χωρών και την ασφάλεια της Τουρκίας που επιτυγχάνεται, καθώς επίσης την ανάγκη των S-400. Επίσης διασφαλίζεται μια αμοιβαία επωφελής συνεργασία για έναν ολόκληρο αιώνα.
Η διάρκεια ζωής ενός σύγχρονου πυρηνικού σταθμού με αντιδραστήρες γενιάς 3+ VVER-1200 είναι περίπου τα 60 χρόνια, αλλά, χάρη στις σύγχρονες τεχνολογίες, η διάρκεια ζωής μπορεί να παραταθεί κατά 20 χρόνια.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής της, το Ακούγιου θα τροφοδοτείται με ρωσικό καύσιμο από την TVEL Fuel Company. Αυτό θα φέρει πρόσθετα οικονομικά οφέλη στη ρωσική πλευρά. Η Ρωσική δαγκάνα σφίγγει…, παρά τα σοβαρά ρίσκα, αφού σ’ αυτό το έργο θα στηριχθεί η μελλοντική ανάπτυξη της Τουρκίας.
Χάρη σε αυτό το έργο, η Τουρκία διαφοροποιεί τις πηγές ηλεκτρικής ενέργειας και λαμβάνει καθαρή ενέργεια με μηδενικές εκπομπές καυσαερίων. Πρώτη και στη τήρηση του πρωτοκόλλου ΚΙΟΤΟ.
Ωστόσο, οι ειδικοί ανησυχούν ότι οι κύριοι κίνδυνοι του έργου δεν βαρύνουν την τουρκική, αλλά τη ρωσική πλευρά .
Ο πρώτος κίνδυνος, σχετίζεται με τη ρύθμιση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς μπορεί κάποια στιγμή, η τουρκική κυβέρνηση να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για να αλλάξει τους αρχικούς όρους με σκοπό την μείωση του τιμολογίου.
Ο δεύτερος κίνδυνος σχετίζεται με τη συγκέντρωση κεφαλαίων. Αρχικά, η Rosatom ήλπιζε να βρει εγχώριους και διεθνείς επενδυτές γι’ αυτό το έργο, αλλά μέχρι στιγμής δεν μπόρεσε να το κάνει. Επομένως, όλη η χρηματοδότηση – και μιλάμε για 22 δισεκατομμύρια δολάρια – πέφτει μόνο στους ώμους της.
Η ρωσική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας έχει την ευκαιρία να προσελκύσει κρατικά δάνεια από ρωσικές τράπεζες, αλλά η χρηματοδότηση είναι κυρίως σε δολάρια ΗΠΑ. Ως εκ τούτου ακολουθεί ο τρίτος, ο συναλλαγματικός κίνδυνος.
Ο τέταρτος κίνδυνος είναι ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί πως κάποια στιγμή η Τουρκία θα αποφασίσει να συμβαδίσει με ορισμένες χώρες της Δυτικής Ευρώπης όσον αφορά στον παροπλισμό όλων των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας. Σε αυτήν την περίπτωση, οι ιδιοκτήτες των σταθμών δεν λαμβάνουν καμία αποζημίωση.
Τέλος, ελλοχεύουν και οι πολιτικοί κίνδυνοι. Η Τουρκία δεν είναι ένας εύκολος πολιτικός εταίρος. Οι διεθνείς επενδυτές ανησυχούν μάλλον από την απρόβλεπτη πολιτική κατάσταση στην ίδια την Τουρκία.
Από Ελληνικές πηγές ειδικών, αναφέρεται ότι η Τουρκία υλοποιεί σχέδιο κατασκευής συνολικά τριών εργοστασίων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας. Ταυτόχρονα, εκπαιδεύει πυρηνικούς μηχανικούς και μεθοδεύει την πρόσβαση της στα λεγόμενα «διττά» υλικά (Ο άξονας του κακού) : πρώτες ύλες και εξοπλισμό που προορίζεται όχι μόνο για εμπορική αλλά ταυτόχρονα και στρατιωτική χρήση.
Εκτός από το Ακούγιου, άλλα δύο εργοστάσια κατασκευάζονται ή σχεδιάζεται να κατασκευαστούν στη Σινώπη και στην Ανατολική Θράκη, στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας, κοντά στα σύνορα με τη Βουλγαρία. Όσον αφορά στη κατασκευή του εργοστασίου στη Igneada της Ανατολικής Θράκης, φαίνεται να το αναλαμβάνει η Κίνα.
Στη γειτονική χώρα υπάρχουν δύο κοιτάσματα ουρανίου. Το πρώτο και πιο παλιό βρίσκεται στην περιοχή Yozgat στην κεντρική Τουρκία. Ένα δεύτερο ανακαλύφθηκε κοντά στην πόλη Sefaatli, περίπου στην ίδια περιοχή.
Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, το διπλωματικό άνοιγμα της Τουρκίας σε αφρικανικές χώρες με πλούσια κοιτάσματα ουρανίου, όπως ο Νίγηρας και το Τσαντ, δεν είναι άσχετο με τις πυρηνικές φιλοδοξίες της.
Την ίδια στιγμή πάντως, η Τουρκία καλλιεργεί επαφές με την Ουκρανία, προκειμένου να τη χρησιμοποιήσει ως εναλλακτικό συνεργάτη της σε περίπτωση που το Κρεμλίνο διακόψει την υποστήριξη του στο πρόγραμμα πυρηνικού μετασχηματισμού της γειτονικής χώρας.
Στις 20 Μαϊου,2020 ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, κ. Δένδιας, σε συνέντευξη στο «Πρώτο Πρόγραμμα» της Ελληνικής ανέφερε ότι η Τουρκία πρέπει να συνεννοηθεί μαζί μας, καθώς και με τις άλλες γειτονικές χώρες για τις παραμέτρους ασφαλείας κάτι το οποίο δεν κάνει, όσον αφορά το πυρηνικό εργοστάσιο στο Ακούγιου.
Ανάλογη ενημέρωση και επισήμανση έκανε σε πρόσφατη επικοινωνία του, αρχές Φεβ 2021, με τον Αμερικανό ομόλογό του, Τόνι Μπλίνκεν, αναφερόμενος στην απειλή ασφαλείας, τη βαρύτητα του έργου ως τη μεγαλύτερη επένδυση της Ρωσίας στο εξωτερικό, την απροθυμία της Άγκυρας να μοιραστεί πληροφορίες, αλλά και τους περιβαλλοντικούς κινδύνους καθώς κατασκευάζεται πάνω σε σεισμικό ρήγμα.
Το σφιχταγκάλιασμα όμως, δύο προαιώνιων εχθρών, δείχνει περισσότερο σαν λαβή πάλης και λιγότερο σαν φιλικός χαιρετισμός…
Του Απόστολου Τσιμογιάννη
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι ανώτατος αξκός (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος
