Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ιδιαίτερα σημαντική , εμπεριστατωμένη και με ευρύτερες προεκτάσεις ως και διαστάσεις ήταν η παρέμβαση του υπεξ Νίκου Δένδια στο FORUM DUBROVNIK που διοργάνωσε η Κροατία , και όπου τα βασικά θέματα ανάπτυξης και συζήτησης ήταν η επικρατούσα ασταθής και εύθραστη κατάσταση ως και το μέλλον των δυτικών Βαλκανίων .Ο επικεφαλής της Ελληνικής διπλωματίας με σαφήνεια και ρεαλισμό τόνισε ότι είναι απαραίτητος ο σεβασμός στο διεθνές δίκαιο, η απόρριψη του ρεβιζιονισμού, η ειρηνική επίλυση των διαφορών , ως και η μη- αλλαγή συνόρων , ενώ ανέφερε ως υπάρχοντα ανοικτά ζητήματα, που μπορούν να προκαλέσουν νέο γύρο εντάσεων , αποσταθεροποίηση με απρόβλεπτες επιπτώσεις την κατάσταση στην πολυεθνική Βοσνία-Ερζεγοβίνη , την μη -σύγκλιση θέσεων μεταξύ Σέρβων και Αλβανών για το Κόσοβο, ως και την καθυστέρηση της διαδικασίας από πλευράς της ΕΕ για την πλήρη ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων στο Ευρωπαϊκό πλαίσιο. Παράλληλα τόνισε ότι η Αθήνα και το Ζάγκρεμπ , θα πρέπει να ενισχύσουν τις τάσεις για σταθεροποίηση , ως και την αποτροπή τυχόν υποτροπών και ακροτήτων που θα ναρκοθετούσαν τις θέσεις και ελπίδες για περιφερειακή σταθερότητα.
Αίσθηση μάλιστα προκάλεσε μεταξύ των συνέδρων (και όχι μόνο) η ειδική αναφορά του στο μαγευτικό Ντουμπρόβνικ που παρά την καταστροφή που υπέστη από το Γιουγκοσλαβικό /Σερβικό πυροβολικά την περίοδο του Σερβο-Κροατικού πολέμου 1991-1993 έχει ανακάμψει πλήρως και πέραν του ότι προστατεύεται από τη UNESCO, μπορεί να αποτελέσει σημείο συνάντησης για την προώθηση διαδικασιών επίλυσης κρίσιμων πολιτικο-διπλωματικών ζητημάτων. Οι επισημάνσεις του Νίκου Δένδια έγιναν αποδεκτές με ιδιαίτερο ενδιαφέρον .(σύμφωνα με πληροφορίες του υπογράφοντα).
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία ώθησε το ΝΑΤΟ και την ΕΕ να εξετάσουν τις τρέχουσες αδυναμίες στην ασφάλεια στην Ευρώπη και να προσπαθήσουν να βρουν έναν τρόπο να τις αντιμετωπίσουν. Ένας από τους σημαντικότερους τομείς εστίασης περιφερειακών προβλημάτων είναι τα Βαλκάνια και συγκεκριμένα τρία εκκρεμή προβλήματα ασφάλειας μαστίζουν αυτήν την περιοχή, που εξακολουθεί να είναι επιρρεπής σε συγκρούσεις:, ήτοι το Βουλγαρικό βέτο για τη Βόρεια Μακεδονία προς διαδικασίας ένταξης στην ΕΕ η αδυναμία σύγκλισης σε κάποιες θέσεις μεταξύ Σέρβων/Βελιγραδίου και Αλβανοφώνων/Πρίστινα για το Κόσοβο ως και η απειλή διχοτόμησης της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης αν η εκκεντρική η Σερβοβοσνιακή οντότητα αποσυρθεί και αποσχιστεί από τους ομοσπονδιακούς θεσμούς, που στηρίζονται στις συμφωνίες του 1995 στο Ντέιτον του Οχάιο. Η περίπτωση της αντιπαράθεσης Σόφιας-Σκοπίων απαιτεί μεγάλη προσοχή.(τις δυο τελευταίες τις έχουμε αναλύσει πρόσφατα σε σειρά άρθρων μου στον “ΕΤ”)
Μια προσπάθεια της προηγούμενης Γαλλικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ να επιλύσει τη διαφορά μεταξύ Βουλγαρίας και Βόρειας Μακεδονίας τον περασμένο μήνα απέτυχε στο να επιφέρει μια οριστική λύση οδηγώντας σε βίαιες διαδηλώσεις στα Σκόπια . Ο προτεινόμενος συμβιβασμός θα άρει τον αποκλεισμό της Βουλγαρίας στην ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στην ΕΕ, αλλά θα επιβάλει επίσης συνταγματικές αλλαγές και άλλους όρους που η πλειοψηφία των πολιτών των Σκοπίων θεωρεί ως προδοσία της εθνικής τους ταυτότητας. Μια πρόσφατη έρευνα διαπίστωσε ότι το 56%των ερωτηθέντων (και το 72,80% των ερωτηθέντων όπως δηλώνουν εθνοτικών Βορειομακεδόνων) δεν θα δεχόταν την έναρξη διαπραγματεύσεων με την ΕΕ με τίμημα η Βόρεια Μακεδονία να συμφωνήσει στη «Γαλλική πρόταση» (Vecer.mk, 7 Ιουλίου).
