Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος–Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Από την Μαύρη Θάλασσα μέχρι τον κόλπο των πετρελαίων και την Λιβύη συνεχίζει να εμπλέκεται μ τον ένα ή άλλο τρόπο η Άγκυρα στις περιφερειακές διενέξεις, ενώ είναι προφανής η έντονη προσπάθεια της να επιτρέψει σε καθεστώς καλών και εποικοδομητικών σχέσεων με διάφορα Αραβικά κράτη, με τα οποία τα τελευταία 4-5χρόνια είναι σε προστριβές πολιτικές ,γεωπολιτικές και θρησκευτικές. Η στροφή του Ερντογάν προς μία ομαλοποίηση των διμερών σχέσεων επικεντρώνεται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στη Σαουδική Αραβία, στην Αίγυπτο και στο Ισραήλ, ενώ και με τις τέσσερις χώρες πέραν των εμφανών και μυστικών διπλωματικών κινήσεων ,κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζουν ο υπουργός άμυνας Χουλουσί Ακάρ , ο επικεφαλής της μυστικής υπηρεσίας ΜΙΤ Δρ Χακάν Φιντάν και ο πρόεδρος της αμυντικής βιομηχανίας Δρ Ισμαήλ Ντεμίρ (που έχει επί χρόνια εργαστεί στη Σαουδική Αραβία και διατηρεί υπολογίσιμες σχέσεις με την κυβερνώσα ελίτ του οίκου των Σαούντ ).Οι πρόσφατες επιτυχείς για την Άγκυρα υπογραφείσες συμφωνίες με την Ισπανία, το Τουρκμενιστάν , τα Εμιράτα και το Κατάρ , ενισχύουν την Τουρκική θέση στους τομείς των επενδύσεων , του τουρισμού, της ενέργειας ως και στον στρατιωτικό-αμυντικό ,ενώ η Άγκυρα εξέφρασε το ενδιαφέρον της να συνδράμει στην χαλάρωση της έντασης μεταξύ Ρωσικής Ομοσπονδίας και Ουκρανίας , που παρατηρείται το τελευταίο χρονικό διάστημα , με την κινητοποίηση και συγκέντρωση μηχανοκίνητων και τεθωρακισμένων δυνάμεων της Μόσχας κοντά στην μεθοριακή ζώνη με το Ντονμπάς ως και στην υπό Ρωσική κατοχή από το 2014 χερσόνησο της Κριμαίας , τη στιγμή που είναι εμφανής η Ρωσική απειλή για τα Ουκρανικά λιμάνια της Οδησσού, της Μαριούπολης και του Μπερντιάνσκ. ( από ναυτικές δυνάμεις ως και πεζοναύτες) .Ο στρατιωτικό-εξοπλιστικός παράγοντας κυριαρχεί στους σχεδιασμούς της Άγκυρας, λόγω του ότι αρκετά κράτη έχουν προμηθευτεί τα επιτυχημένα από τους πολέμους της Συρίας, της Λιβύης και του Ναγκόρνο Καραμπάχ , μη-επανδρωμένα αεροσκάφη /drones .Η Τουρκική διείσδυση είναι εμφανής σε διάφορες γεωγραφικές ζώνες , αφού drones του τύπου ΤΒ2 “Μπαϊρακτάρ” έχουν δράσει κατά Ρωσικών μονάδων πυροβολικού προ μηνών στην ανατολική Ουκρανία, ενώ στην τελευταία φάση του εμφυλίου πολέμου στη Λιβύη προκάλεσαν υπολογίσιμες ζημιές στις δυνάμεις του πολέμαρχου Χαφτάρ , που επί μήνες πολιορκούσαν την πρωτεύουσα Τρίπολη της Λιβύης. Ενδιαφέρον για Τουρκικά drones έχουν επιδείξει τελευταία η Σαουδική Αραβία και άλλα Αραβικά κράτη.(ήδη έχουν ενταχθεί στα οπλοστάσια του Κατάρ, της Τυνησίας, και του Μαρόκου),ως και σε άλλα Μουσουλμανικά κράτη (Αζερμπαϊτζάν, Κιργιζία , Καζακστάν κλπ). Σημειώνεται ότι το Αζερμπαϊτζάν και το Πακιστάν διευκολύνουν την πώληση τέτοιων συστημάτων της Άγκυρας στον Ισλαμικό κόσμο.
