Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής Η δύναμη επηρεασμού της κοινής γνώμης είναι ένα ολοένα και πιο ουσιαστικό πλεονέκτημα στην εργαλειοθήκη οποιουδήποτε κράτους. Ο πόλεμος στην Ουκρανία παρέχει ένα ξεκάθαρο παράδειγμα: Ο Ουκρανός πρόεδρος Zελένσκι στόχευσε με επιτυχία μέσα από τις μιντιακές επαφές και εκκλήσεις του συγκεκριμένα δυτικά ακροατήρια με στόχο να ενισχύσει την παγκόσμια υποστήριξη προς τη χώρα του που δέχεται επί σχεδόν πέντε μήνες βάναυση και σφοδρή επίθεση από την Ρωσία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμέλησαν αυτή την μιντιακή δύναμη για πολλά χρόνια, εστιάζοντας στις τεράστιες στρατιωτικές και διπλωματικές δυνατότητες τους ενώ η Ρωσία κατασκεύαζε τη δική της τρομερή μηχανή προπαγάνδας βασιζόμενη σε ένα “καλούπι” της Σοβιετικής εποχής του Ψυχρού Πολέμου. Η καταπολέμησή της – και επομένως η υπονόμευση του καθεστώτος του Πούτιν – σημαίνει προληπτική προώθηση της αλήθειας και των πληροφοριών υψηλής ποιότητας αντί να ανταποκρίνεται αντιδραστικά στη Ρωσική προπαγάνδα.
Στο εσωτερικό μέτωπο, οι ΗΠΑ πρέπει να εξετάσουν μια αμυντική στρατηγική για να “εμβολιάσουν” το εγχώριο κοινό ενάντια στις επιχειρήσεις πληροφόρησης, προπαγάνδας/ Fake News του Κρεμλίνου που επιδιώκουν να δηλητηριάσουν τα Αμερικανικά δημόσια κέντρα. Σήμερα, το περιβάλλον πληροφόρησης είναι παγκόσμιο και ο Αμερικανικός λαός είναι ένα κοινό-στόχος που παίζει με πρωτοφανείς τρόπους. Αλλά όταν πρόκειται να προχωρήσει στην επίθεση, η κυβέρνηση Μπάιντεν χρειάζεται μια στρατηγική που να εστιάζει σε τρία κύρια ακροατήρια: τον Ρωσικό λαό, τον στρατό του Πούτιν και το αμφιλεγόμενο κοινό σε όλο τον κόσμο
Θα πρέπει η συγκεκριμένη ,καινοτόμος επιλογή να συντονίζεται από μια κεντρική υπηρεσία, αλλά και να αντλεί από μια ποικιλία άλλων υπηρεσιών , συμπεριλαμβανομένων των Υπουργείων άμυνας και εξωτερικών της Υπηρεσίας Παγκόσμιας Μέσων Ενημέρωσης των ΗΠΑ (USAGM), της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID) αλλά και της κοινότητας ειδικών πληροφοριών(μυστικές υπηρεσίες κα). Θα πρέπει επίσης να αποτελεί βασικό συστατικό της ολοκληρωμένης προσέγγισης αποτροπής της κυβέρνησης η οποία να στοχεύει στην ενοποίηση όλων των επιμέρους τομέων ως και των μέσων εθνικής εξουσίας, καθώς και να χρησιμοποιεί τη διαφάνεια ως το πρωταρχικό της όπλο. Ένα βασικό πλεονέκτημα για τις ΗΠΑ είναι η ιδιαίτερα ισχυρή τεχνολογική τους βάση, και καθώς το Αμερικανικό κοινό αναμένει όλο και περισσότερο από τις εταιρείες να λαμβάνουν θέση σε παγκόσμια πολιτικά ζητήματα όπως η εισβολή του Πούτιν, ή την συνεχώς αυξανόμενη Κινεζική απειλή , αυτές οι εταιρείες θα πρέπει να έχουν περισσότερα κίνητρα για να συνεργαστούν με την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Η επίδειξη νέων τεχνολογικών δυνατοτήτων θα μπορούσε επίσης να έχει αποτρεπτικό αποτέλεσμα για τις όποιες επιλογές της Ρωσίας
Α)Ο Ρωσικός λαός