Ως μέλος της ΕΕ, η Βουλγαρία έχει δικαίωμα βέτο για την αποδοχή νέων κρατών, το οποίο επέβαλε η προηγούμενη κυβέρνηση του Μπόικο Μπορίσοφ τον Νοέμβριο του 2020. Οι αντιρρήσεις της Σόφιας σχετίζονται κυρίως με παρουσιάσεις ιστορικών γεγονότων και προσώπων που και οι δύο χώρες ισχυρίζονται ότι ανήκουν στο ιστορικό τους παρελθόν. Όταν η Ελλάδα απέσυρε τις αντιρρήσεις της για την ένταξη του βόρειου γείτονά της στο ΝΑΤΟ, αυτό έγινε μέσω μιας διμερούς συμφωνίας (η Συμφωνία των Πρεσπών) που άλλαξε το όνομα της Μακεδονίας σε Βόρεια Μακεδονία . Αν και η Συμφωνία των Πρεσπών περιέχει πολλές πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και γλωσσικές αλλαγές που τα Σκόπια συμφώνησαν να αναλάβουν, κανένας μηχανισμός παρακολούθησης δεν θα εξαρτούσε τη διαδικασία της Ευρωατλαντικής ολοκλήρωσης της χώρας.Στα Σκόπια ο
πραγματικός στόχος της αντιπολίτευσης του VMRO-DPMNE είναι οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές, καθώς βλέπει τη δημοτικότητα του κυβερνώντος Σοσιαλδημοκρατικού κόμματος να μειώνεται. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι εάν πραγματοποιούνταν εκλογές αυτόν τον μήνα, το κυβερνών Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SDSM) θα λάμβανε περίπου το 16% των ψήφων. Η αντιπολίτευση θα κέρδιζε το 22 %. Ωστόσο, πάνω από το 41 τοις εκατό των ερωτηθέντων πολιτών της Βόρειας Μακεδονίας είναι αναποφάσιστοι και δεν γνωρίζουν ποιο κόμμα θα ψηφίσουν ή θα αρνηθούν να πουν, υποδηλώνοντας σύγχυση και απογοήτευση στο κοινό. Η πιθανότητα μιας άλλης καθυστέρησης στην ένταξη στην ΕΕ για τη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία (οι δύο συνδέονται με την ένταξη στην ΕΕ) έχει προκαλέσει οργή στα Τίρανα και τα Σκόπια . Αυτές οι Βαλκανικές χώρες περιμένουν για ένταξη 17 και 8 χρόνια αντίστοιχα. Μετά την άρση των αντιρρήσεων της Ελλάδας, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν άσκησε βέτο στις νέες ενταξιακές συνομιλίες τον Οκτώβριο του 2019 και στη συνέχεια η Βουλγαρία επέβαλε το βέτο της το 2020 ακι η όλη διαδικασία πάγωσε.
