Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι προ εβδομάδας εξαπέλυσε προληπτική αεροπορική επίθεση σε θέσεις στον νότιο Λίβανο από τις οποίες η Σιιτική φιλοιρανική πολιτοφυλακή Χεζμπολάχ ετοιμαζόταν να επιτεθεί στο Ισραήλ. Η Χεζμπολάχ εξαπέλυσε τη δική της επίθεση στο Ισραήλ αργότερα το πρωί της Κυριακής, στοχεύοντας αρκετούς στρατιωτικούς στόχους ως και κέντρα πληροφοριών(όπως ισχυρίζεται) . Ο ΓΓ της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, είπε ότι η επιχείρηση διατάχθηκε αφού το Ισραήλ πέρασε όλες τις «κόκκινες γραμμές» επιτιθέμενο στα νότια προάστια της Βηρυτού ως και να δολοφονήσει τον επιχειρησιακό διοικητή Φουάντ Σουκρ στα τέλη Ιουλίου. Οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν επιθέσεις από τις 8 Οκτωβρίου, μια ημέρα μετά την έναρξη του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα δηλαδή μετά τις επιθέσεις της εξτρεμιστικής Χαμάς στο νότιο Ισραήλ. Η Χεζμπολάχ άρχισε να εμπλέκει το Ισραήλ σε” μικρές” επιθέσεις στα σύνορα Λιβάνου-Ισραήλ, λέγοντας ότι θα σταματήσει μόνο όταν το Ισραήλ σταματήσει τον πόλεμό του. Πέντε ερωτήσεις-κλειδιά σχετικά με την ανταλλαγή των επιθέσεων της περασμένης Κυριακής απαιτούν διευκρινήσεις.
Το Ισραήλ λέει ότι κατέστρεψε το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ. Το πέτυχε ;
Η Χεζμπολάχ εκτιμάται ότι έχει 120.000 έως 200.000 ρουκέτες διαφόρων ειδών στο οπλοστάσιό της και έχει εκτοξεύσει περίπου 8.000 εναντίον Ισραηλινών στρατιωτικών θέσεων από τον Οκτώβριο. Ο Νασράλα είπε ότι το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι έχει τον «ισχυρότερο στρατό στην περιοχή», αλλά «καταφεύγει στα ψέματα». Το χαρακτήρισε «σημάδι αδυναμίας». Ο ισχυρισμός του Ισραήλ… μπορεί να είναι υπερβολή για πολιτικό όφελος, καθώς δεν έχουν αναφερθεί σημαντικές απώλειες μεταξύ των δυνάμεων της Χεζμπολάχ.Ωστόσο, η καταστροφή ενός τόσο μεγάλου αριθμού ρουκετών,( αν αληθεύει,πράγμα δύσκολο θα μπορούσε να αποδυναμώσει το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ και να περιορίσει την ικανότητά της να συντηρεί παρατεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Είναι αυτός ο ολοκληρωτικός πόλεμος μεταξύ της Χεζμπολάχ και του Ισραήλ;
Όχι, τουλάχιστον όχι για ολόκληρο τον Λίβανο και το Ισραήλ. Ο νότιος Λίβανος έχει υποφέρει πολύ από τις Ισραηλινές επιθέσεις από τις 8 Οκτωβρίου, με περισσότερους από 97.000 ανθρώπους να εκτοπίστηκαν και τουλάχιστον 566 άτομα σκοτώθηκαν (133 εκ των οποίων άμαχοι.) Την Κυριακή, το Ισραήλ έπληξε περίπου 30 πόλεις και χωριά του νότιου Λιβάνου στη μεγαλύτερη επίθεσή του από τον Οκτώβριο. Στην επίθεσή της, η Χεζμπολάχ είπε ότι στόχευε στρατιωτικές βάσεις ενώ απέφυγε πολιτικούς στόχους. Το Ισραήλ και οι σύμμαχοί του περίμεναν μια επίθεση αντιποίνων από τη δολοφονία του Σουκρ στις 30 Ιουλίου. Η πολιτοφυλακή ανέφερε σε δήλωση ότι αυτή η πρώτη φάση των αντιποίνων ολοκληρώθηκε με επιτυχία.Αυτός ο γύρος φαίνεται να έχει τελειώσει.Δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρξουν περαιτέρω επιθέσεις τις επόμενες εβδομάδες, αλλά σε όλες τις περιπτώσεις, αυτό προκαλεί νευρικότητα για τους περισσότερους ανθρώπους που ζουν σε αυτό το μέρος του κόσμου
