.
Δρ Αθανάσιος Ε. Δρύγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ο αιφνίδιος θάνατος του Ιρανού προέδρου Ραίσι με τη συντριβή του ελικοπτέρου BELL 212 κοντά στα σύνορα Ιράν -Αζερμπαϊτζάν ανοίγει στο εσωτερικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας ένα νέο κεφάλαιο αστάθειας με προεκτάσεις στην πολύπαθη Μέση Ανατολή, τη στιγμή μάλιστα που η ολοένα και πιο αντιδημοφιλής Ισλαμική Δημοκρατία επικεντρώνεται στην χρονικά 50ήμερη επιλογή του επόμενου ανώτατου πολιτικού ηγέτη της. Ο σκληροπυρηνικός Ραίσι , είχε θεωρηθεί ως ο βασικός υποψήφιος για τη διαδοχή του θρησκευτικού ηγέτη του υπερσυντηρητικού θεοκρατικού καθεστώτος Αγιατολάχ Αλί Χαμενεί ( 86 χρόνων ,που αντιμετωπίζει πολύπλοκα και σοβαρά προβλήματα υγείας) και είναι ο μακροβιότερος αρχηγός κράτους στην ευρύτερη περιοχή. Μάλιστα ο Ραίσι ήταν ο εκλεκτός του Χαμενεί ΄της ιεράς Σιτικής πόλης Κομ ,ενώ υποστηρίζονταν πολύ από τους πανίσχυρους Φρουρούς της Επανάστασης.(ΙRGC) ,το στρατιωτικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα κα.
Δεδομένου ότι το Ιράν αντιμετωπίζει έντονες εσωτερικές διαμαρτυρίες(πχ το 2022 για τα δικαιώματα των γυναικών) ,έχει προβληματική οικονομία, χρόνια ενδημική διαφθορά ως και πολεμική αντιπαράθεση με το Ισραήλ, αναμένεται ελάχιστη αλλαγή στην εξωτερική πολιτική της χώρας.Ο Χαμενεΐ με ειδικά διατάγματα έχει καθορίσει την κατεύθυνση για τη χώρα(κυρίως μέσω του προσωπικού του συμβούλου Αλί Βελαγιατί και του αρχηγού του IRGC υποστρατήγου Σαλαμί) και οποιοσδήποτε νέος πρόεδρος(προφανώς από το συντηρητικό στρατόπεδο ) δεν θα την αλλάξει . Το σύστημα βρίσκεται ήδη σε τροχιά για να βεβαιωθεί ότι ο διάδοχος του ανώτατου ηγέτη είναι απόλυτα σύμφωνος με το όραμά του για το μέλλον του συστήματος. Πρόκειται για «ένα ιδιαίτερα σκληρό όραμα» στο οποίο κρίσιμοι τομείς της εξωτερικής πολιτικής, οι επαφές στον Ισλαμικό κόσμο, η υποστήριξη περιφερειακών πληρεξούσιων πολιτοφυλακών στη Μέση Ανατολή ως και η ανάπτυξη των μυστικών και φιλόδοξων πυρηνικών επιλογών δεν πρόκειται να αλλάξουν.
Όποιος επιλεγεί ο επόμενος πρόεδρος, θα είναι κάποιος που ευθυγραμμίζεται απόλυτα με αυτό το όραμα, δηλαδή ένα υποτελές πρόσωπο. αφού όλα είναι υπό τον έλεγχο του Χαμενεί και των στρατηγών Σαλαμί, Σαφαβί και Γκανί των Φρουρών της Επανάστασης ενώ ” και ο Ραίσι είχε μικρή επιρροή κατά τη θητεία του ως πρόεδρος , αλλά ήταν σίγουρα χρήσιμος σε ορισμένες φατρίες του IRGC”. Σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, Χασάν Ροχανί, ο Ραίσι, ήταν ένας πιο συντηρητικός πιστός, που “δεν αμφισβήτησε το IRGC ούτε σε θέματα εσωτερικής ή εξωτερικής πολιτικής”.Τα ονόματα που ακούγονται για διάδοχοί του είναι όλα από τον υπερσυντηρητικό χώρο,όπως ο νυν πρόεδρος της Βουλής ο Καλιμπάφ, ο πρώην πρόεδρος του Σώματος Αλί Λαριτζανί, ο πρώην επικεφαλής του πυρηνικού προγράμματος Δρ Αλί Ακμπάρ Σαλεχί , μέχρι και η χήρα του εκλιπόντος προέδρου ακαδημαϊκός Τζαμέλα Αλαμολχόντα.
