..Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Οι πρόσφατες εξελίξεις στο Αφγανιστάν, έχουν ενεργοποιήσει αρκετά την διπλωματία της Άγκυρας συγκριτικά με μερικές βδομάδες πριν , όπου αποκλειστικά ήταν επικεντρωμένη στην ανάληψη του ελέγχου και της διοίκησης του διεθνούς αερολιμένα (ΚΙΑ) της Καμπούλ με την επιμελητειακή και οικονομική υποστήριξη των Αμερικανών και του ΝΑΤΟ. Η Άγκυρα βρίσκεται τώρα μπροστά σε μία νέα και διαφορετική πραγματικότητα , αφού η Καμπούλ είναι υπό Ταλιμπανικό έλεγχο ,οπότε έχει να συζητήσει και διαπραγματευτεί με άλλους παράγοντες.Είναι προφανές από τις δηλώσεις των Ερντογάν-Τσαβούσογλου και Ακάρ , ότι επιθυμεί να διατηρήσει την δύναμη των 600 ανδρών(με ελαφρύ οπλισμό) στο αεροδρόμιο, για αυτό και χρησιμοποιεί την ισχυρή επιρροή του Κατάρ και του Πακιστάν σε ορισμένα από τα ηγετικά στελέχη των Ταλιμπάν.Επιπλέον μέσω της απ ευθείας επικοινωνίας που έχει με το ΓΓ/ΝΑΤΟ Γενς Στόλντεμπεργκ και ειδικά του πρέσβη της στην έδρα της συμμαχίας Μπαστάρ Οζτούρκ , διατηρεί επαφές και ενημερώνει για τις κινήσεις της σε πολλά μέτωπα, χρησιμοποιώντας ακόμα και γνωστούς θρησκευτικούς παράγοντες που έχουν έδρα την Ντόχα, το Ισλαμαμπάντ και το Πεσαβάρ.Επιπρόσθετα ο Τσαβούσογλου τις τελευταίες ημέρες είχε σχεδόν καθημερινά τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό ομόλογό του Άντονι Μπλίνκεν.Επίσης σημαντικό ρόλο στα σχέδια του Ερντογάν διαδραματίζει στο Αφγανιστάν , ο πολύπειρος πρέσβης της Τουρκίας στην Καμπούλ Τσιχάντ Εργκινάι.
Γνωστοί ηγέτες των Ταλιμπάν , όπως ο Μουλά Μπαραντάρ, και ο Σουχάιλ Σαχίν έχουν προβεί σε δηλώσεις , ότι η Τουρκία είναι αδελφική χώρα με το Αφγανιστάν , και ότι συνδέονται με πολύ ισχυρούς δεσμούς, κινήσεις -που εκτός απροόπτων υποτροπών-δείχνουν ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να διαδραματίσει αμφίδρομο ρόλο,τη στιγμή που το καθεστώς των Ταλιμπάν δεν είναι διεθνώς αναγνωρισμένο , και είναι σε εφαρμογή εδώ και 24 χρόνια πιεστικές κυρώσεις κατά του λεγόμενου Ισλαμικού Εμιράτου(συγκεντρωτικά βάσει της απόφασης 2550) .Πάντως μέχρι τις τελευταίες ημέρες περίπου 600 Τούρκοι πολίτες και επιχειρηματίες με τις οικογένειες τους( μέσω Κατάρ και Πακιστάν ) αναχώρησαν από την Καμπούλ με προορισμό την Κωνσταντινούπολη.Η Άγκυρα-βάσει αποκλειστικών πληροφοριών του υπογράφοντα-κινείται αναφορικά με το Αφγανιστάν πάνω σε τρεις άξονες
*Διπλωματικά μέσω του Τσαβούσογλου που χρησιμοποιεί τις συμμαχικές και δυνατές προσωπικές σχέσεις του με τους ομολόγους του Κατάρ Αλ Θανί και του Πακιστάν Κουρεσί.
