Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Τα ξημερώματα της 6ης Αυγούστου, χερσαίες δυνάμεις του Κιέβου διέσχισαν τα σύνορα από την βορειοανατολική περιφέρεια Σούμι στην περιφέρεια Κουρσκ της Ρωσίας με μια αιφνιδιαστική κίνηση που έβαλε τέλος σε ένα ταμπού 30 μηνών αναφορικά με ενδεχόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις σε Ρωσικό έδαφος. Οι στόχοι αυτής της φιλόδοξης εισβολής στο Κουρσκ εξακολουθούν να καλύπτονται από μυστήριο και αποτελούν αντικείμενο πολλών συζητήσεων, αλλά είναι ήδη σαφές ότι η απόφαση της Ουκρανίας να εισβάλει στη Ρωσία πέτυχε να “εξαλείψει ” τις κόκκινες γραμμές του Πούτιν ως και τις ανησυχίες της Δύσης για κλιμάκωση.
Η θερινή επίθεση της Ουκρανίας είναι ορόσημο στον τρέχοντα πόλεμο των δυόμιση χρόνων ,ως και ένα ιστορικό ορόσημο από μόνη της. Για πρώτη φορά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ρωσία δέχεται εισβολή ξένου στρατού.(επιχείρηση Μπαρμπαρόσα) Οι αρχικές αναφορές και πληροφορίες του υπογράφοντα τονίζουν ότι αυτή η φιλόδοξη επιχείρηση προετοιμάστηκε με μεγάλη μυστικότητα σε διάστημα 3-4 μηνών. Η Ουκρανία κατάφερε να αιφνιδιάσει τους Ρώσους εντελώς με τις δυνάμεις της να προελαύνουν μερικές δεκάδες χιλιόμετρα σε Ρωσικό έδαφος.Η πολιτικο-στρατιωτική ηγεσία της Ουκρανίας παρέμεινε (μέχρι στιγμής εξαιρετικά σφιχτή) σχετικά με την εισβολή, λέγοντας δημόσια πολύ λίγα πράγματα
Ωστόσο-σύμφωνα με τον υπογράφοντα-, είναι δυνατό να εντοπιστούν ορισμένοι πιθανοί στόχοι της επιχείρησης.
* Η πιο εμφανής πρόθεση της Ουκρανίας είναι να μειώσει τη στρατιωτική πίεση στα νότια και ανατολικά της χώρας(Ντόνετσκ και Ζαπορίζια) όπου η Ρωσία προχωρά αργά αλλά σταθερά τους τελευταίους μήνες(Τόρετσκ. Ποκρόφσκ κλπ). Επιτιθέμενοι – πέρα από τα πορώδη και αδύναμα σύνορα ως και κατάληψη Ρωσικού εδάφους- οι Ουκρανοί διοικητές εκτιμούν ότι μπορούν να αναγκάσουν το Κρεμλίνο να αποσύρει στρατεύματα από την πρώτη γραμμή του πολέμου στην Ουκρανία προκειμένου να τα αναδιατάξει για την άμυνα της ίδιας της Ρωσίας.
*Η επίθεση παρέχει επίσης “ευκαιρίες” για την Ουκρανία να ανακτήσει τη στρατιωτική πρωτοβουλία μετά από ένα χρόνο δαπανηρών και αποθαρρυντικών αμυντικών επιχειρήσεων στο Ντονμπάς. Είναι από καιρό προφανές ότι η Ουκρανία δεν μπορεί να ελπίζει ρεαλιστικά ότι θα κερδίσει έναν πολύχρονο πόλεμο φθοράς ενάντια στην πολύ μεγαλύτερη και πλουσιότερη Ρωσία.. Η καλύτερη επιλογή είναι να επωφεληθούν από τη σχετική ευελιξία τους ενώ εκμεταλλεύονται τις πολύ πιο δύσκαμπτες διαδικασίες λήψης αποφάσεων του δυσκίνητου Ρωσικού στρατού.
*Από ψυχολογική άποψη, η επιστροφή του πολέμου στη Ρωσία επέτρεψε στο Κίεβο να επιφέρει ισχυρό πλήγμα στο ηθικό του εχθρού. Η προέλαση του στρατού στην περιφέρεια Κουρσκ επιφέρει πανικό σε όλη τη γύρω περιοχή(Μπελγκορόντ, Μπριάνσκ) και υπονομεύει τις προσπάθειες του Πούτιν σε διάφορα μέτωπα, ενώ διαταράσσει την καθημερινή ζωή των απλών Ρώσων. Στο εσωτερικό μέτωπο, η αιφνιδιαστική επίθεση της Ουκρανίας προσφέρει στην κοινωνία μια αναγκαία “ένεση’ ηθικού, αναζωογονώντας τις ελπίδες ότι το κουρασμένο από τον πόλεμο κράτος μπορεί να έχει ορισμένες στρατιωτικές επιτυχίες.
