Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Oι χθεσινές προκλητικές, ιδιόρρυθμες, και απαράδεκτες δηλώσεις του Τραμπ,ότι θα επανεξετάσει τη παρουσία των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ με αιχμή τη λογική και συνολική στάση των Ευρωπαίων συμμάχων να μην εμπλακούν στις μονομερείς πολεμικές επιχειρήσεις Αμερικανών και Ισραηλινών κατά του Ιράν προκάλεσε εκ νέου τις αντιδράσεις των Ευρωπαϊκών κύκλων
Οι ίδιες απειλές εκτοξεύτηκαν σχεδόν προ τριών μηνών από τον εκκεντρικό Τραμπ με την περίπτωση της Γροιλανδίας,την οποία παράνομα επιδιώκει να προσαρτήσει ,ενώ είναι γνωστό ότι επί πολλές δεκαετίες ανήκει στο βασίλειο της Δανίας μιας χώρας μέλους του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Και το 2018 είχε πάλι απειλήσει για αποχώρηση των ΗΠΑ από την Ατλαντική συμμαχία.
Νομικά, ο Τραμπ δεν μπορεί να αποσύρει μονομερώς τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ λόγω του Νόμου περί Εθνικής Άμυνας του 2024, ο οποίος απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων στη Γερουσία ή πράξη του Κογκρέσου, πράγμα απίθανο . Ενώ μπορεί να προσπαθήσει να τον παρακάμψει μέσω της εκτελεστικής εξουσίας, οι νομικοί εμπειρογνώμονες συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό ότι αυτός ο νόμος περιορίζει την εξουσία του, αν και θα μπορούσε να υπονομεύσει τη συμμαχία επιβραδύνοντας τη συνεργασία.
Ο Νόμος περί Εθνικής Άμυνας του 2024 (Άρθρο 1250Α) ορίζει ότι οποιαδήποτε κίνηση αναστολής, τερματισμού ή αποχώρησης από τη Βορειοατλαντική Συνθήκη του 1949 πρέπει να εγκριθεί από τη Γερουσία ή το Κογκρέσο. Αντί για επίσημη αποχώρηση, οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα μπορούσε να «αποχωρήσει σιωπηλά» μη παρευρισκόμενος σε συνεδριάσεις, αποδυναμώνοντας την εμπιστοσύνη ή μη τηρώντας τις δεσμεύσεις συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5.
Ο Τραμπ έχει συχνά επικρίνει το ΝΑΤΟ, αποκαλώντας το «παρωχημένο» και απαιτώντας από τα μέλη να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες, οδηγώντας σε φόβους για μειωμένη δέσμευση των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.Μια επίσημη αποχώρηση των ΗΠΑ θα ήταν περίπλοκη και θα προκαλούσε σημαντικά προβλήματα στη συμμαχία και τη διεθνή ασφάλεια αλλά και στις ΗΠΑ σε τεράστι ζητήματα(πληροφορίες, υποστήριξη, αγορές οπλικών συστημάτων κλπ)
Ο Νόμος περί Εθνικής Άμυνας του 2024 προσπάθησε να θέσει ένα ισχυρό νομικό φρένο σε οποιαδήποτε μελλοντική προσπάθεια αποχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από το ΝΑΤΟ, απαγορεύοντας σε έναν πρόεδρο να το πράξει χωρίς είτε υπερπλειοψηφία των δύο τρίτων της Γερουσίας είτε πράξη του Κογκρέσου
Υπάρχουν διάφοροι τρόποι με τους οποίους ο Τραμπ θα μπορούσε να αναζητήσει μια λύση, σε περίπτωση που επιθυμεί σοβαρά να αποσύρει τις ΗΠΑ από τη συμμαχία. Θα μπορούσε να επιδιώξει να παρακάμψει τον νομοθετικό περιορισμό του Κογκρέσου επικαλούμενος την προεδρική εξουσία στην εξωτερική πολιτική, μια προσέγγιση που έχει προτείνει στο παρελθόν για να παρακάμψει τα όρια του Κογκρέσου στην αποχώρηση από τις διάφορες συνθήκες.
Δεν είναι σαφές εάν κάποιο κόμμα θα είχε νομική βάση για να αμφισβητήσει μια τέτοια κίνηση στο δικαστήριο. Ο πιο πιθανός ενάγων θα ήταν το ίδιο το Κογκρέσο, αλλά με τους Ρεπουμπλικάνους να ελέγχουν τη Γερουσία, η πολιτική υποστήριξη για μια τέτοια αγωγή δεν είναι καθόλου εξασφαλισμένη. Το αποτέλεσμα θα ήταν μια συνταγματική αντιπαράθεση μεταξύ της Εκτελεστικής Εξουσίας και του Κογκρέσου, με τα δικαστήρια ως τον πιθανό διαιτητή.Ο Τραμπ «θα μπορούσε να θεωρήσει την αποχώρηση του ΝΑΤΟ ως απαραίτητη για την εθνική άμυνα, επικαλούμενος την ευρεία εξουσία του Αρχιστράτηγου (Άρθρο II, Τμήμα 2)»,
Υπάρχει, τουλάχιστον, κάποιο “προηγούμενο”, επικαλούμενος την αποχώρηση του προέδρου Τζίμι Κάρτερ από μια συνθήκη αμοιβαίας άμυνας με την Ταϊβάν το 1978, η οποία επισημοποιήθηκε το 1980. Ωστόσο, δεδομένου του Νόμου περί Εθνικής Άμυνας του 2024, εάν ο Τραμπ αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, δεν θα ήταν καθόλου εύκολο και θα μπορούσε κάλλιστα να υπάρξουν νομικές επιπτώσεις.
Εάν υπάρχουν εργολάβοι του ΝΑΤΟ που θα μπορούσαν να χάσουν χρήματα από την αποχώρηση των ΗΠΑ, αυτό θα ήταν μια οικονομική ζημία που θα τους έδινε ενδεχομένως το δικαίωμα να μηνύσουν τον Τραμπ.. Παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ έχει επιλογές, οι εμπλεκόμενες νομικές λεπτομέρειες είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ασαφείς, συμφωνούν οι ειδικοί. Η ίδια η ιδέα της εξόδου των ΗΠΑ διαβρώνει την εμπιστοσύνη, τη συνοχή και την αξιοπιστία της συλλογικής άμυνας.
Η επανειλημμένη αμφισβήτηση της συμμαχίας από τον Τραμπ αποδυναμώνει την αποτροπή, κλονίζει τον ευρωπαϊκό σχεδιασμό ασφάλειας και ενθαρρύνει τους αντιπάλους και εχθρούς της Δύσης
Αναφερόμενος στη συμμαχία ως την «σημαντικότερη συνθήκη αμοιβαίας άμυνας της εποχής μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο», ο υπογράφων επισημαίνει ότι μια έξοδος των ΗΠΑ θα ήταν έκπληξη και ότι είναι πολύ πιο πιθανό να δούμε συνεχιζόμενες «εντάσεις με το ΝΑΤΟ παρά μια επίσημη αποχώρηση.