*Με το Πακιστάν σε στρατιωτικό πλαίσιο , αφού οι Ταλιμπάν είναι άμεσα συνδεδεμένοι διαχρονικά με τον Πακιστανικό στρατό και την πανίσχυρη Πακιστανική μυστική υπηρεσία πληροφοριών ISI (ειδικά με τον αρχηγό της αντιστράτηγο Χαμίτ Φαίζ) . Δεν είναι τυχαίο ,ότι στις 10-11 Αυγούστου ο υπουργός άμυνας Χουλουσί Ακάρ ήταν στο Ισλαμαμπάντ , όπου έγινε δεκτός από όλη την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας.Μαζί του ήταν και ο αρχηγός της μυστικής υπηρεσίας MIT Χακάν Φιντάν που είχε τετράωρη συνάντηση κατ ιδίαν με τον Φαίζ και εξέτασαν πολλά επιμέρους θέματα.*Σε επίπεδο προσωπικών και υψηλόβαθμων γνωριμιών του Ερντογάν , με πρώην ηγέτες του Αφγανιστάν , που συνδέονται με τους Ταλιμπάν , από το νικηφόρο αγώνα κατά των Σοβιετικών .Πρόκειται για τον πολέμαρχο Γκουλμπεντίν Χεκματιάρ , με τον οποίο ο Ερντογάν έχει φωτογραφηθεί πριν 35 χρόνια , καθώς και με τον πρώην υπεξ του Αφγανιστάν και πρέσβη στην Τουρκία τον Σαλαχουντίν Ραμπανί. Ο τελευταίος ήταν αυτός που πριν τις συνόδους των Ταλιμπάν με τους Αμερικανούς στη Ντόχα υποστήριζε την επιλογή της Κωνσταντινούπολης ως τόπο συνάντησης για το μέλλον του Αφγανιστάν.Ο Ραμπανί πρόσφατα επεσήμανε ότι η Καμπούλ πρέπει να βλέπει προς την Άγκυρα γιατί η τελευταία έχει επιρροή στον Μουσουλμανικό κόσμο, ενώ ανήκει και στην Ατλαντική Συμμαχία.
Αναμφίβολα η Τουρκία με τα “ανοίγματα” προς τους Ταλιμπάν ριψοκινδυνεύει αρκετά .Η εξωτερική πολιτική είναι το ισχυρό χαρτί του Ερντογάν για την επανεκλογή του το 2023.Είναι κλειδί για την πολιτική του επιβίωση , ,και μέσω Αφγανιστάν επιδιώκει να εμφανιστεί ως ενδιάμεσος-ισχυρός παράγοντας σε Αμερικανούς κι Ευρωπαίους.Ας μην λησμονούμε τα οξύτατα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει ,καθώς και αυτά που προέρχονται από την πανδημία και τις μαζικές δασικές πυρκαγιές.Επίσης στο Αφγανιστάν τα τελευταία 12 χρόνια αυξήθηκαν οι Τουρκικές επενδύσεις , ως και η ανάληψη κατασκευαστικών έργων σε 11 από τις 34 επαρχίες της χώρας.(δηλαδή κινείται όπως και στα μοντέλα Βόρειας Συρίας και δυτικής Λιβύης).Οι ενέργειες Ερντογάν απαιτούν προσοχή , γιατί είναι βέβαιο ότι θα ζητήσει “εξυπηρετήσεις ‘ και ανταλλάγματα από τους δυτικούς σε άλλα μέτωπα…Όμως κατά νου έχει ένα σχέδιο συνδεσμολογίας των περιοχών που κατέχει η Τουρκία στην Βόρειο Συρία και στο Ιράκ με προορισμό το Αφγανιστάν.(παρά τις έντονες διαφωνίες και εχθρότητα που έχουν οι Ταλιμπάν με το πρώην παρακλάδι της Αλ Κάεντα στο Ιντλίμπ του πολέμαρχου Αλ Τζουλάνι.
Στα γεωπολιτικά “παιχνίδια” του Ερντογάν στο Χίντου Κους συνδράμει η σύμπραξη του Τούρκου προέδρου με τον εθνικιστή ηγέτη και πολιτικό του σύμμαχο Μπαχτσελί, (το κόμματος MHP ) όπου αμφότεροι επικαλούνται παντουρκικά, τουρκογενή και τουρκογλωσσικά μοντέλα και συγγένειες. .Στα διμερή ζητήματα με το Ιράν υπάρχουν προβλήματα ειδικά αν συγκεντρωτικά οι Αφγανοί πλησιάσουν μαζικά την οριογραμμή Ιράν-Τουρκίας μήκους 540 χλμ , στην οποία η Άγκυρα΄χει ήδη κατασκευάσει ένα τείχος μήκους 157 χλμ. Μέχρι στιγμής σε Τουρκικό έδαφος επίσημα βρίσκονται 115.000 Αφγανοί πρόσφυγες , αν και ανεπίσημα γίνεται λόγος για 440.000.Συμπερασματικά η Άγκυρα είναι σε μία πλεονεκτική θέση στην Κεντρική Ασία, αντιμετωπίζει τοπικό-περιφερειακούς ανταγωνισμούς , ενώ διάφοροι παράγοντες επηρεάζουν την τελική έκβαση και είναι πολλοί. Επιπρόσθετα η Τουρκία ρισκάρει αρκετά και μέσα στους επόμενους 3-4 μήνες αναμένονται πολλά.