*Η επίθεση στο Κουρσκ μπορεί να είναι μέρος των προετοιμασιών της Ουκρανίας( ίσως) για μια μελλοντική ειρηνευτική διαδικασία, με το Κίεβο να επιδιώκει να καταλάβει όσο το δυνατόν περισσότερο Ρωσικό έδαφος για να χρησιμοποιηθεί ως διαπραγματευτικό στοιχείο . Πράγματι, κατά τις πρώτες ημέρες της εισβολής, υπήρχαν ευρέως διαδεδομένες εικασίες ότι ο πρωταρχικός στόχος της Ουκρανίας μπορεί να είναι ο πυρηνικός σταθμός ηλεκτροπαραγωγής του Kουρσκ/Κουρτσάτοφ), με σκοπό την ανταλλαγή του με τον πυρηνικό σταθμό Zαπορίζια στη νότια Ουκρανία..(αν και είναι δύσκολο γιατί απέχει αρκετά από τις τωρινές Ουκρανικές θέσεις)
*Η προέλαση του Ουκρανικού στρατού (ανεξάρτητα τελικού αποτελέσματος) έχει βαθιές επιπτώσεις στην αντίληψη του πολέμου. Αμφισβητεί άμεσα τη διαδεδομένη πεποίθηση ότι η εισβολή της Ρωσίας έχει φτάσει σε αδιέξοδο και δεν μπορεί πλέον να αποφασιστεί στο πεδίο της μάχης. Επίσης εκθέτει το “κενό των κόκκινων γραμμών’ του Πούτιν και την ανοησία της έμφασης της Δύσης στη διαχείριση της απειλητικής κλιμάκωσης. Από τότε που ξεκίνησε η Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η διεθνής απάντηση παρεμποδίστηκε από την ανησυχία της κλιμάκωσης. Οι δυτικοί ηγέτες επέτρεψαν να εκφοβιστούν από τον Πούτιν, ο οποίος χρησιμοποίησε στενά καλυμμένες πυρηνικές απειλές και συχνά μιλάει για Ρωσικές” κόκκινες γραμμές’ για να περιορίσει τη ροή στρατιωτικής βοήθειας και να πείσει τους εταίρους της Ουκρανίας να επιβάλουν παράλογους περιορισμούς στη χρήση δυτικών όπλων στη Ρωσία.
Ως αποτέλεσμα, η Ουκρανία αναγκάστηκε ουσιαστικά να διεξάγει πόλεμο ‘με το ένα χέρι δεμένο πίσω από την πλάτη της” Η επίθεσή της θέτει τώρα σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την αξιοπιστία του Ρωσικών απειλών και τον ορθολογισμό πίσω από την υπερπροσοχή της Δύσης να μην κλιμακώσει. Εξάλλου, η τρέχουσα εισβολή του Ουκρανικού στρατού στη Ρωσία είναι σίγουρα η “πιο κόκκινη από όλες τις κόκκινες γραμμές”
Υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι οι συμπεριφορές μεταξύ των δυτικών συμμάχων της Ουκρανίας μπορεί τελικά να αλλάξουν. Η ΕΕ σχετικά με τη Ουκρανική διασυνοριακή επιχείρηση είπε ότι η Ουκρανία έχει το «νόμιμο δικαίωμα» να υπερασπιστεί τον εαυτό της, Το Βερολίνο αντέδρασε με τον ίδιο τρόπο, με το Γερμανικό υπεξ να εκδίδει δήλωση που επιβεβαιώνει ότι το δικαίωμα της Ουκρανίας στην αυτοάμυνα « και δεν περιορίζεται στη δική της επικράτεια». Στο μεταξύ, αξιωματούχοι των ΗΠΑ έχουν επίσης σηματοδοτήσει την έγκρισή τους. «Η Ουκρανία κάνει ό,τι χρειάζεται για να έχει επιτυχία στο πεδίο της μάχης».
Ο Ζελένσκι στις 11ης Αυγούστου, ζήτησε για άλλη μια φορά την άρση όλων των δυτικών περιορισμών για πλήγματα μεγάλης εμβέλειας κατά στρατιωτικών στόχων στη Ρωσία. Μέχρι να συμβεί αυτό, η Μόσχα θα διατηρήσει την ικανότητα να χτυπά Ουκρανικές πόλεις κατά βούληση και ο Πούτιν θα έχει ελάχιστο λόγο να τερματίσει την εισβολή του. Η Δύση έχει ξοδέψει περισσότερα από δύο χρόνια στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία από ανησυχία μήπως προκαλέσει τον Πούτιν.
Και όμως, πολλές φορές, η Ουκρανία έχει αποδείξει ότι κάθε φορά που ο αυταρχικός Ρώσος πρόεδρος έρχεται αντιμέτωπος με την προοπτική της ήττας, είναι πολύ πιο πιθανό να υποχωρήσει παρά να κλιμακώσει. Τώρα που ο το Κίεβο έχει ξεπεράσει τις τελευταίες”κόκκινες γραμμές” του Πούτιν και εισέβαλε στο Κουρσκ (χωρίς να πυροδοτήσει τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο), δεν υπάρχουν άλλες δικαιολογίες για τον περιορισμό της δυνατότητας του Κιέβου να αμυνθεί ή να αρνηθούν στην Ουκρανία τα όπλα που χρειάζεται για να κερδίσει τον πόλεμο.