α)Το καθεστώς Πούτιν ευδοκιμεί μέσα στην πολιτική απάθεια των πολιτών του, η οποία πηγάζει από την υπόθεση ότι έχει βελτιώσει τις ζωές τους, οπότε η διάψευση αυτού του δόγματος ,είναι το κλειδί για την υπονόμευσή του. Ο Ρωσικός λαός πρέπει να εκτεθεί σε δυσάρεστες πραγματικότητες σχετικά με την ενδημική διαφθορά, την οικονομία με πολλούς και ανοικτούς “κρατήρες” ως και με τη φρίκη στην Ουκρανία. Αυτό θα αποκαλύψει (και θα εμβαθύνει) τα υπάρχοντα ρήγματα στη Ρωσική κοινωνία. Η στόχευση των Ρώσων με μια τέτοια στρατηγική θα άνοιγε επίσης ένα νέο μέτωπο στη σύγκρουση, εξαντλώντας ακόμη περισσότερους πόρους του Κρεμλίνου. Η Δύση πρέπει να διεισδύσει στη φούσκα των καθεστωτικών πληροφοριών. Η Δύση θα πρέπει να διεξαγάγει δημοσκοπήσεις και έρευνες για να προσαρμόσει προσαρμοσμένα μηνύματα στις διάφορες δημογραφικές και εθνοτικές ομάδες της Ρωσίας για να περιγράψει πώς απέτυχε το καθεστώς του Πούτιν και στη συνέχεια να βοηθήσει αντιμαχόμενες πηγές μέσων ενημέρωσης(που μάχονται κατά του καθεστώτος Πούτιν) , όπως ο ραδιοφωνικός σταθμός Echo of Moscow, η ανεξάρτητη εφημερίδα Novaya Gazeta , και το τηλεοπτικό κανάλι Dozhd, για να προσεγγίσει το κοινό του με έδρα τη Ρωσία και να αποφύγει τη λογοκρισία του Κρεμλίνου. Αυτό μπορεί να γίνει με διαδικτυακά εργαλεία παράκαμψης που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανοιχτής Τεχνολογίας της USAGM, όπως το Icarus Project, το OpenVPN ή το Psiphon.
β)Δίνοντας φωνή στους δημοκράτες της Ρωσίας. Η Ουάσιγκτον θα πρέπει να συνεχίσει να βοηθά το πολιορκημένο φιλοδημοκρατικό κίνημα της Ρωσίας(που επί του παρόντος επικεντρώνεται στο κόμμα” Ρωσία του Μέλλοντος” του Αλεξέι Ναβάλνι και στο Ίδρυμα κατά της Διαφθοράς. Αυτό θα σήμαινε βοήθεια στην ενίσχυση του έργου τους για την ανάδειξη της αχαλίνωτης διαφθοράς στη Ρωσία, την αύξηση της δημόσιας πίεσης για την απελευθέρωση του Ναβάλνι από τη φυλακή και την προώθηση των βέλτιστων δημοκρατικών πρακτικών που διδάχθηκαν από τις διαδηλώσεις το Χονγκ Κονγκ, τη πλατεία Μεϊντάν και άλλα αντιεξουσιαστικά κινήματα ανά την υδρόγειο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει επίσης να παρέχουν βίζα και οικονομική υποστήριξη στους εξόριστους Ρώσους αντιφρονούντες, καθώς και να βοηθήσουν τον ιδιωτικό τομέα στη χάραξη πιο ισχυρών πολιτικών που να πιέζουν το καθεστώς Πούτιν χωρίς να διακυβεύεται το μέλλον τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συμμετέχουν ήδη σε ορισμένες από αυτές τις δραστηριότητες, όπως τη προώθηση “εργαλείων κατά της λογοκρισίας” αλλά λείπει μια σαφής και ολοκληρωμένη στρατηγική που θα ενίσχυε σημαντικά την προσπάθειά τους. Θα πρέπει να συνεργαστούν με τον ιδιωτικό τομέα για να δημιουργήσουν και να μοιραστούν τα απαραίτητα “εργαλεία “στον κυβερνοχώρο, να προωθήσουν την πρόσληψη περισσότερων Ρωσόφωνων συγγραφέων ως και αναλυτών/επαληθευτών στοιχείων και να προσεγγίσουν Ρώσους —ειδικά νεότερους, δυνητικά πιο δυτικούς— σε δημοφιλή δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης όπως ως VKontakte, Odnoklassniki, Rutube, Telegram, Instagram και WhatsApp.
Β) Οι Ρωσικές ένοπλες δυνάμεις.
