Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Οι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισαν αυτή την εβδομάδα να χορηγήσουν στην Ουκρανία επίσημα καθεστώς υποψήφιας χώρας στην ΕΕ. Αυτή είναι μια εξαιρετικά σημαντική στιγμή για τους Ουκρανούς που θα έχει επιπτώσεις και προεκτάσεις στη μελλοντική κατεύθυνση ολόκληρης της ηπείρου. Η χορήγηση υποψηφιότητας στην ΕΕ σημαίνει την Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη προς την Ουκρανία στον αιματηρό και έντιμο αγώνα της ενάντια στη Ρωσική επιθετικότητα. Σημαίνει επίσης ότι η Ουκρανία πρέπει να υιοθετήσει κρίσιμες μεταρρυθμίσεις που θα εξαλείψουν επιτέλους τη διαχρονική συστημική διαφθορά και θα διαλύσουν την εναπομείνασα σάπια ολιγαρχία της χώρας. Η διαφθορά που καθοδηγείται από ολιγάρχες έχει εμποδίσει την πρόοδο της Ουκρανίας από τότε που η χώρα ανέκτησε για πρώτη φορά την ανεξαρτησία της το 1991. Αυτό οδήγησε σε επαναστάσεις δύο του λαού και άνοιξε το δρόμο για την σαρωτική νίκη του πολιτικού αουτσάιντερ Ζελένσκι στις προεδρικές εκλογές του 2019.
Η προοπτική μιας μεταρρυθμισμένης Ουκρανίας που θα ενσωματώνεται στην ΕΕ εκλαμβάνεται ως υπαρξιακή απειλή από τη Μόσχα και ήταν ένας από τους βασικούς παράγοντες πίσω από την απόφαση να ξεκινήσει μια πλήρους κλίμακας βάναυση Ρωσική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022. Ό,τι και να γίνει, ο αμετανόητος Πούτιν είναι αποφασισμένος να αποτρέψει τον εξευρωπαϊσμό της Ουκρανίας. Στις 18 Ιουνίου, έγινε ένα σημαντικό βήμα όταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συνέστησε επίσημα να λάβει η Ουκρανία καθεστώς υποψήφιας χώρας. «Οι Ουκρανοί είναι έτοιμοι να πεθάνουν για την Ευρωπαϊκή προοπτική», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν όταν ανακοίνωσε την απόφαση. «Θέλουμε να ζήσουν το Ευρωπαϊκό όνειρο μαζί μας». Η υποψηφιότητα της Ουκρανίας υποστηρίχθηκε επίσης από τους ηγέτες της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Ρουμανίας κατά τη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψής τους στο Κίεβο.
Ακόμη και η Ουγγαρία, η οποία θεωρείται ευρέως ως το πιο φιλο-Κρεμλινικό κράτος -μέλος της ΕΕ, έχει δηλώσει την υποστήριξή της για την υποψηφιότητα της Ουκρανίας. Παρά την αισιόδοξη προοπτική, πιθανότατα θα περάσουν αρκετά χρόνια μέχρι να μπορέσει η Ουκρανία να αναμένει πλήρη ένταξη στην ΕΕ. Τα υποψήφια κράτη πρέπει να ενστερνιστούν τα πρότυπα της ΕΕ για τις δημοκρατικές αρχές και να ενσωματώσουν 80.000 σελίδες κανόνων που διέπουν τα δικαστικά συστήματα και το εμπόριο. Ούτε η Ουκρανία είναι το μόνο κράτος που θέλει να εμβαθύνει τους δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επί του παρόντος, ορισμένες άλλες χώρες προσπαθούν επίσης να κάνουν τη μετάβαση από την υποψηφιότητα στην ένταξη στην ΕΕ. Η Τουρκία υπέβαλε αίτηση για πρώτη φορά το 1987 και έλαβε το καθεστώς υποψήφιας χώρας το 1999, αλλά οι συνομιλίες έκτοτε έχουν μείνει στάσιμες. Εν τω μεταξύ, η Σερβία, το Μαυροβούνιο, η Βόρεια Μακεδονία και η Αλβανία έχουν όλες υποψήφια θέση για αρκετά χρόνια και παραμένουν μπροστά από την Ουκρανία στην ουρά της ΕΕ. Η εκπλήρωση των κριτηρίων ένταξης στην ΕΕ θα είναι μια απαιτητική διαδικασία.
Ενώ η Ουκρανία είναι σημαντικά πιο ελεύθερη από τη Ρωσία, οι Ουκρανοί παραμένουν αιχμάλωτοι ενός βαθιά ελαττωματικού συστήματος που κληρονόμησε από την τρισάθλια Σοβιετική εποχή. Κατά τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας, οι Ουκρανοί πολιτικοί και γραφειοκράτες έδωσαν τους πόρους και τα μεγάλα περιουσιακά στοιχεία της χώρας σε μέλη των οικογενειών τους , συγγενείς και απατεώνες. Αυτό βοήθησε στη δημιουργία ενός μικρού αριθμού ολιγαρχικών φατριών που ήταν σε θέση να ελέγξουν την πολιτική και οικονομική ατζέντα της Ουκρανίας, ενώ παρεμπόδισαν τις προσπάθειες για την εγκαθίδρυση του κράτους δικαίου. Η υποψηφιότητα στην ΕΕ θα αναγκάσει την Ουκρανία να καθιερώσει κράτος δικαίου και ανεξάρτητο δικαστικό σώμα. Η Ουκρανία θα πρέπει να υιοθετήσει αντιμονοπωλιακούς νόμους για να διαλύσει μονοπώλια και γιγάντιους ομίλους ετερογενών δραστηριοτήτων. Πρέπει να αναλάβει αναβληθέντα σχέδια ιδιωτικοποίησης χιλιάδων κρατικών επιχειρήσεων πουλώντας τες σε τιμές της αγοράς σε νόμιμους αγοραστές. Πολλές από τις δημόσιες επιχειρήσεις της Ουκρανίας παραμένουν πηγές διαφθοράς. Η πώλησή τους θα εξαλείψει τη δωροδοκία και την επιρροή, παρέχοντας παράλληλα ευκαιρίες για επιχειρηματική καινοτομία.