Στο μεταξύ ανώτατη στρατιωτική αντιπροσωπεία από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) πραγματοποίησε επίσκεψη τις τελευταίες ημέρες στην Τουρκία για να ενισχύσει τους δεσμούς ως και ευκαιρίες συνεργασίας με την Τουρκική αμυντική βιομηχανία.Η επίσκεψη των στρατιωτικών της πολεμικής αεροπορίας των Εμιράτων αποτελεί συνέχεια της πολύ πρόσφατης επίσκεψης στην Άγκυρα, του ντεφάκτο ηγέτη των ΗΑΕ (υπεγράφησαν 10 συμφωνίες) ενώ αναμένεται επίσκεψη του υπεξ Τσαβούσογλου και του Χακάν Φιντάν στο Αμπού Ντάμπι ,πριν την επίσημη επίσκεψη Ερντογάν στα τέλη Φεβρουαρίου του επόμενου χρόνου.
Η αντιπροσωπεία -σύμφωνα με πληροφορίες του υπογράφοντα- συναντήθηκε με τον πρόεδρο των αμυντικών βιομηχανιών (SSB) Δρ Ισμαήλ Ντεμίρ ενώ συζήτησαν με ανώτατα στελέχη των εταιριών ASELSAN , ROKETSAN , STM ,ΤΑΙ κα ,για επιμέρους εξοπλιστικά προγράμματα.. Έμφαση έδωσαν οι εκπρόσωποι των Εμιράτων στα drones , ενώ δήλωσαν ότι “προσβλέπουν σε πολλή στενή συνεργασία με την Άγκυρα’. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις στο Τουρκικό ηλεκτρονικό χώρο Getir ως και στο τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου Trendyol, ενώ προσπαθούν να απαγκιστρωθούν από την εμπλοκή τους στις διεθνείς και περιφερειακές κρίσεις και να εστιαστούν σε οικονομία και επενδύσεις. Χαρακτηριστικά επισημαίνουν ότι επενδύσαμε στον πολέμαρχο Χαφτάρ στην ανατολική Λιβύη, ως και σε αντάρτες σε Υεμένη και Σομαλία ,και δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα.
Σε υποστήριξη της επανασύνδεσης της Άγκυρας με διάφορα Αραβικά κράτη συνδράμουν κορυφαίες Αραβικές εφημερίδες και ηλεκτρονικά ΜΜΕ ,τάση που απαιτεί προσοχή και συνεχή παρακολούθηση από την πλευρά της Αθήνας και της Λευκωσίας. Αραβικά δημοσιεύματα χαιρέτησαν την πιο πρόσφατη προσέγγιση μεταξύ της Τουρκίας και των χωρών του Κόλπου, κάνοντας λόγο για μία “νέα εποχή” στις σχέσεις της Τουρκίας και των χωρών του Κόλπου . Οι Ελληνικές διπλωματικές και στρατιωτικές υπηρεσίες στο εξωτερικό καλούνται να εντείνουν την καταγραφή και παρακολούθηση των ενεργειών της Άγκυρας, γιατί θα κάνουν την εμφάνισή τους προσεχώς αρκετές αλλαγές. στο γεωπολιτικό τοπίο….
Σε άρθρο του πολύ γνωστού αναλυτή και συγγραφέα Τουράν Κισλακσί για τον παναραβικό ιστότοπο Al-Quds Al-Arabi, επισημαίνεται ότι είναι “εμφανές ότι οι άνεμοι της ανανέωσης πνέουν στην περιοχή, κάτι που επισημοποιήθηκε από την υποστήριξη των Αμερικανών στην προσπάθεια συμφιλίωσης των Εμιράτων με την Τουρκία” και πρόσθεσε ότι “Πρέπει να γίνουν πολυδιάστατες προσπάθειες για να εδραιωθούν οι Τουρκοαραβικοί δεσμοί, ειδικά με τα κράτη του Κόλπου, και πάνω στις σωστές βάσεις. Ελπίζω ότι τα χρόνια της αμοιβαίας σπαταλημένης ενέργειας που προκάλεσαν την ρήξη στις εν λόγω σχέσεις δεν θα επιστρέψουν ποτέ ξανά”Πριν από την πρόσφατη διήμερη επίσκεψή του στο φιλικό Εμιράτο του Κατάρ και την υπογραφή 15 συμφωνιών με τη Ντόχα, ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία ενισχύει τις σχέσεις με τα Αραβικά κράτη του Κόλπου και με εκείνα του Μάγκρεμπ/βόρεια Αφρική ενώ είναι ανοιχτή σε διάλογο για να ξεδιαλύνει τυχόν παρεξηγήσεις από τα προηγούμενα χρόνια. Επιπλέον αυξάνει τον αριθμό των στρατιωτών της που έχουν αναπτυχθεί στην Τουρκική βάση νότια της Ντόχα στο Κατάρ ,ενώ αξιωματικοί της Καταριανής αεροπορίας και αεροσκάφη RAFALE θα εδρεύουν εναλλασσόμενα σε 3-4 αεροδρόμια της Τουρκίας (Κόνια,Εσκή Σεχίρ, Μερτζιφόν και Μπαλικεσίρ) , για συνεκπαίδευση , ως και στα πλαίσια της ενιαίας διακλαδικής δύναμης που έχει συσταθεί μεταξύ των δύο κρατών.