Ωστόσο, η κριτική για την απόδοση του Ραίσι ως προέδρου από το 2021 είχε ήδη εγείρει ερωτήματα σχετικά με το αν θα ήταν ο καλύτερος υποψήφιος για να διαδεχθεί τον θεοκράτη Χαμενεΐ. Ο κύριος αντίπαλος του Ραίσι θεωρούνταν ο γιος του Χαμενεΐ, Μοτζτάμπα, 55 ετών, του οποίου η υποψηφιότητα έχει πληγεί από την θεώρηση μιας” μοναρχικής-νεποτιστικής διαδοχής.” Με τους προηγούμενους ανώτατους ηγέτες να υποστηρίζουν ότι η κληρονομική διακυβέρνηση υπό τον Σάχη Ρεζά Παχλεβί ήταν παράνομη, “θα είναι δύσκολο να πουλήσουν την κληρονομική ηγεσία στον Ιρανικό λαό τώρα” Ο θάνατος του Ραισί μπορεί να δώσει στον γιο του Χαμενεί έναν ευκολότερο δρόμο για να διαδεχθεί τον πατέρα του. Αλλά η εσωτερική λειτουργία της θρησκευτικής και εσωτερικής πολιτικής του Ιράν είναι απύθμενα μυστηριώδης, μακιαβελική και η απόφαση στο τέλος θα ληφθεί από ένα συμβούλιο ανώτερων κληρικών, γνωστό ως Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων.
Αν και ο Χαμενεί είναι ο ίδιος κληρικός, και θεωρείται ως ο αγαπημένος του κλήρου και των ιερών πόλεων Κομ και Μασχάντ η Συνέλευση μπορεί να αποφασίσει να επιλέξει έναν δικό της ή να προχωρήσει σε μία περισσότερη συλλογική ηγεσία. Ο πατέρας του, ο ανώτατος ηγέτης, είχε εργαστεί σκληρά “για να μειώσει το απρόβλεπτο μέσα στο σύστημα υποστηρίζοντας τον Ραίσι να γίνει δυνητικά διάδοχός του, και τώρα όλα αυτά τα σχέδια είναι εκτός πραγματικότητας” .Ορισμένοι Ιρανολόγοι υποστηρίζουν ότι “Πρέπει να οργανωθούν εσωτερικές εκλογές για τον επόμενο ανώτατο ηγέτη εντός του συστήματος σε μια περίοδο που το καθεστώς αντιμετωπίζει μια σοβαρή κρίση νομιμότητας στο εσωτερικό” Όσον αφορά τις προεδρικές εκλογές που είναι να γίνουν εντός 50 ημερών, υπάρχουν ανησυχίες για ενδεχόμενη αδιαφορία του κοινού. Το καθεστώς έχει “διαζευχθεί” όλο και περισσότερο από τον λαό αφού καταπολεμά τη δημόσια διαφωνία( συμπεριλαμβανομένων των γυναικών που διαμαρτύρονται για τον Ισλαμικό κώδικα ενδυμασίας και την έλλειψη ελευθεριών).
