Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Από το 2014, η Μόσχα έχει κλιμακώσει τη χρήση προκλήσεων και προπαγάνδας σε γκρίζες ζώνες στο αρχιπέλαγος Σβάλμπαρντ, με στόχο την υπονόμευση της νορβηγικής κυριαρχίας, σύμφωνα με νέα έκθεση/Δεκέμβριος 2025. Η Ρωσία έχει εντείνει τις δραστηριότητες υβριδικών απειλών στο νορβηγικό αρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ, στο πλαίσιο μιας μακροχρόνιας εκστρατείας για την υπονόμευση της κυριαρχίας της Νορβηγίας και τη δοκιμή της δυτικής ενότητας σε βόρειες θάλασσες, και στον αρκτικό κύκλο σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Αριστείας για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών
Από το 2014 – το έτος που η Μόσχα ξεκίνησε την αρχική της εισβολή στην Ουκρανία – η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει μια συνεπή στρατηγική προκλήσεων σε γκρίζες ζώνες, συμβολικών χειρονομιών και νομικής ασάφειας στην περιοχή της Αρκτικής για να αμφισβητήσει την εξουσία της Νορβηγίας στο Σβάλμπαρντ, αποφεύγοντας παράλληλα την ανοιχτή στρατιωτική σύγκρουση, αναφέρει το έγγραφο.
Τον τελευταίο καιρό, η Ρωσία κλιμακώνει υβριδικές επιχειρήσεις – δολιοφθορά, κατασκοπεία, κυβερνοεπιθέσεις και στρατολόγηση πρακτόρων – σε όλη την Ευρώπη για να αποδυναμώσει την υποστήριξη προς την Ουκρανία κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης εισβολής της Μόσχας στη χώρα. Ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφριών αναφέρουν συλλήψεις πρακτόρων, εκτεταμένη χρήση χαμηλού επιπέδου πληρεξουσίων και αυξημένη πίεση σε στρατιωτικούς και υποδομικούς στόχους.
Το έγγραφο του υβριδικού συμβουλίου της Ευρώπης που συνεργάζεται πολύ στενά με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ περιγράφει πώς η Μόσχα χρησιμοποιεί ιστορικές αφηγήσεις, θρησκευτικό συμβολισμό και αιφνιδιαστικές επισκέψεις για να χτίσει εγχώρια υποστήριξη και να προκαλέσει αντιδράσεις από τη Νορβηγία.
Αυτές οι πράξεις έχουν σχεδιαστεί για να δημιουργήσουν «ασάφεια και στρατηγική παράλυση» και να ασκήσουν πίεση στη Νορβηγία να παρεκκλίνει από τις δυτικές κυρώσεις, κάτι που, σύμφωνα με την έκθεση, θα μπορούσε να απειλήσει την ευρύτερη ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Οι συγγραφείς εντοπίζουν αυτήν την προσέγγιση στον Δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα έχει επιδιώξει να διεκδικήσει «ειδικά δικαιώματα» στο αρχιπέλαγος διμεροποιώντας ζητήματα και εκμεταλλευόμενοι τις διατάξεις της Συνθήκης του Σβάλμπαρντ. Οι ρωσικές ενέργειες στο Σβάλμπαρντ περιλαμβάνουν ενημερωτικές εκστρατείες που στοχεύουν τόσο στο ρωσικό όσο και στο νορβηγικό κοινό, κατηγορίες για παραβιάσεις της Συνθήκης από το Όσλο και προσπάθειες να παρουσιαστεί η Νορβηγία ως εχθρική προς τα ρωσικά συμφέροντα. «Οι υβριδικές απειλές στοχεύουν στην υπονόμευση της κυβερνητικής εξουσίας και στον περιορισμό του χώρου λήψης αποφάσεων», αναφέρει η έκθεση και τόνισαν οι υπουργοί άμυνας των 8 χωρών της Σκανδιναβικής και Βαλτικής σε συνάντηση στο Ελσίνκι, 13 Νοεμβρίου 2025.
Οι εκστρατείες της Ρωσίας εντάθηκαν το 2020 κατά την εκατονταετηρίδα της Συνθήκης του Σβάλμπαρντ. Ο υπουργός eξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ απαίτησε διμερείς διαβουλεύσεις και ισχυρίστηκε ότι οι ρωσικές δραστηριότητες περιορίζονταν άδικα.
Οι αξιωματούχοι αναφέρθηκαν σε παλιούς χάρτες που χαρακτηρίζουν την περιοχή ως «Ιερά Ρωσικά Νησιά» και ισχυρίστηκαν ότι «το Σπιτσβέργη (ένα ξεπερασμένο όνομα για το Σβάλμπαρντ που χρησιμοποιείται στα ρωσικά) είναι επίσης η γη μας.
Η Μόσχα αμφισβήτησε επανειλημμένα τα αποκλειστικά δικαιώματα της Νορβηγίας στη Ζώνη Προστασίας Αλιείας και την υφαλοκρηπίδα γύρω από το Σβάλμπαρντ. Όταν η Νορβηγική Ακτοφυλακή συνέλαβε μια ρωσική μηχανότρατα το 2020, η Μόσχα εξέδωσε επίσημη σημείωση προειδοποιώντας ότι ήταν «έτοιμη να χρησιμοποιήσει τις εθνικές της δυνάμεις για να υπερασπιστεί τα δικαιώματά της». Τα πράγματα έχουν χειροτερεύσει πολύ τα τελευταία 4 χρόνια λόγω της Ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
