Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η άνευ προηγουμένου επίθεση του Ιράν στις 14 Απριλίου στο Ισραήλ που περιελάμβανε περισσότερα από 200 οπλισμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, 30-40 πυραύλους κρουζ ως και 120 βαλλιστικούς πυραύλους, φαινόταν να αποσκοπεί στην επίδειξη της στρατιωτικής τεχνολογίας του Ιράν ως και στη δημιουργία ενός αποτρεπτικού μέτρου κατά του κύριου και διαχρονικά περιφερειακού αντιπάλου της Τεχεράνης. Οι Ιρανοί ηγέτες προφανώς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν μπορούσαν πλέον να αποφύγουν αντίποινα για τις επαναλαμβανόμενες Ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές εναντίον των υψηλόβαθμων διοικητών του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης – Δύναμης Qods (IRGC-QF) στη Συρία, συμπεριλαμβανομένου και του χτυπήματος της 1ης Απριλίου στη Ιρανική “διπλωματική βάση” στη Δαμασκό όπου αρκετοί από αυτούς που βρίσκονταν εκεί , έχασαν την ζωή τους.
Η επίθεση στο κτίριο της Δαμασκού σκότωσε επτά διοικητές της IRGC-QF(δυο υψηλόβαθμους) που ήταν υπεύθυνοι για την παροχή υποστήριξης στους υπολογίσιμους περιφερειακούς συμμάχους της Τεχεράνης, τη Λιβανέζικη Σιιτική Χεζμπολάχ και το καθεστώς Άσαντ στη Συρία. Αν το Ιράν δεν ανταποκρινόταν σε αυτό το χτύπημα, οι περιφερειακοί σύμμαχοί του θα είχαν αρχίσει να αμφισβητούν την προθυμία του Ιράν να συμμετάσχει μαζί τους στην ανάληψη κινδύνων για την επίτευξη των κοινών τους στόχων . Ένας συνασπισμός που περιλάμβανε τις ΗΠΑ ,Ευρωπαϊκές δυνάμεις και 2-3 Αραβικά κράτη( συμπεριλαμβανομένης της Ιορδανίας και της Σαουδικής Αραβίας) βοήθησε το Ισραήλ να αναχαιτίσει περίπου το 99% των βλημάτων που εκτόξευσε το Ιράν στις 14 Απριλίου. Σχεδόν οι μισοί από τους βαλλιστικούς πυραύλους του απέτυχαν κατά την εκτόξευση ή κατά την πτήση , ενώ εννέα πύραυλοι (που επιβεβαίωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι) προσγειώθηκαν σε Ισραηλινή αεροπορική βάση στην έρημο Νεγκέβ προκαλώντας μικρή ζημιά.
Το Ιράν υποστήριξε ότι παρείχε άφθονη χρονική προειδοποίηση σχετικά με την επίθεση (δίνοντας χρόνο στο Ισραήλ να αμυνθεί ) προσθέτοντας έτσι βάρος στην απειλή του Ιράν ότι μια μελλοντική επίθεση θα διείσδυε στο Ισραήλ και θα προκαλούσε μεγάλες ζημιές και θύματα. Αν και πολλοί ειδικοί απορρίπτουν ισχυρισμούς Ιρανών αξιωματούχων ότι απέκρυψαν την πιο προηγμένη τεχνολογία πυραύλων και drone από το επιθετικό μπαράζ της 14ης Απριλίου, τα προγράμματα του Ιράν συνεχίζουν να προχωρούν, διατηρώντας ενεργό τη δυνατότητα να εκτοξεύσει πιο προηγμένα και ικανά συστήματα εναντίον του Ισραήλ στο μέλλον. Το εύρος του φράγματος πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών του Ιράν προκάλεσε μεγάλη ανησυχία στο Ισραήλ καθώς βρισκόταν σε εξέλιξη ,και πιθανότατα έκανε τους Ισραηλινούς ηγέτες να σκεφτούν δύο φορές προτού συνεχίσουν το μοτίβο στοχευμένων δολοφονιών ανώτερων διοικητών του IRGC-QF στη Συρία ή αλλού στην περιοχή.