Η αποτυχία αποδοχής της προτεινόμενης συμφωνίας, όσο ελλιπής κι αν είναι(γιατί έχει κενά) θα μπορούσε να οδηγήσει σε διεθνικές εντάσεις στη Βόρεια Μακεδονία, όπου ο Aλβανικός πληθυσμός είναι εκνευρισμένος από την έλλειψη προόδου για την ένταξη στην ΕΕ. Οι Αλβανοί αποτελούν σχεδόν το 25 %του πληθυσμού και δεν σχετίζονται με την εθνική ταυτότητα και τα γλωσσικά αισθήματα των Boρειομακεδόνων. Ένα παρατεταμένο αδιέξοδο της ολοκλήρωσης στην ΕΕ και μια νέα πολιτική κρίση αν ανατραπεί η κυβέρνηση θα μπορούσε να ενδυναμώσει τις αποσχιστικές φιλοδοξίες της Αλβανικής μειονότητας και να απειλήσει τη χώρα με διχοτόμηση. Διεθνοτικές συμπλοκές έχουν ήδη λάβει χώρα στα Σκόπια στις 7 Ιουλίου. Η αστυνομία παρενέβη για να σταματήσει τους καυγάδες μεταξύ διαδηλωτών βορειομακεδόνων και μιας ομάδας Αλβανών που περιελάμβαναν ρίψη πετρών και άλλων σκληρών αντικειμένων στην είσοδο του Παλιού Παζαριού των Σκοπίων.Η ένθερμη πολιτική πόλωση και τα πολιτικά κόμματα που ιδρύθηκαν βάσει σε εθνοτικών γραμμών είναι δύο κύρια χαρακτηριστικά της πολιτικής της Βόρειας Μακεδονίας. Αν και καθένα από τα δύο κυρίαρχα Σλαβομακεδονικά κόμματα έχει τους Αλβανούς συμμάχους του (και ενίοτε αλλάζουν πλευρά), ο εθνοτικός διαχωρισμός στην πολιτική δείχνει ένα μεγαλύτερο πρόβλημα με τον διαχωρισμό στην κοινωνία
Περαιτέρω αναβολή της ένταξης στην ΕΕ θα ανοίξει περισσότερες ευκαιρίες , ύπουλες ενέργειες και υποδαυλισμό για αυξημένη Ρωσική και Κινεζική επιρροή στα Βαλκάνια. Το Κρεμλίνο έχει χρησιμοποιήσει τοπικές διαφωνίες για να σπείρει διχόνοια, εκμεταλλευόμενο τις εθνικές διαιρέσεις και αντιπαλότητες, υποκινώντας τους τοπικούς ηγέτες με ειδικές σχέσεις και προσοδοφόρες συμφωνίες. και πάνω από όλα, έχει χρησιμοποιήσει τη ενδημική διαφθορά για να επηρεάσει τις αποφάσεις τοπικής πολιτικής. Οι αναλυτές βλέπουν τον κύριο διοργανωτή των διαδηλώσεων, το κόμμα VMRO-DPMNE, ως ένα φιλορωσικό και φιλοσερβικό κόμμα που έχει υιοθετήσει μια αντιευρωπαϊκή θέση με μοναδικό στόχο να επιστρέψει στην εξουσία . Αν και η Ρωσία βρίσκεται σε πολύ πιο αδύναμη θέση αυτή τη στιγμή, όταν αντιμετωπίζει σκληρή Ουκρανική αντίσταση και υπόκειται σε διεθνή απομόνωση, η Μόσχα θα μπορούσε ακόμα να υποκινήσει και να χρησιμοποιήσει μια πιθανή νέα σύγκρουση στα Βαλκάνια ως δεύτερο μέτωπο για να αποσπάσει την προσοχή της Δύσης από τον πόλεμο στο Ουκρανία.Οι ανησυχίες που εξέφρασε ο Νίκος Δένδιας, ότι έχουν αργήσει πολύ οι Ευρωπαϊκοί θεσμοί να απαντήσουν στα κρίσιμα θέματα των Δυτικών Βαλκανίων (Βοσνία-Ερζεγοβίνη -Κόσοβο και Βόρεια Μακεδονία) είναι πολύ σωστές και κρυστάλλινες και μπορεί να μην έχουμε δει ακόμα όλα τα κεφάλαια κρίσεων στην ανήσυχη Βαλκανική.