Η Χεζμπολάχ είπε ότι η επιχείρησή της ήταν μια απάντηση στη δολοφονία του Σουκρ. Αν και δεν αναφέρθηκε στον δολοφονηθέντα πολιτικό ηγέτης της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγιε, ο Νασράλα είπε ότι υπήρχε συντονισμός μεταξύ των περιφερειακών συμμάχων της Χεζμπολάχ στον ευθυγραμμισμένο με το Ιράν «άξονα αντίστασης», ο οποίος περιλαμβάνει τη Χαμάς και την Ισλαμική Αντίσταση στο Ιράκ
“Αποφασίσαμε να απαντήσουμε μεμονωμένα για λόγους που θα γίνουν εμφανείς με την πάροδο του χρόνου” είπε. Ο Νασράλα πρόσθεσε ότι η απάντηση στη δολοφονία καθυστέρησε λόγω των διαπραγματεύσεων μεταξύ αυτών των συμμάχων για το αν θα χτυπήσουν μαζί ή θα το κάνουν μόνοι τους. Μεταξύ των κύριων στόχων της επίθεσης της Χεζμπολάχ ήταν η βάση Γκλιλότ κοντά στο Τελ Αβίβ όπου λειτουργεί η Μονάδα 8200. Η Μονάδα 8200 είναι η κύρια μονάδα συλλογής πληροφοριών της Διεύθυνσης Στρατιωτικών Πληροφοριών του Ισραήλ και, σύμφωνα με τον Νασράλα, διεξάγει ισραηλινές επιχειρήσεις δολοφονίας. Πάντως η βάση Γκλίλοτ δεν χτυπήθηκε όπως και η Μερόν στο βόρειο Ισραήλ.Τελικά τι έπληξαν ;
Ήταν η επίθεση ως αντίποινα για τη δολοφονία του Σουκρ ή του ηγέτη της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγιε;
Η Χεζμπολάχ είπε ότι η επιχείρησή της ήταν μια απάντηση στη δολοφονία του Σουκρ και δεν αναφέρθηκε στο Χανίγιε .Η οργάνωση σηματοδοτεί ότι τα αντίποινά της είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αντιποίνων και όχι ενός μοναδικού γεγονότος
Είχε καμία σχέση η σύγκρουση με τις συνομιλίες για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα;
Ναι, έπαιξε ρόλο το χρονοδιάγραμμα των συνομιλιών για την κατάπαυση του πυρός. Ο χρόνος αυτών των γεγονότων είναι κρίσιμος, καθώς συνέπεσαν με τις διαπραγματεύσεις στο Κάιρο με στόχο την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα καθώς και με σημαντικές θρησκευτικές εκδηλώσεις μνήμης των Σιιτών.Οι ενέργειες της Χεζμπολάχ πιθανότατα σχεδιάστηκαν για να αυξήσουν την πίεση στο Ισραήλ κατά τη διάρκεια αυτών των συνομιλιών, αξιοποιώντας το χρονοδιάγραμμα ως για να ενισχύσει τη δημοτικότητά της και τη στρατηγική της θέση στην περιοχή. Σύμφωνα με τον Νασράλα, , η Χεζμπολάχ περίμενε να δώσει μια ευκαιρία στις διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, υπήρχε μικρή αισιοδοξία γύρω από τις συνομιλίες, καθώς η Ισραηλινή αντιπροσωπεία στάθηκε σταθερή στους νέους όρους του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, συμπεριλαμβανομένης της παραμονής του Ισραήλ στον Διάδρομο Φιλαντέλφι στα σύνορα Γάζας-Αιγύπτου. Στην ομιλία του, ο Νασράλα είπε: «Σήμερα, είναι σαφές ότι ο Νετανιάχου θέτει νέους όρους. Δεν υπάρχει πλέον λόγος να περιμένεις».