Το μονοπώλιο της Ρωσικής κυβέρνησης στην πληροφόρηση επεκτείνεται και στους ένστολους πολίτες της. Οι ΗΠΑ θα πρέπει να ηγηθούν μιας προσπάθειας να “σπάσουν” αυτόν τον ασφυκτικό στρτιωτικ΄-καθεστωτικό δεσμό σε μια προσπάθεια να μειώσουν τον βαθμό του ηθικού τους. Αυτό το στοιχείο μιας στρατηγικής των ΗΠΑ θα μπορούσε να περιλαμβάνει: Αποθάρρυνση των στρατευμάτων μέσω ψηφιακών μέσων. Ενόψει της εισβολής, τα ευρέως κοινοποιημένα βίντεο με στρατιωτικά οχήματα βοήθησαν το ΝΑΤΟ ,να παρακολουθεί τη συσσώρευση στρατευμάτων της Ρωσίας στα σύνορα της Ουκρανίας. Η Ουκρανία χρησιμοποιεί επίσης τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου του ιδιωτικού τομέα για να εντοπίσει τους σκοτωμένους Ρώσους στρατιώτες καθώς και αυτούς που πιστεύεται ότι διέπραξαν εγκλήματα πολέμου. Αυτές οι προσπάθειες μπορεί να έχουν καταστροφικές ψυχολογικές επιπτώσεις στα Ρωσικά στρατεύματα.
Οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναζητήσουν καινοτόμους τρόπους συλλογής και χρήσης δεδομένων – για παράδειγμα, παρακολουθώντας διαδικτυακές αγορές για στρατιώτες που προσπαθούν να πουλήσουν αγαθά που έκλεψαν ενώ κατείχαν πόλεις και χωριά της Ουκρανίας – για να τηλεγραφούν στα Ρωσικά στρατεύματα ότι παρακολουθείται κάθε τους κίνηση (και βοηθήστε την Ουκρανία να τεκμηριώσει τα εγκλήματα πολέμου). Θα πρέπει επίσης να παρέχει τεχνική βοήθεια στην Ουκρανία για να συμπληρώσει τα υφιστάμενα προγράμματα για στρατιωτική εκπαίδευση . Εκθέτοντας τα Ρωσικά στρατεύματα στην αλήθεια σχετικά με τις εντολές των ηγετών τους και αν θα πρέπει να τις υπακούσουν.
Πολλοί στρατιώτες αγνοούσαν ότι θα πραγματοποιούσαν εισβολή πλήρους στρατιωτικής κλίμακας στην Ουκρανία, ενώ κάποιοι μπορεί να είχαν ηθικές αντιρρήσεις αλλά αγνοούσαν και αγνοούν τα δικαιώματά τους να απορρίπτουν εντολές. Άλλοι πάλι πιστεύουν πλήρως την κατάφωρα επινοημένη, απαράδεκτη και εξωφρενική αφήγηση του Πούτιν για την «αποναζιστικοποίηση». Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τη γεωγραφική στόχευση και εδώ, προκειμένου να προωθήσουν περιεχόμενο μέσων από ανεξάρτητες πηγές Ρωσικής γλώσσας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και μέσω ψηφιακού μάρκετινγκ με βάση τις γεωγραφικές τοποθεσίες των στρατιωτικών βάσεων ή στρατοπέδων. Και με τις δύο προσεγγίσεις, οι ΗΠΑ πρέπει να φροντίσουν να αναπτύξουν αυτά τα ισχυρά τεχνολογικά “εργαλεία” με τρόπο που να επιτυγχάνει τους στόχους τους, σεβόμενοι ταυτόχρονα τις βασικές δημοκρατικές αξίες. Αυτό σημαίνει παραμονή εντός των ορίων του διεθνούς δικαίου και ελαχιστοποίηση των πιθανοτήτων δημιουργίας επικίνδυνων “προηγούμενων” για μελλοντικές συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις.
Γ) Oι υποστηρικτές της Ρωσίας
Οι ΗΠΑ θα πρέπει επίσης να επιδιώξουν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη παγκοσμίως, προκειμένου να πείσουν περισσότερες χώρες να απομονώσουν τη Ρωσία. Θα πρέπει να αυξήσουν τη χρηματοδότηση της USAGM—η οποία χρηματοδοτεί τη Voice of America και το Radio Free Europe/Radio Liberty, σημαντικές πηγές ανεξάρτητης δημοσιογραφίας σε περιοριστικά περιβάλλοντα μέσων σε όλο τον κόσμο— και να ενισχύσουν τις ικανότητές τους να προσεγγίσουν νέο κοινό μέσω νέων μέσων.
