Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος *
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Πρωτοφανείς διαστάσεις με διαχρονικές και απρόβλεπτες επιπτώσεις για την εσωτερική,περιφερειακή και διεθνή ασφάλεια ,έχει η προ μηνών προβληματική απόφαση Μπάιντεν για την αποχώρηση των Αμερικανικών και συμμαχικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ (και όχι μόνο) από το Αφγανιστάν μετά από 20 χρόνια, η ‘περίεργη’ καθίζηση των Αφγανικών στρατιωτικών και αστυνομικών δυνάμεων απέναντι στους προελαύνοντες με εντυπωσιακή ταχύτητα Ταλιμπάν (φέρεται να έχουν καταλάβει όλες επαρχίες της Κεντροασιατικής χώρας). Δυτικές δυνάμεις βρίσκονται στην πρωτεύουσα Καμπούλ, για να συνδράμουν στην απαγκίστρωση-εκκένωση χιλιάδων Αμερικανών και Αφγανών υπηκόων (που συνεργάστηκαν μαζί τους επί δύο δεκαετίες στην μετά-Ταλιμπάν εποχή 2001-2021).Το Αφγανιστάν γνωστό και από το ιστορικό βιβλίο του αναλυτή Σεθ Τζόουνς (στη νεότερη έκδοση) “In the graveyard of empires”(νεκροταφείο αυτοκρατοριών) διαιρείται σε 34 επιμέρους επαρχίες , εκ των οποίων , μέσα από μία προέλαση των Ταλιμπάν ειδικά στο βορρά,και στα δυτικά (όπου δεν κυριαρχούν οι Παστού, αλλά διαφορετικές φυλές όπως οι Τατζίκοι, οι Ουζμπέκοι, οι Χατζάροι κλπ), έχει προκαλέσει ήδη τεράστια προβλήματα εσωτερικών κενών ασφάλειας, ενώ δεν αποκλείεται προσεχώς να δούμε ακόμα πιο μεγάλη και υπολογίσιμη προσφυγική κινητικότητα και φυγή Αφγανών ειδικά μέσω Ιράν.
Τις κινήσεις των Ταλιμπάν προσπαθούν με διαφόρους τρόπους να εκμεταλλευτούν η Κίνα, η Ρωσία ,ενώ κάποιας μορφής “συνύπαρξη’ επιδιώκει το Σιιτικό Ιράν.Ανησυχία επικρατεί σε ορισμένες Αραβικές χώρες,στην Ινδία,αλλά και σε αρκετές Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες,λόγω των θρησκευτικών πιστεύω ως και της σκληροπυρηνικής Σουνιτικής στάσης των Ταλιμπάν(1996-2001). Οι συνομιλίες στη Ντόχα με τους Δυτικούς ευνοούν τους Ταλιμπάν που ήδη έφθασαν στην Καμπούλ σε μία προέλαση-express που έχει προβληματίσει , ξαφνιάσει ,και χαρακτηρίζεται ως ‘συμφωνημένη”