Τι γίνεται τώρα;
Πληροφορίες φέρουν ότι το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ ανακοίνωσαν μεταξύ τους ότι κανένας από τους δύο δεν επιθυμεί περαιτέρω κλιμάκωση Προς το παρόν, οι εντάσεις που βράζουν φαίνεται να έχουν επιστρέψει σε χαμηλότερο βράσιμο. Ωστόσο, η επιχειρησιακή ικανότητα καμίας πλευράς δεν φαίνεται να έχει υποστεί σημαντική ζημιά, σύμφωνα με διαβαθμισμένες πληροφοριές του υπογράφοντα. Η ικανότητα της Χεζμπολάχ να πραγματοποιήσει μια περίπλοκη επίθεση παρά τα προληπτικά μέτρα του Ισραήλ καταδεικνύει την ανθεκτικότητα και την επιχειρησιακή της ικανότητα. Υποδηλώνει ότι η Χεζμπολάχ είναι καλά προετοιμασμένη και μπορεί ακόμα να συντονίσει σημαντικές στρατιωτικές ενέργειες, διατηρώντας τη στρατηγική της θέση στη σύγκρουση. Καθώς τα δύο μέρη συνεχίζουν να τοποθετούνται, οι άμαχοι πληθυσμοί περιμένουν και παρακολουθούν.Ο Λίβανος βρίσκεται σε μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση και η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών όλων των σεχτών, συμπεριλαμβανομένων πολλών υποστηρικτών της Χεζμπολάχ, δεν θα ευνοούσε έναν ευρύτερο πόλεμο, ενώ το Ισραήλ έχει υπολογίσιμα κοινωνικά, ανθρώπινα και άλλα προβλήματα στο βόρειο μέτωπο.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΠΟΙΑ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ ΦΙΛΑΔΕΛΦΙ ΚΑΙ ΝΕΤΖΑΡΙΜ ΣΤΗ ΓΑΖΑ.ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΠΙΤΥΓΧΑΝΕΤΑΙ Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΓΑΖΑ
Η ουδέτερη ζώνη μεταξύ Γάζας και Αιγύπτου και η γραμμή που κόβει τον θύλακα(και οι δύο ελέγχονται από το Ισραήλ)έχουν γίνει εμπόδια στις συνομιλίες εκεχειρίας Οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του ενδεκαμήνου πολέμου στη Γάζα επικεντρώθηκαν πρόσφατα γύρω από δύο ουδέτερες ζώνες που ελέγχονται από τον Ισραηλινό στρατό. Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι βάσει συμφωνίας εκεχειρίας, δεν θα υπάρξει ισραηλινή αποχώρηση από τους διαδρόμους Φιλαδέλφι και Νετζαρίμ. Ο διάδρομος της Φιλαδέλφι, είναι μια ουδέτερη ζώνη μεταξύ Αιγύπτου και Γάζας, και υπάρχει για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες ενώ διατηρείται βάσει δύο διμερών συμφωνιών μεταξύ του Καΐρου και του Ισραήλ.
Ο διάδρομος Nετζαρίμ διασχίζει την κεντρική Γάζα και δημιουργήθηκε τους τελευταίους μήνες από Ισραηλινές δυνάμεις για την παρακολούθηση των Παλαιστινίων. Οι παλαιστινιακές ομάδες στη Γάζα έχουν απορρίψει κατηγορηματικά τις Ισραηλινές απαιτήσεις για διατήρηση στρατιωτικής παρουσίας στους δύο διαδρόμους και πιστεύουν ότι ο Νετανιάχου πρόσθεσε αυτές τις απαιτήσεις για να εκτροχιάσει τις διαπραγματεύσεις.
Τι είναι ο Διάδρομος της Φιλαδέλφι;
Ο Διάδρομος Φιλαδέλφι είναι μια αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη ασφαλείας μήκους 14 χιλιομέτρων και πλάτους 100 μέτρων που εκτείνεται κατά μήκος ολόκληρου του ορίου μεταξύ Αιγύπτου και Γάζας. Εκτείνεται από τη Μεσόγειο Θάλασσα μέχρι το πέρασμα Kέρεμ Σαλομ στο σημείο συνάντησης της Γάζας, της Αιγύπτου και του Ισραήλ. Δημιουργήθηκε για πρώτη φορά βάσει της συνθήκης ειρήνης του 1979 μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ και πήρε το όνομά του από την κωδική ονομασία του Ισραηλινού στρατού για την αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη.
