Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Όλα τα θέματα που αφορούν την Ευρωπαϊκή ασφάλεια, τις σχέσεις των ΗΠΑ/Καναδά με τους Ευρωπαίους, την κατάσταση στην ανατολική Μεσόγειο, τις δύσκολες σχέσεις με την Ρωσία,τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις περιφερειακές διενέξεις σε Καύκασο, Βόρεια Αφρική.Μεσοποταμία,Ιράν, κυβερνοασφάλεια,Ουκρανία, Λευκορωσία κλπ, θα θιγούν και συζητηθούν στην αυριανή Σύνοδο Κορυφής της Ατλαντικής Συμμαχίας στις Βρυξέλλες (σε πολυεθνικό επίπεδο στα πλαίσια του ΝΑΤΟ , αλλά και στις επιμέρους επαφές του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν ,με τους Ερντογάν ,Τζόνσον , Μέρκελ ,Ράμα ,Κ. Μητσοτάκη , ως και με άλλους ηγέτες των 30 κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.Στη σχετική Διακήρυξη της Συνόδου θα γίνεται αναφορά στις θέσεις, προτάσεις, αποφάσεις και επιλογές της Συμμαχίας βαίνοντας προς το 2030 και λαμβάνοντας υπόψη τις τάσεις παγκοσμιοποίησης της Ατλαντικής Συμμαχίας.
Προφανώς και λόγω των σχετικών “εντάσεων” και διαφωνιών μεταξύ των ΗΠΑ και της Τουρκίας , η συνάντηση των Μπάιντεν-Ερντογάν ως και εκείνη των Ερντογάν-Μητσοτάκη κυριαρχούν διμερώς και επισκιάζουν όλες τις άλλες(άσχετα αν για τη δεύτερη πάντα θα πρέπει να κρατάμε μικρό καλάθι προσδοκιών, εξ αιτίας της γνωστής επιθετικής και διεκδικητικής συμπεριφοράς της Άγκυρας και του αχαλίνωτου ιστορικό-γεωγραφικού αναθεωρητισμού) ). Επιπλέον πέραν της συνάντησης των G7 στη Μεγάλη Βρετανία,και η επικείμενη συνάντηση Μπάιντεν-Πούτιν στην Ελβετία(λόγω των πολλών και έντονων διαφορών της Δύσης με τη Μόσχα) αποκτά επιπρόσθετο και σημαντικό ενδιαφέρον.Τα κρίσιμα θέματα της ατζέντας των Αμερικανοτουρκικών σχέσεων θα επηρεάζουν τις σχέσεις της Άγκυρας σε περιφερειακό πλαίσιο , αφού σε ορισμένες επιμέρους ζώνες παρατηρείται σχετική σύγκλιση θέσεων ,λόγω του ότι οι Αμερικανοί προβληματίζονται έντονα από την Ρωσική παρουσία σε βορειοδυτική Συρία ως και στο κεντρικό τομέα της Λιβύης (Σύρτη-ΑλΤζούφρα),με τους Τούρκους μέσω Τσαβούσογλου και Ακάρ να “στέλνουν μηνύματα στην Ουάσιγκτον ,ότι εμείς παρά τις φιλικές σχέσεις μας με τη Μόσχα,είμαστε εδώ για να αποτρέψουμε περαιτέρω Ρωσική παρουσία και διείσδυση’. Επιπρόσθετα αναφέρουν ότι η εμπλοκή Τούρκων συμβούλων ως και πολεμικού υλικού στο ‘αδελφό” κράτος του Αζερμπαϊτζάν αποτελεί ‘αντίβαρο’, στην ενίσχυση με Ρωσικό πολεμικό υλικό της Αρμενίας και ειδικότερα της 102 Ρωσικής μεραρχίας.