Ας μην λησμονούμε ότι στα βουνά των Κανταχάρ και Τζαλαλαμπάντ σχεδιάστηκε η μεγα-τρομοκρατική ενέργεια των 19 τρομοκρατών της Αλ Κάεντα στις 9/11 στις ΗΠΑ , ενώ ο τότε ηγέτης των Ταλιμπάν Μουλά Ομάρ είχε επιτρέψει στο τζιχαντιστικό δίκτυο της Αλ Κάεντα να καταστήσει το Αφγανιστάν ‘μαγνητικό πόλο’ της διεθνούς τρομοκρατίας, με επιθέσεις σε πολλά κράτη , αρχής γενομένης σε Ναϊρόμπι/Κένυα και Νταερ Σαλάμ/Τανζανία κατά Αμερικανικών στόχων το καλοκαίρι του 1998.Το Αφγανιστάν για τους Αμερικανούς είναι ο μεγαλύτερος χρονικά πόλεμος ενώ ως πεδίο μάχης και εμπλοκής απασχόλησε 4 προέδρους των ΗΠΑ.(Μπους ο νεότερος, Ομπάμα, Τραμπ και Μπάιντεν). Επιπλέον ήταν η μεγαλύτερη εκτός γεωγραφικών ορίων ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ , μέσω των αποστολών ISAF-RESOLUTE SUPPORT σε υποστήριξη αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών.(πολύ μεγαλύτερη εκείνων σε Κόσοβο-Βοσνία Ερζεγοβίνη κα)
Πρώτο: Αυτό που πραγματικά ξαφνιάζει όλους τους διεθνείς αναλυτές σήμερα ήταν και είναι η πλήρης καθίζηση μίας δύναμης 300.000 ανδρών που εκπαιδεύτηκαν όλα αυτά τα 20 χρόνια από τους Αμερικανούς και το ΝΑΤΟ. 83 δις δολ δαπανήθηκαν για τον Αφγανικό στρατό και την αστυνομία. Μόνο για τα αεροσκάφη και ελικόπτερα της Αφγανικής αεροπορίας για ανάπτυξη -συντήρηση κλπ ξοδευτήκαν 10 δις δολ.Η Ταλιμπανική προέλαση έχει ξεπέρασε εκείνη του ISIS στην Μεσοποταμία το 2013-2014.
Ο υπογράφων σε πολυσέλιδη πρόσφατη μελέτη μεταξύ των πάρα πολλών λόγων της άρον άρον υποχώρησης των Αφγανικών δυνάμεων εκτιμά ότι οι λόγοι είναι πολλοί μεταξύ των οποίων οι Δυτικοί εκπαίδευαν τους Αφγανούς βάσει των δικών τους πορισμάτων ,τάσεων ,επιλογών, τακτικών ,δογμάτων κλπ,και όχι αποκλειστικά να είναι επικεντρωμένοι σε αντιτρομοκρατικές αποστολές και ασύμμετρο πόλεμο. Ο Ταλιμπάν αντιστάθηκαν και επιβίωσαν γιατί σε Χελμάντ, Κανταχάρ,Πάκτια, Πακτιίκα, Γκαζνί, κα επέβαλαν το δικό τους μοτίβο πολέμου απέναντι στους δυτικούς.Επίσης δεν αποκλείεται να έχουν συμφωνηθεί περίεργα πράγματα στη Ντόχα του Κατάρ.
Επίσης οι βόρειοι Ουζμπέκοι και Τατζίκοι δεν πολυνοιάζονται για τους νότιους Παστού του Κανταχάρ και του Χελμάντ.Δεν μπορούσε -παρά τις προσπάθειες των Δυτικών-να οικοδομηθεί μία έστω οριακή -συμπαγής και συνεκτική κουλτούρα πολέμου όλων των άλλων απέναντι στους Ταλιμπάν.. Την ίδια στιγμή η εκάστοτε κυβέρνηση στην Καμπούλ χαρακτηρίζονταν από διαφθορά πολιτικών στελεχών ,αδυναμία συγκεντρωτικής στρατιωτικής ηγεσίας , ενώ οι περιφερειακοί διοικητές των 34 επαρχιών δεν ήσαν επικεντρωμένοι στην περιθωριοποίηση των Ταλιμπάν.
