Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος -Γεωστρατηγικός Αναλυτής..
Παρά την επικοινωνία του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν , με τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντιμίρ Βλαντιμίροβιτς Πούτιν σχετικά με την επικρατούσα ανησυχητική κατάσταση μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας , μέχρι στιγμής δεν υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο στοιχείο αποκλιμάκωσης, με τους Αμερικανούς και την Ατλαντική Συμμαχία να εμφανίζονται πολύ ανήσυχοι για τις κινήσεις των περίπου 100.000 Ρώσων στρατιωτών πάνω σε 4 γεωγραφικούς άξονες, ενώ την ίδια στιγμή παρατηρείται ναυτική κινητικότητα έναντι Ουκρανικών λιμανιών σε Μαύρη Θάλασσα και Αζοφική. Ασφαλώς δεν αποκλείεται να είναι ένα παρατεταμένο σχέδιο ψυχολογικών επιχειρήσεων που να δοκιμάζουν την αντοχή της Δυτικής Συμμαχίας και την άμυνα της Ουκρανίας, ενώ παράλληλα η Μόσχα επιδιώκει να χαρτογραφήσει την ενδυναμωμένη στρατιωτικό-συμβατική δύναμη του Κιέβου, το μέχρι που μπορεί να φθάσουν οι όποιες ενέργειες της Ουκρανίας στην μεθοριακή ζώνη καθώς και το πως υιοθετείται στην πράξη η αποφασισθείσα εδώ και ένα χρόνο μεταστάθμευση των Ρωσικών δυνάμεων προς τον μεθοριακό γεωγραφικό χώρο. (ιδέες Σοιγκού-Γκεράσιμωφ) Επιπλέον η Ρωσική πολιτικο-στρατιωτική ηγεσία παρακολουθεί την παρουσία των Ουκρανικών στρατιωτικών τμημάτων έναντι Ντεμπέλτσεβο στα όρια των επαρχιών Ντόνετσκ-Λουκάσκ καθώς και στην Αζοφική /Μαριούπολη έναντι Νοζουαζόφσκ.
Πιθανότατα η Μόσχα να διατηρήσει αυτό το τέμπο, και μετά από κάποιο χρονικό διάστημα να αποκλιμακώσει. Αναμφισβήτητα οποιαδήποτε επιθετική στρατιωτική ενέργεια της Μόσχας θα προκαλέσει απίστευτα προβλήματα και θα έχει πολυμετωπικές επιπτώσεις . Υπάρχουν πολλές επιμέρους γκρίζες ζώνες, όπως αν τελικά η Ουκρανία θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ , αν δυτικές στρατιωτικές μονάδες θα εδρεύουν στο έδαφός της, τι θα γίνε με την υιοθέτηση των συμφωνιών του Μίνσκ και το τετράπλευρο της Νορμανδίας κα. Η όλη κρίση είναι πολυσύνθετη, όμως ο έλεγχος επί της Ουκρανίας παραμένει βασικό στοιχείο στην διακαή επιθυμία του Πούτιν στο να μπορέσει να διεκδικήσει ένα καθεστώς σχετικά «Μεγάλης Δύναμης».
Το Κίεβο αγωνίζεται να ξεπεράσει ένα πλήθος βαθύτατων εσωτερικών προβλημάτων , εδραιώνοντας μία κάποια Ευρωπαϊκή ταυτότητα, αλλά οι ενέργειες του Πούτιν (που είναι εμμονικός με την Ουκρανία) δεν επιτρέπουν την διπλωματική ευελιξία .Το Κρεμλίνο επιδιώκει να χαράξει μια «κόκκινη γραμμή» στην πορεία της Ουκρανίας προς την Ευρώπη και την Ατλαντική Συμμαχία , όμως αυτή η θέση της Μόσχας δεν μπορεί να γίνει σεβαστή από τη Δύση. Ο Πούτιν δεν μπορεί να εγκαταλείψει από την άλλη πλευρά το κομβικό γεωπολιτικό του ΄’έργο που στηρίζεται στην μη-προβλεψιμότητα των πιθανών ενεργειών του σε βάρος της Ουκρανικής εδαφικής επικράτειας(σε ξηρά και θάλασσα)
Η κρίση επανέρχεται ξανά στις έντονα ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας , ενώ ο Ρώσος πρόεδρος επιδιώκει να αποκομίσει περισσότερα πολιτικά οφέλη από ότι έκανε πριν από μισό χρόνο, συγκεντρώνοντας τότε δυνάμεις στα πλαίσια των εκτεταμένων ασκήσεων ZAPAD 2021 στην δυτική Ρωσία. Η τρέχουσα συσσώρευση Ρωσικών δυνάμεων κοντά στα Ουκρανικά σύνορα ακολουθεί σχεδόν πάντοτε το ίδιο μοτίβο. Οι αρνήσεις της Μόσχας περί ανιχνεύσιμου και μετακινήσημου στρατιωτικού υλικού ( στα όσα λέει η Δύση) είναι τόσο κατηγορηματικές όσο και πριν έξι μήνες , γεγονός που έντονα προβληματίζει Αμερικανούς και Ευρωπαίους κάτι που επισημάνθηκε μέσα στην εβδομάδα στη σύνοδο των υπεξ των 30 κρατών-μελών του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου.