Αυτές οι ενέργειες θα απαιτήσουν επίσης πρόσληψη ή συνεργασία με μητρικούς ομιλητές των ακόλουθων χωρών-στόχων: Στα πρώην σοβιετικά κράτη, τα “μηνύματα” των ΗΠΑ θα πρέπει να υπονοούν έντονα ότι θα μπορούσαν να είναι μετά την Ουκρανία τα επόμενα θύματα της Ρωσικής επεκτατικής επιθετικότητας. Στα κράτη της Κεντρικής Ασίας(Τατζικιστάν , Τουρκμενιστάν , Ουζμπεκιστάν Καζακστάν , Κιργιστάν) τα ‘μηνύματα ‘θα πρέπει να βασίζονται στην ιστορική δυσπιστία της ανταγωνιστικής Ρωσικής και Κινεζικής επιρροής στην περιοχή.
Αποχή των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ). Τριάντα πέντε χώρες απείχαν από την ψηφοφορία της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ για την καταδίκη της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία—συμπεριλαμβανομένων ορισμένων σημαντικών εταίρων των ΗΠΑ όπως η Ινδία, η Νότια Αφρική και το Βιετνάμ. Οι αφηγήσεις των Ρωσικών μέσων ενημέρωσης ευδοκιμούν σε πολλές από αυτές τις χώρες, επομένως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να τονίζουν επιθετικά σε συναντήσεις και άλλα δημόσια φόρουμ πώς η συνεχής υποστήριξη αυτών των χωρών στη Ρωσία υπονομεύει την αρχή της κρατικής κυριαρχίας. Το να επιστήσει την προσοχή του κοινού στις καταπιεστικές ενέργειες της ίδιας της Ρωσίας σε αυτές τις περιοχές, όπως η χρήση σκιωδών και βάναυσων μισθοφόρων και πώς ο πόλεμος εναντίον της Ουκρανίας απειλεί τις παγκόσμιες προμήθειες τροφίμων, θα πρέπει να είναι μια άλλη βασική τακτική.
Αμφισβητούμενο κοινό στη Δύση. Οι πολιτικοί και τα μέσα ενημέρωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη θα πρέπει να επισημαίνουν στους συναδέλφους τους που παπαγαλίζουν κουβέντες του Κρεμλίνου -είτε στην Ουγγαρία, στη Γαλλία ή αλλού- ή να υποστηρίζουν πολιτικές που θα συνδράμουν στον Πούτιν. Για να βοηθήσουν σε εκπλήρωση αυτού του στόχου, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να δημοσιοποιήσουν χρηματοοικονομικές πληροφορίες που περιγράφουν λεπτομερώς τους δεσμούς μεταξύ του Πούτιν ή των ολιγαρχών του και σημαντικών πολιτικών ή μέσων ενημέρωσης σε δημοκρατικές χώρες, καθώς και να οδηγήσουν σε μια προσπάθεια αύξησης της διαφάνειας σχετικά με τη χρηματοδότηση της εκστρατείας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους έχουν ήδη χρησιμοποιήσει κάποιες καινοτόμες τεχνικές για να αμφισβητήσουν τη Ρωσία στον χώρο των πληροφοριών, όπως η διάχυση πληροφοριών σε μια προσπάθεια να χαλάσουν τα σχέδια του Πούτιν.
Μεγάλο μέρος αυτού έχει επικεντρωθεί στη στρατιωτική πλευρά—αλλά είναι τώρα καιρός να υιοθετηθεί μια ευρύτερη προσέγγιση που προάγει τις δημοκρατικές αξίες των ΗΠΑ και δίνει προτεραιότητα στη διαφάνεια και την αλήθεια. Για να γίνει αυτό, οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται μια καλά χρηματοδοτούμενη, προσανατολισμένη στα αποτελέσματα στρατηγική για να διασφαλίσουν ότι ο κόσμος κατανοεί ακριβώς τι κάνει η Ρωσία στην Ουκρανία, καθώς και τις παγκόσμιες συνέπειες αυτής της βάναυσης επιθετικότητας. Ο ιδιωτικός τομέας στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει την ευθύνη να αναλάβει ηγετικό ρόλο σε αυτό, και η κυβέρνηση των ΗΠΑ και τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ ως και οι σύμμαχοι αλλά και εταίροι των ΗΠΑ ανά τον κόσμο θα πρέπει να υποστηρίξουν και να επιτρέψουν στην αλήθεια —και μόνο στην αλήθεια— να βγει νικήτρια.
