Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Σημαντικές προοπτικές ανοίγονται στις διμερείς σχέσεις Άθηνας-Άγκυρας μετά την ολιγόωρη αλλά μεστή επίσκεψη του Ερντογάν στην Αθήνα και την υπογραφή 15 συμφωνιών ανάμεσα στους υπουργούς των δυο γειτονικών χωρών που καλύπτουν διάφορους τομείς από τον εκπαιδευτικό και τουριστικό , μέχρι τις επενδύσεις και την κατασκευή της νέας συνοριακής γέφυρας Ύψαλα- Κήποι στον ποταμό Έβρο. Οι ευρύτερες προσπάθειες της Άγκυρας να προσεγγίσει επιμέρους τομείς της ΕΕ, ασφαλώς και σχετίζονται με την λίαν υπολογίσιμη βελτίωση των διμερών σχέσεων με την Ελλάδα ενώ την ίδια στιγμή η Άγκυρα επιδιώκει να κλείσει αρνητικά κεφάλαια των ταραγμένων σχέσεών της με διάφορα κράτη (ειδικά την τελευταία τριετία). Η υπογραφείσα Διακήρυξη Φιλίας και Καλής Γειτονίας είναι σημαντική και αναμφισβήτητα(υπό λογικές συνθήκες θα κατευθύνει τις προσεχείς εξελίξεις).
Επιπρόσθετα η Άγκυρα ανησυχεί για τις εξελίξεις στα μέτωπα της Ουκρανορωσικής πολεμικής αντιπαράθεσης (βρισκόμαστε στον 22ο μήνα της Ρωσικής εισβολής ), αλλά και της τραγικής υποτροπής του πολέμου στη Γάζα, για αυτό και προσπαθεί να ενδυναμώσει περαιτέρω τις διμερείς επαφές με τα κράτη της Μεσογείου και του Κόλπου με την Ελλάδα να έχει πλέον ξεχωριστή θέση.Η απομάκρυνση από την επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων της Γερουσίας και ουσιαστικά το πολιτικό τέλος του Μπομπ Μενέντες (που είναι στο στόχαστρο πρωτοφανών περιπτώσεων διαφθοράς από το FBI ), έχει συνδράμει (χωρίς να είναι εμφανής) στην σύγκλιση των δυο χωρών ως και σε εκδήλωση αναμενόμενων κοινών πρωτοβουλιών.
Ευρύτερα η Τουρκία -παρά τα λεγόμενα από ορισμένους(που δεν γνωρίζουν τα θέματα) -συνδράμει θετικά και πολύπλευρα στο ΝΑΤΟ , έχοντας αναλάβει την διοίκηση της πολυεθνικής Νατοϊκής δύναμης KFOR στο Κόσοβο (με Τούρκο υποστράτηγο και αποστολή 320 ανδρών ), ενώ συμμετέχει με 4 αεροσκάφη F-16 στις αποστολές εναέριας επιτήρησης και περιπολιών του ΝΑΤΟ (λόγω των Ρωσικών ενεργειών και προκλήσεων από την Βαλτική μέχρι την Μαύρη Θάλασσα.).
Πρώτο : Από τις επιμέρους συνομιλίες είναι πασιφανείς οι διαφορετικές θέσεις Αθήνας και Άγκυρας στο Κυπριακό ,που παρά τα επεισόδια στη νεκρή ζώνη (Πύλα και Άγιος Δομέτιος), είναι παγωμένο ζήτημα.Σε κάθε ευκαιρία οι Τούρκοι εμμένουν στην γραμμή του κατοχικού ηγέτη Ερσίν Τατάρ,που σημαίνει απόσχιση του κατεχόμενου βόρειου τμήματος της Μεγαλονήσου και προώθηση της θέσης περί δυο ξεχωριστών κρατικών οντοτήτων.Ως εκ τούτου με την Αθήνα να επιμένει στη γνωστή διζωνική/δικοινοτική ζώνη,είναι πολύ δύσκολο να επιστρέψουν οι δυο πλευρές στο Κραν Μοντανά του 2017.Από την πλευρά του ΟΗΕ και με τόσα ανοικτά θέματα(Γάζα,Λίβανος,Σουδάν, Κονγκό Υεμένη ,κα) δεν διαφαίνεται κάποια υγιής πρωτοβουλία με πιθανότητες έστω οριακού ξεμπλοκαρίσματος. Άλλωστε και οι δυο ηγέτες στις επισημάνσεις τους ανέφεραν τις θέσεις τους για το Κυπριακό.