Η προσπάθεια των ΗΠΑ να αποτρέψουν το Ισραήλ από μια αντεπίθεση κατέδειξε την ικανότητα του Ιράν να αποσταθεροποιήσει την περιοχή σε χρόνο και τόπο της επιλογής του και να περιπλέξει τις προσπάθειες των ΗΠΑ να αποτρέψουν την επέκταση της κρίσης που πυροδότησε η 7η Οκτωβρίου σε περιφερειακό πόλεμο. Ωστόσο, ως ένδειξη ότι το χτύπημα του Ιράν δεν απέτρεψε απαραίτητα το Ισραήλ, στις 19 Απριλίου, το Τελ Αβίβ απάντησε με μια επιχείρηση,( προφανώς διεξήχθη από τον εναέριο χώρο του Ιράκ) στο να επιτεθεί σε στρατιωτική βάση κοντά στο Ισφαχάν αν και οι δύο πλευρές υποβάθμισαν τη σοβαρότητα. και αποτέλεσμα της επίθεσης και η Τεχεράνη είπε ότι δεν θα απαντήσει σε αυτήν. Η επιχείρηση είχε σκοπό να σηματοδοτήσει ότι, παρά τη νέα προθυμία του Ιράν να επιτεθεί απευθείας στο Ισραηλινό έδαφος, το Ισραήλ είναι ικανό να φτάσει ακόμη και σε ευαίσθητες τοποθεσίες στο Ιράν.(πχ κοντά σε πυρηνικές εγκαταστάσεις)
Μια περαιτέρω επιπλοκή για την Τεχεράνη είναι η μεγάλης κλίμακας αναχαίτιση του μπαράζ του Ιράν, η οποία μπορεί να αναγκάσει τους Ιρανούς ηγέτες να επανεξετάσουν ορισμένες πτυχές της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας τους. Χωρίς μια μεγάλη και προηγμένη συμβατική στρατιωτική δύναμη, η ανάπτυξη πυραύλων και οπλισμένων μη επανδρωμένων αεροσκαφών από το Ιράν υπήρξε βασικό στοιχείο της στρατηγικής της Ισλαμικής Δημοκρατίας για την αποτροπή ισχυρών αντιπάλων όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και άλλοι. Αν οι Ιρανοί ηγέτες, ως αποτέλεσμα της αποτυχημένης επίθεσης στο Ισραήλ, κρίνουν το οπλοστάσιο πυραύλων και drone ως αναξιόπιστα αποτρεπτικά μέσα, είναι πιθανό να εξετάσουν τις προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός λειτουργικού πυρηνικού όπλου.
Το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, το οποίο έχει προχωρήσει μετά την λανθασμένη έξοδο από την κυβέρνηση Τραμπ,( το 2018,) από την πολυμερή πυρηνική συμφωνία του Ιράν(JCPOA) αξιολογείται από τον Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΔΥΑΕ) ως ικανό να παράγει αρκετό σχάσιμο υλικό για ένα πυρηνικό όπλο εντός εβδομάδων από την απόφαση τους να το πράξουν. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ΗΠΑ και άλλες υπηρεσίες πληροφοριών, το Ιράν απαιτεί πρόσθετη έρευνα και πειραματισμό για να αναπτύξει τον μηχανισμό πυροδότησης που απαιτείται για μια πυρηνική βόμβα. Οι προθέσεις του Ιράν να αναπτύξει και να καταστρώσει πυρηνικό όπλο παραμένουν ασαφείς, αλλά η αποτυχία του οπλοστασίου πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών του να δημιουργήσει αποτρεπτικό τρόπο θα μπορούσε να μετατοπίσει τους υπολογισμούς του Ιράν υπέρ της παραγωγής πυρηνικού όπλου ( ένα σενάριο με τρομερές συνέπειες για την περιοχή.)
Είναι επίσης πιθανό ότι η αναχαίτιση ενός τόσο μεγάλου ποσοστού dones του Ιράν θα κάνει τους Ιρανούς στρατηγούς να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι το Ιράν θα πρέπει να επικεντρωθεί στην κύρια ώθηση της στρατηγικής εθνικής ασφάλειας του ( οπλισμό, εκπαίδευση και χρηματοδότηση ενός ευρέος φάσματος περιφερειακών πληρεξουσίων) που ονομάζεται «Άξονας της Αντίστασης», ικανός να προβάλει δύναμη σε όλη την περιοχή.
Στις 7 Οκτωβρίου, η Χαμάς έδειξε την ικανότητα της να διεισδύει στην άμυνα του Ισραήλ στο έδαφος , ενώ το κίνημα των Χούτι στην Υεμένη έχει προκαλέσει αναταραχή στο παγκόσμιο εμπόριο μέσω των επιθέσεων πυραύλων και drone στην εμπορική ναυτιλία στην Ερυθρά Θάλασσα. Οι σύμμαχοι των πολιτοφυλακών του Ιράν στη Συρία και το Ιράκ έχουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, πλήξει με επιτυχία τις δυνάμεις των ΗΠΑ που αναπτύσσονται στην περιοχή. Η επίθεση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη του Ιράν στις ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας/ARAMCO το 2019 προκάλεσε σημαντική ζημιά, σε μεγάλο βαθμό επειδή αυτοί οι στόχοι ήταν κοντά στο Ιράν και, επομένως, ήταν πιο δύσκολο να αναχαιτιστούν. Οι επιτυχίες του Ιράν, σε αντίθεση με την παρατηρούμενη αποτυχία του μπαράζ της 14ης Απριλίου εναντίον του Ισραήλ, ενδέχεται να συνηγορούν κατά της πρόσθετης εστίασης σε χτύπημα του Ισραήλ από το Ιρανικό έδαφος.