Η χορήγηση του καθεστώτος υποψήφιας προς ένταξη στην ΕΕ στην Ουκρανία θα χρησιμεύσει ως αναγνώριση ότι η εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία είναι επίσης μια κήρυξη πολέμου κατά της Ευρώπης και των αξιών της. Ο Πούτιν δεν έχει εισβάλει ακόμη σε κανένα κράτος μέλος της ΕΕ, αλλά θα το κάνει εάν δεν τον σταματήσουν στην Ουκρανία. Τα κράτη μέλη της ΕΕ αισθάνονται ήδη τις επιπτώσεις της Ρωσικής επιθετικότητας με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένων των “οπλοποιημένων” ενεργειακών προμηθειών ως και των Ουκρανών προσφύγων που εισήλθαν στην ΕΕ από την έναρξη της εισβολής στις 24 Φεβρουαρίου. Ο αποκλεισμός από τον Πούτιν στα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας της Ουκρανίας απειλεί τώρα να πυροδοτήσει μια παγκόσμια επισιτιστική κρίση και να τροφοδοτήσει ένα νέο κύμα μετανάστευσης προς την ΕΕ. «Πόσα εκατομμύρια πρόσφυγες θα υπάρξουν στην Ευρώπη εάν η Ρωσική πολιτική προκαλέσει λιμό σε Αφρικανικές και Ασιατικές χώρες;» Ο πρόεδρος Ζελένσκι προειδοποίησε πρόσφατα. Αυτές οι εχθρικές ενέργειες δεν είναι κάτι καινούργιο.
Στην πραγματικότητα, ο Πούτιν διεξάγει ανήλεη υβριδικό πόλεμο κατά της Ευρώπης εδώ και χρόνια. Οι πράκτορες και οι ολιγάρχες του λειτουργούν στις σκιές της Ευρωπαϊκής πολιτικής. Κατέχουν πολυτελή ακίνητα, αθλητικές ομάδες, εφημερίδες και συχνά απολαμβάνουν επίσημο κύρος. Ο Ρώσος δικτάτορας έχει συν επιλέξει σημαντικούς δυτικούς πολιτικούς και η Ρωσία έχει αναμιχθεί σε δημοκρατικές διαδικασίες που κυμαίνονται από τις προεδρικές εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία έως το δημοψήφισμα του Ηνωμένου Βασιλείου για το Brexit το 2016. Μέσω της παραπληροφόρησης και άλλων μορφών προπαγάνδας η Μόσχα κατάφερε να αποσταθεροποιήσει και να διχάσει τις κοινωνίες σε όλο τον δυτικό κόσμο.
Τώρα ο Πούτιν διεξάγει έναν φαύλο «καυτό πόλεμο» που στοχεύει ολόκληρη την Ευρώπη, είπε ο Ζελένσκι σε πρόσφατη ομιλία του. «Ουκρανικές πόλεις που καταστράφηκαν από τον Ρωσικό στρατό. εκατομμύρια μετανάστες· εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι απελάθηκαν από τον Ρωσικό στρατό. και δεκάδες χιλιάδες Ουκρανοί σκοτώθηκαν. Όλα αυτά είναι κραυγαλέες εκδηλώσεις της αντιευρωπαϊκής πολιτικής της Ρωσίας. Ξεκινώντας αυτόν τον πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας, η Ρωσία προσπάθησε να δημιουργήσει ένα εφαλτήριο για μια επίθεση σε άλλα κράτη της Ευρώπης. Γι’ αυτό η άμυνά μας σε αυτόν τον πόλεμο και η μελλοντική μας νίκη είναι θεμελιωδώς σημαντικές για την ασφάλεια όλων στην Ευρώπη».
Ο Πούτιν είναι η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια και πρέπει να σταματήσει. Η Ευρώπη έχει ανταποκριθεί στην πρόκληση στεγάζοντας Ουκρανούς πρόσφυγες ,παρέχοντας ανθρωπιστική βοήθεια και προμηθεύοντας όπλα, αλλά η αποδοχή της Ουκρανίας ως υποψήφιας στην ΕΕ αλλάζει το παιχνίδι. Αντιπροσωπεύει μια ιστορική ενίσχυση της Ευρώπης «και μια πλήρη εξάρθρωση της ικανότητας της Ρωσίας να μας νικήσει έναν προς έναν.. Η ιδιότητα της υποψηφίας χώρας της ΕΕ θα εμποδίσει τις αυτοκρατορικές και αναθεωρητικές φιλοδοξίες του Πούτιν και θα ενθαρρύνει τους Ουκρανούς καθώς αγωνίζονται να επιβιώσουν. Τελικά, η προοπτική της ένταξης στην ΕΕ μπορεί να μετατρέψει τη μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης, την Ουκρανία, σε μια δημοκρατία με κράτος δικαίου και ελεύθερες επιλογές