Δεύτερο :Σχετικά με τη μειονότητα (Μουσουλμανική) στη Θράκη , ο Τούρκος πρόεδρος για μία ακόμα φορά έκανε λόγο γα “Τουρκική’,ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης επικντρωθικε(και πολύ σωστά) στη Συνθήκη της Λωζάνης. Πάντως προφανώς για να μην χαλάσει το καλό κλίμα των επαφών , ο Ερντογάν δεν επανήλθε στο θέμα,αφού είναι γνωστό στους πάντες ,ότι δεν αφήνει τίποτα “να πέσει κάτω”. Προφανώς τα πολιτιστικά,θρησκευτικά εκπαιδευτικά και κοινωνικά δικαιώματα της Μουσουλμανικής μειονότητας θα πρέπει πάντοτε να περιφρουρούνται(για να μην τα εκμεταλλεύονται οι ακραίοι και αποσταθεροποιητικοί κύκλοι). Ασφαλώς θα ήταν σημαντικό να είχαμε πληροφορίες για το τι είπε ο Ερντογάν στη Τουρκική πρεσβεία (εκεί κοντά στου Μαξίμου),μιλώντας με εκπροσώπους της μειονότητας ,που τιτλοφορούνται ως εκπρόσωποι της ειδικής Επιτροπής….και ειδικά τι ήταν τα δυο κείμενα που διαβίβασαν στον Ερντογάν (μέσω του ικανού πρέσβη και διεθνονομικού Τσαγατάι Ερτσιγές)
Τρίτο : Και στις δυο πλευρές του Αιγαίου είναι σημαντικό να δοθεί έμφαση σε βήματα προς τα εμπρός ,και να περιοριστούν οι ανερμάτιστες,ανεδαφικές,προπαγανδιστικές, ανεξέλεγκτες και άλλες απόψεις,που δυναμιτίζουν το πολιτικό και όχι μόνο κλίμα.Ξεπερασμένοι απόστρατοι στρατιωτικοί και οστεοπορωμένoι στα μυαλά διπλωμάτες, θα πρέπει να αντιληφθούν ότι εισερχόμαστε σε μία άλλη εποχή. Ασφαλώς παρακολουθούμε τις κινήσεις της Άγκυρας,αλλά δεν μπορεί η κάθε δήλωση (επιθετικού προσανατολισμού ή συνωμοσιολογικού αναθεωρητισμού για να τον διατηρήσει σε μορφή επικαιρότητας και προσωπικής προβολής )να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη και να προκαλεί υποτροπές. Είναι ώρα για εμπεριστατωμένα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης σε όλους τους τομείς.(και υπάρχουν τέτοιοι). Εδώ μιλούσαν σε εποχή αθλίων Σοβιέτ οι Αμερικανοί και οι Σοβιετικοί. Οι Κινέζοι και οι Ινδοί. Οι Ιρανοί και οι Σαουδάραβες.Δεν μπορεί εμείς να μην στηρίζουμε το διάλογο και ορισμένοι Τουρκοφοβικοί να ξεθάβουν φαντάσματα του παρελθόντος.Καλά είναι τα ιστορικά ντοκουμέντα και οι διαχρονικές συμπεριφορές των γειτόνων μας.Αλλά κοιτάμε μπροστά.
Δεν μπορεί να κάνουμε διεθνείς σχέσεις με φοβικά σύνδρομα.Όλα είναι ανοικτά.Παρακολουθούμε ψύχραιμα τις εξελίξεις.Αν κάποιοι “ξερόλες”, έχουν στοιχεία και έγγραφα που θεωρούν ως αξιόπιστα, και βλέπουν σε όλα παγίδες να τα καταστήσουν γνωστά, γιατί με εικασίες, θεωρητικολογίες , μυθεύματα, φαντασιοπληξία και παραπλανητικά στοιχεία δεν προχωράς σε ουσιαστική διπλωματία.Γιατί και στις δυο πλευρές του Αιγαίου λέγονται επί δεκαετίες διάφορα.Προφανώς δεν θα εξαφανιστούν ως δια μαγείας οι αναφορές της Άγκυρας για “Γαλάζια Πατρίδα”, για την Τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Λιβύη, κα.
Τέταρτο:O υπογράφων εκτιμά ότι υπάρχουν ορισμένοι τομείς που μπορούν να ενδυναμώσουν τις επαφές ανάμεσα στις δυο χώρες, όπως συνεργασία σε ειρηνευτικο-ανθρωπιστικές αποστολές του ΝΑΤΟ, στην από κοινού αντιμετώπιση φυσικών και άλλων καταστροφών, στη σύσταση ενός συμβουλίου για την ανατολική Μεσόγειο, σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης,ενεργειακής ασφάλειας κα. Τα σημαντικά συμφωνηθέντα στην Αθήνα θα είναι σε καθημερινή βάση στο μικροσκόπιο των αρμοδίων φορέων ,ενώ ενόψει της 75ης επετείου του Ατλαντικού Συμφώνου τον ερχόμενο Ιούνιο ,θα δούμε πως βαίνουν τα πράγματα.