Οι επόμενες ημέρες και εβδομάδες είναι πολύ κρίσιμες και εξαρτώνται από το πως θα κινηθούν οι Ταλιμπάν μέσα στην Καμπούλ. Τις τελευταίες ημέρες επιμέρους ταξιαρχίες της επίλεκτης 82ης αερομεταφερόμενης μεραρχίας αναπτύσσονται σε αεροδρόμιο Καμπούλ( προερχόμενες από το Φορτ Μπράγκ στη Βόρεια Καρολίνα) ενώ εφεδρικές δυνάμεις βρίσκονται ήδη σε Κατάρ και Κουβείτ. Την ίδια στιγμή οι εκθέσεις των CIA-DIA -στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ σε Τάμπα/Φλόριντα και Αλ Ουντείντ/Κατάρ είναι πολύ ανησυχητικές….για τα επόμενα βήματα
Δεύτερο :Μια ολοκληρωτική επικράτηση των Ταλιμπάν θα αποτελεί μια σημαντική νίκη για το παγκόσμιο τζιχαντιστικό κίνημα .Ορισμένες δυνάμεις των Ταλιμπάν βρίσκονται τώρα σε λιγότερο από 1-2 ώρες από την πρωτεύουσα(πχ από Γκαζνί) ενώ η πρεσβεία των ΗΠΑ ενδέχεται να μετακινηθεί προς το Αεροδρόμιο της Καμπούλ. Η επιλογή Μπάιντεν όπως δείχνουν τα πράγματα ήταν λάθος , και η αποχώρηση από το Χίντου Κους θα έπρεπε να γίνει διαφορετικά.Οι υπουργοί άμυνας του Καναδά και της Μ. Βρετανίας επικρίνουν ήδη έντονα την απόφαση Μπάιντεν.
Αυτή ήταν μεν μια σημαντική απόφαση εξωτερικής πολιτικής που ελήφθη σε μεγάλο βαθμό έχοντας κατά νου την εσωτερική πολιτική και αυτό το «προοδευτικό» πείραμα έχει σαφώς αποτύχει. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ που υπερηφανεύεται για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τον ανθρωπισμό και τις φιλελεύθερες, δημοκρατικές αξίες, δεν σκέφτηκε τα εκατομμύρια των γυναικών και των κοριτσιών που αντιμετωπίζουν τώρα μια ζωή κάτω από τη μεσαιωνική, βίαια και μισογυνιστική κυριαρχία των Ταλιμπάν. Η εγκατάλειψη εκατομμυρίων σε μια τέτοια μοίρα δεν θα την χαρακτήριζα ως «προοδευτική» ή υπεύθυνη και μην εμπιστεύονται κάποιοι τους Ταλιμπάν ότι έχουν αλλάξει…..
Επίσης προβληματίζουν οι απώλειες Δυτικών οπλικών συστημάτων που έπεσαν στα χέρια των Ταλιμπάν,και ως εκ τούτου ενίσχυσαν την εκθετική δυναμική τη στρατιωτικής τους προέλασης
Ένα Αφγανιστάν που αν στο τέλος θα κυριαρχείται συνεχώς από τους Ταλιμπάν ‘υπόσχεται’ στην Αλ Κάιντα ένα εγγυημένο ασφαλές καταφύγιο που το χρειαζόταν απεγνωσμένα , ως χώρο αναπνοής μετά από δύο δεκαετίες αμείλικτης αντιτρομοκρατικής πίεσης των ΗΠΑ. Η Αλ Κάιντα εξακολουθεί να χρωστάει στους Ταλιμπάν όρκο πίστης- και αυτή η σχέση δεν πρόκειται ποτέ να εκλείψει από τις διαπραγματεύσεις με τη Δύση. Η δυνατότητα συλλογής πληροφοριών και αποτροπής εκδήλωσης τρομοκρατικών επιχειρήσεων στον παγκόσμιο χάρτη ,δέχθηκε και δέχεται σοβαρό πλήγμα από την απόφαση Μπάιντεν για αποχώρηση των Αμερικανικών δυνάμεων από το Αφγανιστάν.20 χρόνια μετά τη 9/11 η Αλ Κάεντα έχει πλέον περιθώρια ανασύνταξης και ενδυνάμωσης , κάτι που με σαφήνεια επισημαίνουν κορυφαίοι Αμερικανοί και Νατοϊκοί στρατιωτικοί στον υπογράφοντα.Τα πρί συμφωνηθέντων-κυβερνήσεων με τους Ταλιμπάν είναι επικίνδυνα παιχνίδια….
* Ο υπογράφων έχει επισκεφθεί δύο φορές το Αφγανιστάν το 2004 και το 2007 φιλοξενούμενος συμμαχικών δυνάμεων ,όπου μεταξύ άλλων ΄έδωσε διαλέξεις σε Καμπούλ και Μπαγκράμ.