Από την άλλη πλευρά, οι περιφερειακοί σύμμαχοι του Ιράν έχουν τις δικές τους ατζέντες που, λαμβάνοντας υπόψη τις πολιτικές συνθήκες στις χώρες όπου εδρεύουν, έρχονται σε αντίθεση ή άλλως διαφέρουν από τις προθέσεις ή τις οδηγίες του Ιράν. Η συμμετοχή τόσο της Ιορδανίας όσο και της Σαουδικής Αραβίας στην “υπεράσπιση” του Ισραηλινού εναέριου χώρου στις 14 Απριλίου καταδεικνύει ότι το Ιράν απέτυχε να μεταφράσει την αναταραχή για την επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα σε μια ευρεία ρήξη μεταξύ του Ισραήλ και των μεγάλων Αραβικών κρατών
.Η επίθεση του Ιράν αναζωογόνησε τις περιφερειακές ανησυχίες ότι το καθεστώς των Αγιατολλάχ είναι θεμελιωδώς επιθετικό και επιδιώκει να εκφοβίσει τις περιφερειακές κυβερνήσεις που είναι σύμμαχοι με τις ΗΠΑ. Σε αυτόν τον βαθμό, το Ιράν αναίρεσε την πρόοδο που σημείωσε με την ανοικοδόμηση των δεσμών με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και τη Σαουδική Αραβία τα τελευταία χρόνια, με αποκορύφωμα την αποκατάσταση πλήρους διπλωματικών σχέσεων Ιράν-Σαουδικής Αραβίας με τη μεσολάβηση της Κίνας τον Μάρτιο του 2023. Η επίθεση διεύρυνε επίσης περαιτέρω τη ρήξη της όχι μόνο με τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και με τις κυβερνήσεις της Δυτικής Ευρώπης που συμμετείχαν στην υπεράσπιση του Ισραήλ και συνενώθηκαν με τους Αμερικανούς για να προσθέσουν οικονομικές κυρώσεις σε προμηθευτές πυραύλων και εξαρτημάτων οπλισμένων drone στο Ιράν.
Στον απόηχο της Ιρανικής επίθεσης, το Κογκρέσο των ΗΠΑ προώθησε μια σειρά νέων κυρώσεων για τη Τεχεράνη με σκοπό να περιορίσει την ικανότητα των ΗΠΑ να απελευθερώσουν δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν και να εξουσιοδοτήσει περαιτέρω τις ενέργειες των ΗΠΑ για τον περιορισμό των πωλήσεων Ιρανικού πετρελαίου στην Κίνα. Παρόλο που το Ιράν έχει αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της περιφερειακής απομόνωσης και των κυρώσεων υπό τις Ηνωμένες Πολιτείες για πολλά χρόνια, η πυραυλική του επίθεση στο Ισραήλ έχει σαφώς επηρεάσει (ως ένα βαθμό) τις προσπάθειές του να επικεντρώσει τη διεθνή κριτική στην επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα και να προσελκύσει νεοσύλλεκτους στις προσπάθειές του να απομονώσει και να τιμωρήσει τους Ισραηλινούς .
ΙΣΡΑΗΛΙΝΟΣ ΠΥΡΑΥΛΟΣ-ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΕΠΛΗΞΕ ΤΟ ΙΡΑΝ./ΑΠΟΚΡΥΠΤΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΙΣΡΑΗΛΙΝΟΥΣ-ΙΡΑΝΟΥΣ ΚΑΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΥΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ.
Το Ισραηλινό χτύπημα τη νύχτα της περασμένης Πέμπτης προς την Παρασκευή στην Ιρανική αεράμυνα κοντά στην πυρηνική βάση Nατάνζ (περιοχή Ισφαχάν) φέρεται να έγινε από έναν πύραυλο πολύ υψηλής τεχνολογίας που κατάφερε να αποφύγει διαδοχικά τα συστήματα ραντάρ του Ιράν, και χαρακτηρίστηκε ως μια κίνηση «βαθμονομημένη για να κάνει το Ιράν να σκεφτεί δύο φορές» πριν εξαπολύσει άλλη μια άμεση επίθεση στο Ισραήλ.