Ένα επιπρόσθετο χαρακτηριστικό της εκ νέου κλιμάκωσης της κρίσης είναι η εκ μέρους του Πούτιν σκληρή γλώσσα , σε ότι αφορά την αντοχή της Ουκρανίας,καθώς και η απειλητική του θέση απέναντι σε τυχόν ενέργεια του ΝΑΤΟ σε υποστήριξη του Κιέβου.
Επίσης βρισκόμαστε σε μία χρονική στιγμή που υπάρχει υψηλή ζήτηση για το φυσικό αέριο στην Ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας και ο κολοσσός της GAZPROM αντί να εκμεταλλεύεται την υψηλή ζήτηση για να έχει επιπλέον κέρδη, με τη στάση της έχει επιδεινώσει αρκετά την υπάρχουσα έλλειψη εφοδιασμού εκπληρώνοντας μόνο τις ελάχιστες δεσμεύσεις της και διατηρώντας τις αποθήκες μισοάδειες.
Μια «ανταμοιβή» για την αποκλιμάκωση των εντάσεων αυτή την χρονιά ήταν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απέφυγαν να υιοθετήσουν κάποιες νέες πολύ σκληρές κυρώσεις κατά του αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream2, ενώ η Γερμανία έχει αναβάλει την πιστοποίηση αυτής της αμφιλεγόμενης υποδομής Αυτή τη φορά, η Μόσχα φαίνεται ότι θέλει κάτι περισσότερο από την απλή άρση όλων των εμποδίων για το πολυαναμενόμενο άνοιγμα του άμεσου ενεργειακού «διαδρόμου» προς τη Γερμανία. Ο αδήλωτος αλλά σαφώς υπονοούμενος στόχος της Μόσχας είναι να εξασφαλιστεί η συναίνεση από τους βασικούς Ευρωπαίους καταναλωτές και τις ΗΠΑ για το πλήρες κλείσιμο της μεταφοράς του φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας. Και η μικρή άσκηση πίεσης στη φιλοδυτική κυβέρνηση της Μολδαβίας όσον αφορά τις πληρωμές για τους λογαριασμούς της για φυσικό αέριο ήταν ένα σημάδι αυτής της γεωοικονομικής επίθεσης .