Με τον αποκλεισμό οποιουδήποτε υποψηφίου που είναι ακόμη και πιστός επικριτής του συστήματος, οι εκλογές έχουν γίνει φάρσα.Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει επικεντρωθεί εμμονικά στην ιδεολογική συμμόρφωση στην κορυφή παρά στη νομιμότητα της λαϊκής ετυμηγορίας. Αυτό έχει προκαλέσει τεράστια πολιτική απάθεια, με λιγότερο από το 10-15% των ψηφοφόρων στην Τεχεράνη να συμμετέχουν στις βουλευτικές εκλογές( μόλις πριν από 10 ημέρες). Το μόνο για το οποίο νοιάζεται η κυβέρνηση τώρα είναι μια ομαλή μετάβαση στον επόμενο ανώτατο ηγέτη, επισημαίνουν οι Ιρανολόγοι.Η νέα κυβέρνηση,θα κληρονομήσει μια κατεστραμμένη οικονομία και ένα πληθυσμό που έχει διαχρονικά απογοητευτεί πολύ με την Ισλαμική Δημοκρατία.Στο εξωτερικό οι προκλήσεις είναι πολυδιάστατες και επικίνδυνες. Το Ιράν και το Ισραήλ επιτέθηκαν το ένα στο άλλο απευθείας τον Απρίλιο, ενώ το Ισραήλ πολεμά τους στρατιωτικούς πληρεξούσιους του Ιράν( τη Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας και τη ισχυρή Σιιτική Χεζμπολάχ στον Λίβανο.).Το Ιράν υποστηρίζει με πυραύλους και drones επίσης τους αντάρτες Χούτι στην Υεμένη, οι οποίοι έχουν επιτεθεί στη διεθνή ναυτιλία στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν ενώ ποικιλοτρόπως εξοπλίζει και κατευθύνει τις Ισλαμικές πολιτοφυλακές σε Ιράκ και Συρία.
Το ελικόπτερο. Τι λέει σημαντική Τουρκική έκθεση για το συμβάν.Το ελικόπτερο που συνετρίβη σκοτώνοντας τον Ιρανό πρόεδρο, Ραίσι και τον υπεξ Αμίρ Αμπντολαχιάν είτε δεν είχε τοποθετήσει αναμεταδότη είτε τον είχε απενεργοποιημένο, σύμφωνα με μια αρχική έρευνα της Τουρκικής ομάδας διάσωσης που βρήκε πρώτη τα συντρίμμια. Ο Τούρκος υπουργός Μεταφορών, Ουράλογλου είπε χθες ότι όταν άκουσαν τα νέα για τη συντριβή, οι Τουρκικές αρχές είχαν ελέγξει για σήμα από τον αναμεταδότη του ελικοπτέρου που μεταδίδει πληροφορίες ύψους και τοποθεσίας. Πρόσθεσε ότι ” δυστυχώς, (εκτιμούμε) πιθανότατα το σύστημα αναμεταδοτών ήταν απενεργοποιημένο ή ότι το ελικόπτερο δεν είχε”(!).Επίσης η Ιρανική κυβέρνηση είχε κληθεί σε υπόμνημα προ 5ετίας από αξιωματούχους να αγοράσει δύο Ρωσικά ελικόπτερα για τους ηγέτες της εν μέσω ανησυχιών για τη συντήρηση του στόλου των γηρασμένων ελικοπτέρων της(από την εποχή του Σάχη 1971-1979.).
Ειδική ομάδα εξετάζει αν έγιναν καιρικοί έλεγχοι πριν ληφθεί η απόφαση για τη πτήση. Τα άλλα δύο ελικόπτερα της ομάδας ολοκλήρωσαν το ταξίδι με ασφάλεια επιστρέφοντας σε Ταυρίδα και Τεχεράνη και μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει καμία σοβαρή καταγγελία για δολιοφθορά. Πενθήμερο πένθος έχει κηρυχτεί, με νεκρώσιμες εκδηλώσεις σε Ταυρίδα, Κομ , Τεχεράνη και Μασχάντ (από την οποία κατάγονταν ο Ραίσι).