Παράλληλα η Άγκυρα επιδιώκει να εμφανιστεί υπερέντονα Νατοϊκή (με παγκοσμιοποιημένο προσανατολισμό) συνδράμοντας σε πολλές αποστολές -επιχειρήσεις ως και συμμετοχικά σε επιτελεία του ΝΑΤΟ(με πρόσφατη περίπτωση την προσεχή αποστολή 4 Τουρκικών αεροσκαφών F16 στην εναέρια Νατοϊκή περιπολία της Βαλτικής, την προώθηση της τριμερούς υψηλόβαθμης συνεργασίας της με Ρουμανία και Πολωνία,ως και της δηλωθείσας ετοιμότητας να διατηρήσει μετά τον προσεχή Σεπτέμβριο στρατιωτική δύναμη στο Αφγανιστάν ,αναλαμβάνοντας επιπλέον για 3-4 χρόνια τον έλεγχο και την παρακολούθηση όλων των δραστηριοτήτων στον διεθνή αερολιμένα Χαμίτ Καρζάι στη Καμπούλ, αν και ζητάει ανταλλάγματα (κυρίως οικονομικά και υποστηρικτικά από τις ΗΠΑ ). Με την πρότασή της συμφωνούν η Αμερικανική διπλωματία, ο επικεφαλής των απερχόμενων Αμερικανικών δυνάμεων στρατηγός Μίλερ, το Πακιστάν, οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ και της Γερμανίας , ως και η νόμιμη κυβέρνηση του προέδρου Γκανί στην Αφγανική πρωτεύουσα.
Σε διμερή βάση η είσοδος Τουρκικής προέλευσης αμυντικού υλικού στα κράτη-μέλη της Ατλαντικής Συμμαχίας (Πολωνία-Ουγγαρία) συντελεί στην ενδυνάμωση επιμέρους ενδο-συμμαχικών στρατιωτικό-πολιτικών δεσμών ,σε βαθμό που πολλά κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ , δεν έχουν επικρίνει την παρουσία-προμήθεια του Ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S400 από την Άγκυρα. Πριν πέντε ημέρες επισκέφθηκαν την Τουρκία αλλά και την κατασκευάστρια εταιρεία των ΜΕΑ (μη επανδρωμένων αεροσκαφών/drones-τύπου “Μπαιρακτάρ”) Λεττονική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής τον Αναπληρωτή Πρωθυπουργό και τον Υπουργό Άμυνας. Πληροφορούμαι ότι οι ένοπλες δυνάμεις αυτής της χώρας της Βαλτικής έχουν συζητήσει προμήθεια των Μπαϊρακτάρ ενώ μετά την παραπάνω επίσκεψη πάμε για έγκριση που αφορά την προμήθεια 6-8 drones.Αυτό ακολουθεί την πρόσφατη Πολωνική απόφαση για προμήθεια 24 “Mπαιρακτάρ” μέχρι τα τέλη του 2022.. Και επειδή οι χώρες της Βαλτικής συντονίζονται μεταξύ τους , μάλλον θα ακολουθήσει η Λιθουανία και μπορεί και η Εσθονία(αν και έχει τα δικά της εθνικά προγράμματα, τα οποία είναι εξίσου δολοφονικά).
Περί ΗΠΑ-Τουρκία πύραυλοι.Δύσκολα τα πράγματα….
Σημειώνεται ότι αυτές οι κινήσεις της Άγκυρας ταυτίζονται με τις απόψεις του ΓΓ/ΝΑΤΟ Γενς Στόλντεμπεργκ,που απέναντι στους Τούρκους τους τελευταίους 20 μήνες έχει εμφανιστεί αρκετά “ανεκτικός” απέναντι σε ευρύτερες και προκλητικές κινήσεις της Τουρκίας ,συμπεριλαμβανομένου και του μείζονος θέματος των S400 .