Μεταξύ των προσεχών (μέσα στο 2022) πρωτοβουλιών της Τουρκίας είναι η πραγματοποίηση μίας τριμερούς με τα ΗΑΕ και το Κατάρ , ως και μία τετραμερούς αργότερα με την Σαουδική Αραβία. Αναφορικά με την επιστροφή σε κάποιας μορφής επανεργοποίησης των σχέσεων με το Ισραήλ και την Αίγυπτο υπάρχουν πιο πολλές δυσχέρειες, αλλά ο πρόεδρος του Ισραήλ Ι.Χέρτζογκ, ο πρώην πρωθυπουργός Εχούντ Μπαράκ και τρεις απόστρατοι πρώην αρχηγοί των Ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων διατηρούν επαφές και κανάλια επικοινωνίας με την Άγκυρα. Η περίπτωση του μετώπου Ουκρανίας-Ρωσίας Προ χρόνων σε εφαρμογή της συμφωνίας Κιέβου-Μόσχας-ΟΑΣΕ /Μινσκ του 2015 ο Ερντογάν είχε παρεμβεί στο θέμα της ανταλλαγής ορισμένων αιχμαλώτων πολέμου , ενώ ο Τούρκος πρόεδρος θεωρεί ότι μπορεί να συνδράμει (!) σε αποκλιμάκωση εντάσεων (παρά τις εμφανείς δυσκολίες) , αφού διατηρεί ικανοποιητικές προσωπικές σχέσεις με τον Πούτιν και συνεργάζεται στρατιωτικά σε θέματα της βόρειας Συρίας, Λιβύης , ως και στην διένεξή των Αζέρων με τους Αρμένιους στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, αλλά και με τους Ουκρανούς σ θέματα ναυτικών εξοπλισμών και προμήθειας μη-επανδρωμένων αεροσκαφών.Το Τουρκικό ενδιαφέρον -αν και θεωρώ περιορισμένες τις δυνατότητες της Άγκυρας σε αυτό τον γεωγραφικό χώρο (ανατολική Ουκρανία) εξέφρασε πρόσφατα ο υπεξ Τσαβούσογλου στον Αμερικανό ομόλογο του Άντονι Μπλίνκεν στις συνόδους των υπουργών εξωτερικών του ΝΑΤΟ και του ΟΑΣΕ σε Ρίγα /Λετονία και Στοκχόλμη. Τα επιμέρους προβλήματα είναι αρκετά αφού η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η προσάρτηση της Κριμαίας από την Μόσχα είναι παράνομη ,και το ίδιο ισχύει για τις επαρχίες του Λούκανσκ και Ντόνετσκ, τμήματα των οπαίων έχουν καταλάβει το 2014-2015 αποσχιστέςαντάρτες που υποστηρίζονται από τον Πούτιν .Επίσης η Άγκυρα επικρίνει την Μόσχα για τα ανθρώπινα δικαιώματα του ιστορικού λαού των Τατάρων της Κριμαίας, τους οποίους η Μόσχα κατηγορεί ως ‘πεμπτοφαλαγγίτες” ενώ η Άγκυρα έχει ταχθεί υπέρ της σύστασης ενός στόλου του ΝΑΤΟ στην Μαύρη Θάλασσα /BLACKSEAFORCE με την συμμετοχή ναυτικών δυνάμεων από Ρουμανία, Βουλγαρία και Τουρκία ως και κατά καιρούς και από άλλα κράτη της Ατλαντικής Συμμαχίας.