Εκείνη την εποχή, το Ισραήλ είχε συμφωνήσει να τερματίσει τη 12ετή κατοχή της χερσονήσου του Σινά της Αιγύπτου, αλλά συνέχισε να κατέχει τη Λωρίδα της Γάζας . Οι Αιγύπτιοι αναφέρονται στην περιοχή ως διάδρομος Salah al-Din, που πήρε το όνομά του από τον ιδρυτή της δυναστείας των Αγιουβιδών που νίκησε τους Σταυροφόρους στην Ιερουσαλήμ το 1187. Ο διάδρομος περιλαμβάνει το πέρασμα της Ράφα, το μόνο σημείο διέλευσης μεταξύ Αιγύπτου και Γάζας. Σύμφωνα με τη συμφωνία του 1979, επετράπη στο Ισραήλ να αναπτύξει περιορισμένες ένοπλες δυνάμεις στο διάδρομο, αποτελούμενο από τέσσερα τάγματα πεζικού, τις στρατιωτικές τους εγκαταστάσεις και τις οχυρώσεις πεδίου, μαζί με παρατηρητές του ΟΗΕ. Δεν επιτρεπόταν η ανάπτυξη αρμάτων μάχης, πυροβολικού ή αντιαεροπορικών βλημάτων, εκτός από μεμονωμένους πυραύλους εδάφους-αέρος.Ο δηλωμένος στόχος αυτών των Ισραηλινών δυνάμεων ήταν να σταματήσουν την είσοδο όπλων στη Γάζα μέσω της Αιγύπτου.
Πότε το Ισραήλ εγκατέλειψε την ουδέτερη ζώνη; Το 2005, το Ισραήλ απέσυρε τις ένοπλες δυνάμεις του από τη Γάζα ως μέρος ενός «σχεδίου απεμπλοκής», συμπεριλαμβανομένου του Διαδρόμου Φιλαδέλφι. Επίσης απέσυρε 9.000 Ισραηλινούς εποίκους που ζούσαν σε 25 παράνομους οικισμούς. Στη συνέχεια, ο διάδρομος τέθηκε υπό τον έλεγχο της Αιγύπτου και της Παλαιστινιακής Αρχής (ΠΑ). Η τελευταία έλεγχε την πλευρά της Γάζας της ουδέτερης ζώνης. Σύμφωνα με μια συμφωνία του 2005 που υπογράφηκε μεταξύ της Αιγύπτου και του Ισραήλ, γνωστή ως Συμφωνία του Φιλαδέλφου, η Αίγυπτος θα μπορούσε να αναπτύξει 750 συνοριοφύλακες για να περιπολούν τον διάδρομο για αντιτρομοκρατικούς και μη στρατιωτικούς σκοπούς. Αυτό περιλάμβανε την πρόληψη του λαθρεμπορίου και της διείσδυσης. Δύο χρόνια αργότερα, η Χαμάς πήρε τον πλήρη έλεγχο της Λωρίδας της Γάζας, τερματίζοντας την κοινή διοίκηση της ουδέτερης ζώνης από την Παλαιστινιακή Αρχή. Έκτοτε, το Ισραήλ έχει θεσπίσει χερσαίο, αεροπορικό και θαλάσσιο αποκλεισμό της Λωρίδας της Γάζας.
Τι συνέβη με τον διάδρομο κατά τη διάρκεια του τρέχοντος πολέμου;
Το πέρασμα της Ράφα ήταν το μόνο σημείο εισόδου και εξόδου στον πολιορκημένο θύλακα που δεν ελέγχεται από το Ισραήλ – αλλά αυτό άλλαξε νωρίτερα φέτος. Τον Ιανουάριο, τρεις μήνες μετά τον πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα, ο Νετανιάχου δήλωσε τον στόχο του Ισραήλ να ξανακαταλάβει τη ζώνη ασφαλείας. «Ο διάδρομος της Φιλαδέλφου – ή για να το θέσω πιο σωστά, το νότιο σημείο στάσης [της Γάζας] – πρέπει να είναι στα χέρια μας», είπε τότε. Η Αίγυπτος απάντησε δηλώνοντας ότι μια τέτοια ενέργεια θα παραβίαζε τη συνθήκη του 1979 μεταξύ των δύο χωρών. Μετά από μήνες απειλών για χερσαία επιχείρηση στη Ράφα της νότιας Γάζας, το Ισραήλ κατέλαβε τον έλεγχο της παλαιστινιακής πλευράς του περάσματος της Ράφα στις 7 Μαΐου. Μέρες αργότερα, κατέλαβε και την παλαιστινιακή πλευρά του διαδρόμου της Φιλαδέλφι σηματοδοτώντας την πρώτη παρουσία ισραηλινών στρατευμάτων στην ουδέτερη ζώνη από το 2005.