Πληροφορίες του υπογράφοντα σχετικά με τους S400 φέρουν την Άγκυρα να αρνείται να επιστρέψει τους πυραύλους στη Μόσχα, ενώ έχουν εξεταστεί ορισμένες εναλλακτικές επιλογές μεταξύ των οποίων η μεταφορά και ένταξη στο σύστημα αεράμυνας του Κατάρ (και ειδικότερα στην Τουρκική στρατιωτική βάση της Ντόχα) ,που όμως δεν φαίνεται να έχει μέλλον (αντέδρασε η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ/CENTCΟM από τα στρατηγεία της σε Φλόριντα και Κατάρ, αφού οι Αμερικανοί διατηρούν στο Εμιράτο τις στρατηγικές και πολυάριθμες σε προσωπικό και οπλικά συστήματα βάσεις τους σε Αλ Ουντέιντ και Αλ Σαλίγια),. Επίσης εξετάστηκε από το Τουρκικό Γενικό Επιτελείο των ενόπλων δυνάμεων η μεταφορά της συστοιχίας από την Άγκυρα στα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου (αφού δεν διαφαίνεται επίλυση του Κυπριακού και η Άγκυρα 47 χρόνια μετά ‘Τουρκοποιεί’ την περιοχή). Ορισμένοι Τούρκοι ανώτατοι αξιωματικοί του ναυτικού και της αεροπορίας εκτιμούν ότι με την ανάπτυξη στα κατεχόμενα ενισχύεται επιπρόσθετα το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας.Σε μία τέτοια επιλογή προφανώς το Ισραήλ,η Ελλάδα, η Κύπρος και η Αίγυπτος είναι αντίθετες, ενώ σιγή ιχθύος διατηρεί το Λονδίνο. Προφανώς μία τέτοια κίνηση ουσιαστικά εκτρέπει ακόμα πιο πολύ τις ήδη πολυπροβληματικές και χωρίς μέλλον συνομιλίες στα Ηνωμένα Έθνη.
Μία άλλη πρόταση που έχει συζητηθεί (και προ μηνών είχαμε αποκαλύψει) είναι η διατήρηση της συστοιχίας σε Τουρκικό έδαφος(πιθανότατα σε Μερτζιφόν ή Μαλάτεια ή Ισκεντερούν) με τους Αμερικανούς ανά τακτά χρονικά διαστήματα να επιθεωρούν τους πυραύλους,οι οποίοι για κάποιο χρονικό διάστημα(3-4 χρόνια) θα διατηρούνται ως απενεργοποιημένοι.Κάτι παρόμοιο είχε γίνει με το Πακιστάν προ χρόνων ,όταν το Ισλαμαμπάντ προχώρησε στην δοκιμή πυρηνικών όπλων (6 συνολικά δοκιμές το 1998 ), ενώ είχε παραβιάσει γνωστές τροπολογίες που αφορούν την μη-διασπορά των πυρηνικών όπως (τροπολογίες Γκλεν-Σόλαρζ κα). Επειδή τότε προμηθεύονταν αεροσκάφη F-16 οι Αμερικανοί επέβαλαν ορισμένες κυρώσεις (αν και το Πακιστάν δεν είναι μέλος της Συνθήκης για τη μη-διασπορά των πυρηνικών όπλων του 1968 όπως και το Ισραήλ, η Β. Κορέα και η Ινδία). Αμερικανοί ειδικοί της Πολεμικής Αεροπορίας παρακολουθούσαν επισταμένα τις αεροπορικές βάσεις και δραστηριότητες του Πακιστάν , ενώ αριθμός Πακιστανικών αεροσκαφών αδυνατούσε να πραγματοποιήσει πτήσεις .
Αν και αυτή η επιλογή είναι δύσκολη ,γνωστοί Αμερικανοί πτέραρχοι(ο υπογράφων έχει τα ονόματά τους) δεν είναι ιδιαίτερα αρνητικοί…..Πάντως και στη συνάντηση Μπάιντεν-Πούτιν θα συζητηθεί το πυραυλικό της Τουρκίας ,ενώ η Άγκυρα τονίζει ότι οποιαδήποτε ‘μεταβολή’ μέσα σε Τουρκικό έδαφος, θα πρέπει να συνοδεύεται από επιστροφή στο πρόγραμμα των F35 ή και αποζημιώσεις αρκετών δις δολ για την αποβολή της χώρας από το πολυεθνικό πρόγραμμα στο οποίο η Τουρκία ενεργά συμμετέχει από το 1999.