Μια άλλη σημαντική διαφορά από την προηγούμενη κορύφωση των εντάσεων της Μόσχας με την Δύση προ εξαμήνου είναι η ανάδειξη της νέας κυβέρνησης στη Γερμανία και η αποχώρηση της Άγκελα Μέρκελ, η οποία θεωρούνταν στη Μόσχα ως σκληρή και έμπειρη ηγέτιδα Το Κρεμλίνο δεν ανησυχεί συνολικά για τις ισχυρές θέσεις σχετικά με τη συμπεριφορά της Ρωσίας που εξέφρασε η νέα υπεξ Ανναλένα Μπάερμποκ, ενώ αναμένει να τεθούν δημόσια οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές από τον νέο καγκελάριο, Όλαφ Σολτς, που βέβαια δεν είναι ιδιαίτερα συμπαθής στην Μόσχα.). Ο Ρώσος υπεξ Σεργκέι Λαβρόφ “συμβουλεύει(!) τη νέα Γερμανική κυβέρνηση να συνεχίσει να δέχεται ότι η ανεφάρμοστη συμφωνία του Μινσκ για την Ουκρανία από το 2015 παραμένει το μόνο πλαίσιο για τη διαχείριση της σύγκρουσης που “σιγοκαίει” στο Ντονμπάς της ανατολικής Ουκρανίας(περιοχές Ντόνετσκ-Λουκάνσκ) . Η Μόσχα δεν έχει καμία πρόθεση να τηρήσει τις δεσμεύσεις της σε αυτή τη συμφωνία, αλλά η προσδοκία στο Κρεμλίνο είναι ότι ελλείψει Μέρκελ, θα εναπόκειται στον Γάλλο πρόεδρο Μακρόν να ηγηθεί μιας νέας σκληρής πρόκλησης, αν και ο Γάλλος πρόεδρος είναι περιορισμένων δυνατοτήτων και αποδοχής στο διεθνές στερέωμα(ειδικά εν μέσω προεκλογικής και αβέβαιης περιόδου)
Στην τρέχουσα χρονική φάση είχαμε και την αντιπαράθεση των μεταναστών με την Πολωνική συνοριοφυλακή στα σύνορα Πολωνίας-Λευκορωσίας, η οποία δεν έχει ακόμη πλήρως επιλυθεί, παρά τα δύο τηλεφωνήματα της Μέρκελ στον προβληματικό και εμπρηστικό/αυταρχικό πρόεδρο Αλεξάντερ Λουκασένκο, ενώ δεν είναι ξεκάθαρο σε ποιο βαθμό συμμετείχε ο Πούτιν στον σχεδιασμό και την εκτέλεση αυτής της «υβριδικής επίθεσης», η οποία ενίσχυσε τις φιλοδοξίες για μια καλύτερη ζωή χιλιάδων ανθρώπων, κυρίως από το Ιρακινό Κουρδιστάν, αλλά τους υπέβαλε σε μεγάλη σωματική και ψυχική ταλαιπωρία .Προς το παρόν η ΕΕ άντεξε δείχνοντας ότι η ένταση του ζητήματος είναι σχετικά διαχειρισμένη, όμως ο Νικολάι Πατρούσεφ, ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας και ο πιστός “υπολοχαγός” του Πούτιν, έκανε μια σημαντική πρόβλεψη ότι αν υπάρξει υποτροπή στην Ουκρανία τότε μπορεί να προκληθεί ένα μαζικότερο και ισχυρότερο κύμα μετανάστευσης. για το οποίο η ΕΕ δεν είναι έτοιμη και δεν θα μπορεί να το αντιμετωπίσει.Ο Ρώσος πρόεδρος είναι ιδιαίτερα εκνευρισμένος με τις ναυτικές ασκήσεις των ΗΠΑ/ΝΑΤΟ στη Μαύρη Θάλασσα: με το αντιτορπιλικό USS Arleigh Burke (DDG 51) να πλέει στην περιοχή από την οποία η Μόσχα επιδιώκει να ελέγξει την κατεχόμενη Κριμαία , και να<καταλάβει τα λιμάνια της Αζοφικής σε κάποια άλλη στιγμή.. Όσο μικρής κλίμακας κι αν είναι, τέτοιες αναπτύξεις ναυτικών δυνάμεων της Δύσης στην περιοχή , ν τούτοις ενισχύουν την κλίμακα αβεβαιότητας στα επικίνδυνα Ρωσικά περιφερειακά σχέδια.
Στη Μόσχα οι αναλυτές του Πούτιν επικεντρώνονται πιο πολύ σε ενδεχόμενες χερσαίες επιχειρήσεις κατά του Κιέβου (και όχι ναυτικές) , ενώ στοχεύουν στο να είναι σχετικά έτοιμοι οι νεοσύλλεκτοι που τώρα στρατολογούνται για να ενταχθούν στις ένοπλεςδυνάμεις.. Το Κρεμλίνο μπορεί να στοχεύει στη χειραγώγηση της απειλής εισβολής για να κερδίσει πολιτικούς βαθμούς, αλλά μια έτοιμη για πόλεμο στρατιωτική δύναμη είναι προτιμητέα για δράση στην ανατολική Ουκρανία, από να είναι αδρανής σε χειμερινά στρατόπεδα. Η κατάσταση στην περιοχή είναι συγκεχυμένη και ομιχλώδης με όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά.