Τι είναι ο διάδρομος Nετζαρίμ ;
Ο διάδρομος Nετζαρίμ είναι μια έκταση 6 χιλιομέτρων που χωρίζει τη βόρεια και τη νότια Γάζα. Ιδρύθηκε από τον Ισραηλινό στρατό κατά τη διάρκεια του τρέχοντος πολέμου και εκτείνεται από τα ισραηλινά σύνορα με την πόλη της Γάζας έως τη Μεσόγειο Θάλασσα. Η αυθαίρετη γραμμή πήρε το όνομά της από το Nετζαρίμ , έναν από τους παράνομους Ισραηλινούς οικισμούς που υπήρχαν στη Λωρίδα της Γάζας πριν από την Ισραηλινή αποχώρηση το 2005. Αυτό το όνομα θα μπορούσε να είναι ένα νεύμα για την επανίδρυση παράνομων εποικισμών στη Λωρίδα . Τώρα υπάρχουν μικρές βάσεις και χρησιμοποιείται από τις Ισραηλινές δυνάμεις για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της κίνησης των Παλαιστινίων μεταξύ της βόρειας και της νότιας Γάζας. Έχει επίσης χρησιμοποιηθεί για την έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Οι αναλυτές λένε ότι ο Ισραηλινός έλεγχος του νεοδημιουργημένου διαδρόμου είναι μια προσπάθεια μόνιμης υπαγόρευσης της ζωής στη Γάζα πέρα από τον πόλεμο, χωρίς απαραίτητα να καταλαμβάνεται ολόκληρη η επικράτεια. Ο Νετανιάχου έχει δεσμευτεί ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει τον στρατιωτικό έλεγχο και των δύο διαδρόμων, καθώς και της διέλευσης της Ράφα, και πρόσθεσε αυτές τις απαιτήσεις στις διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός. Την τελευταία εβδομάδα, Ισραηλινοί διαπραγματευτές φέρεται να ενημέρωσαν τον Νετανιάχου ότι η επιμονή του να διατηρήσει την παρουσία του στον Διάδρομο του Φιλαδέλφου ήταν το κύριο εμπόδιο για μια συμφωνία εκεχειρίας. Αυτοί οι όροι δεν περιλαμβάνονταν σε μια πρόταση κατάπαυσης του πυρός που ενέκρινε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν σε μια ομιλία του στις 31 Μαΐου και σε ένα ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ/2735 που ακολούθησε στις 10 Ιουνίου.
Τόσο το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας όσο και το σχέδιο που εγκρίθηκε από τον Μπάιντεν αναφέρονταν σε διαπραγματεύσεις που θα οδηγούσαν στην πλήρη αποχώρηση των Ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα. Το Ισραήλ αναφέρθηκε στα νέα του αιτήματα για τους διαδρόμους Φιλαδέλφι και Νετζαρίμ ως «διευκρινίσεις» στην προηγούμενη πρόταση που είχε εγκρίνει ο Μπάιντεν.
Πώς αντέδρασαν η Χαμάς και η Αίγυπτος;
Η Χαμάς είχε ήδη χαιρετίσει το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας και επιβεβαίωσε την ετοιμότητά της για άμεση εφαρμογή στις αρχές Ιουλίου. Είπαν ότι ο Νετανιάχου μονομερώς προέβη σε αλλαγή των όρων της συμφωνίας ανταλλαγής κρατουμένων, μεταξύ άλλων. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, τρεις ανώτερες αιγυπτιακές πηγές υποστήριξαν ότι οι επαφές θα κατέληγαν σε συμφωνία που θα επέτρεπε την Ισραηλινή παρουσία ασφαλείας κατά μήκος του διαδρόμου Φιλαδέλφι Σύμφωνα με τις πηγές, μια επιλογή είναι το Ισραήλ να διατηρήσει τις μπότες στο έδαφος. Η εναλλακτική είναι η αντικατάσταση των στρατευμάτων με υπόγειο φράγμα, ηλεκτρονικό εξοπλισμό παρακολούθησης και περιστασιακές περιπολίες. Οι αξιωματούχοι είπαν στον υπογράφοντα ότι η Αίγυπτος θα συμφωνούσε με αυτές τις επιλογές αν οι Παλαιστινιακές φατρίες, ιδιαίτερα η Χαμάς, τις υποστήριζαν πράγμα που τελικά δεν επιτεύχθηκε..
ΑΡΚΕΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΤΙ ΕΓΙΝΕ ΜΕΤΑΞΥ ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΙ ΧΕΖΜΠΟΛΑΧ.ΠΟΙΑ ΤΑ ΑΓΚΑΘΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ ΦΙΛΑΝΤΕΛΦΙ ΚΑΙ ΝΕΤΖΑΡΙΜ ΣΤΗ ΓΑΖΑ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΣΥΜΦΩΝΙΑ.ΟΛΗ Η ΑΛΗΘΕΙΑ…