Δύο δυτικοί αξιωματούχοι (Βρετανός και Γερμανός) είπαν ότι ο πύραυλος είχε σκοπό να δείξει εμφανέστατα στην Τεχεράνη ότι το Ισραήλ είναι σε θέση να αποφύγει και να εξουδετερώσει την αμυντική διάταξη των συστημάτων προστασίας του Ιρανικού πυρηνικού προγράμματος εμπλουτισμού του ουρανίου. Ιρανοί αξιωματούχοι υποστήριξαν(σε αρκετά χαμηλούς τόνους) ότι το χτύπημα έπληξε οριακά ένα Ρωσικής κατασκευής σύστημα αεράμυνας S-300PMU2(χωρίς να παααδέχονται κάτι παραπάνω).Ανέφεραν επίσης ότι το Ιράν δεν είχε εντοπίσει εισβολές στον εναέριο χώρο του από drones, πυραύλους ή αεροσκάφη προερχόμενα από Μεσανατολικά κράτη. αν και πηγή του υπογράφοντα κάνει λόγο για πτήση αεροσκάφους στον Ιρακινό εναέριο χώρο.
Από την πλευρά της η εφημερίδα New York Times ανέφερε ότι πύραυλος εκτοξεύτηκε από πολεμικό αεροσκάφος που πετούσε «μακριά από τον εναέριο χώρο του Ισραήλ ή του Ιράν». Επίσης τονίζει ότι ούτε το αεροσκάφος ούτε ο πύραυλος εισήλθαν στον Ιορδανικό εναέριο χώρο (μια υπολογισμένη κίνηση για να κρατήσει το Αμμάν μακριά από πιθανές συνέπειες για ενδεχόμενο χτύπημα αντιποίνων) αφού βοήθησε τους Αμερικανοβρετανούς να καταρρίψουν δεκάδες από τα εκατοντάδες drones και πυραύλους που εκτοξεύθηκαν από το Ιράν στο Ισραήλ .
Δορυφορικές εικόνες από εξειδικευμένες ιστοσελίδες και δίκτυα έδειξαν χτύπημα στο ραντάρ ενός συστήματος S-300PMU2 στην Όγδοη Αεροπορική Βάση Σεκαρί στο Ισφαχάν, που είναι μέρος μιας συστοιχίας που υπερασπίζεται την άκρως απόρρητη πυρηνική τοποθεσία Nατάνζ. Οι New York Times ανέφεραν επίσης ότι το χτύπημα σχεδιάστηκε σκόπιμα για να στείλει ένα μήνυμα για το πώς θα μπορούσε να φαίνεται μια ευρύτερη επίθεση, με το Ισραήλ να μπορεί να διεισδύσει στην ισχυρή και πυκνή άμυνα του Ιράν απαρατήρητο.
Μετά το χτύπημα- το οποίο υποβάθμισε η Τεχεράνη- υψηλόβαθμα στελέχη της Επαναστατικής Φρουράς του Ιράν έχουν επικεντρωθεί (με επί τόπου επισκέψεις τους το τελευταίο διήμερο ) στην αξιολόγηση και ενίσχυση της αεράμυνας των πυρηνικών εγκαταστάσεων σε Νατάνζ, Ισφαχάν , Αράκ και Φόρντο.Ένας αναλυτής της εμπορικής δορυφορικής εταιρείας Hawkeye360 δημοσίευσε δορυφορικές εικόνες που δείχνουν μια θέση συστοιχίας πυραύλων εδάφους-αέρος S-300PMU2 στο Ισφαχάν..Η Ρωσία παρείχε τους S-300PMU2 στο Ιράν το 2016.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας στη Βιέννη μαζί με δυτικά και Ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ανέφεραν ότι το Ισραήλ δεν προκάλεσε ζημιά σε καμία από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν ενώ ανέφεραν ξεχωριστά κάποια δραστηριότητα αεράμυνας πάνω από την Ταμπρίζ, στην Ιρανική επαρχία του Ανατολικού Αζερμπαϊτζάν, στις 18 Απριλίου . Επιπλέον το Ισραήλ το ίδιο βράδυ(πριν το φερόμενο χτύπημα στο Ισφαχάν) φέρεται να πραγματοποίησε αεροπορικές επιδρομές με στόχο την αεράμυνα της Συρίας ως και άλλες θέσεις στην νοτιοδυτική επαρχία Daraa Τοπικά Συριακά μέσα ανέφεραν ότι το Ισραήλ στόχευσε ένα ραντάρ κοντά στην Καρφά, στη Ντάρα, ως και μια θέση της 112ης Ταξιαρχίας στην πόλη Ίζρα.
