Δρ Αθανάσιος Ε.Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η Σαουδική Αραβία και η Αίγυπτος προσπαθούν να μετριάσουν το οξύ έλλειμμα πετρελαίου μέσω εναλλακτικών αγωγών, αλλά αυτές είναι απλώς λύσεις προσωρινού τύπου , καθώς ο πιο ζωτικός ενεργειακός διάδρομος στον κόσμο παραμένει κλειστός από το Ιράν.
Η Saudi Aramco δεν είναι η μόνη που προειδοποιεί για τις “καταστροφικές συνέπειες” για την παγκόσμια αγορά ενέργειας αν το Ιράν συνεχίσει να κλείνει αποτελεσματικά τη ναυτιλία μέσω του Στενού του Ορμούζ, μέσω του οποίου ρέει έως και το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κορυφαία εταιρία επισημαίνει ότι οι αεροπορικές μεταφορές και συγκοινωνίες , η γεωργία και η αυτοκινητοβιομηχανία είναι μεταξύ των τομέων που επηρεάζονται περισσότερο.
Με τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου να έχουν μειωθεί στο χαμηλότερο επίπεδό τους εδώ και πέντε χρόνια, η κρίση θα επιταχύνει την πτώση των αποθεμάτων, επαναλαμβάνοντας την ανάγκη επανέναρξης της διαμετακόμισης μέσω του Στενού, το οποίο συνδέει τον Αραβικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν.
Παρόλο που έχουμε αντιμετωπίσει διαταραχές στο παρελθόν, πχ 1980-1988 αυτή η κρίση είναι -με μεγάλη διαφορά- η πιο σοβαρή που έχει αντιμετωπίσει ποτέ ο τομέας πετρελαίου και φυσικού αερίου στην περιοχή.
Αναζήτηση εναλλακτικών χερσαίων λύσεων .
Η συζήτηση μεταξύ των γεωπολιτικών αναλυτών έχει επικεντρωθεί στο κατά πόσον οι περιφερειακές υποδομές μπορούν να προσφέρουν εναλλακτικές οδούς για τη μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου σε περίπτωση κλειστού Στενού.
Οι επιλογές περιλαμβάνουν τον αγωγό Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας (γνωστός ως Petroline) και τον αγωγό SUMED της Αιγύπτου, ο οποίος συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τη Μεσόγειο.
Ο αγωγός πλησιάζει την πλήρη χωρητικότητά του των επτά εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα (bpd), καθώς οι πελάτες αναζητούν εναλλακτικές οδούς ναυτιλίας. Το Στενό του Ορμούζ μεταφέρει όχι μόνο πετρέλαιο αλλά και τεράστιες ποσότητες εξαγόμενου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), με το Κατάρ να είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός τοπικά.
Με μήκος σχεδόν 1.200 χλμ., ο αγωγός της Σαουδικής Αραβίας θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά στρατηγικά έργα στις ενεργειακές υποδομές της Μέσης Ανατολής. Μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τις ανατολικές πετρελαιοπηγές στο Γιανμπού, από όπου μπορεί να εξαχθεί χωρίς να περάσει από το Στενό του Ορμούζ.
Στο μεταξύ, ο αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας εκπληρώνει παρόμοια λειτουργία με τον αγωγό μήκους 370 χιλιομέτρων από το Άμπου Ντάμπι προς το λιμάνι Φουτζέιρα στον Κόλπο του Ομάν, ο οποίος επιτρέπει στο αργό πετρέλαιο των ΗΑΕ από το πετρελαιοφόρο πεδίο Χαμπσάν να παρακάμπτει το Στενό του Ορμούζ.
Σχεδιασμένος το 2006, εγκαινιάστηκε το 2012 και κατασκευάστηκε με κινεζική βοήθεια. Η Φουτζέιρα διαθέτει λιμάνι, διυλιστήριο και τεράστιες εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου.
Ο αγωγός SUMED μήκους 320 χιλιομέτρων της Αιγύπτου είναι παλαιότερος. Κατασκευασμένος τη δεκαετία του 1970, αποτελεί μια σημαντική διαδρομή διαμετακόμισης πετρελαίου που συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τη Μεσόγειο μέσω αιγυπτιακού εδάφους. Περίπου 2,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (bpd) μεταφέρονται μεταξύ της Άιν Σούχνα στον Κόλπο του Σουέζ και του Σίντι Κερίρ στη βόρεια ακτή της Αλεξάνδρειας, διασχίζοντας την κοιλάδα του Νείλου και τη Δυτική Έρημο.
Ο SUMED ανήκει από κοινού σε πολλά κράτη του Κόλπου, με την Αιγυπτιακή Κρατική Εταιρεία Πετρελαίου να κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο. Οι τερματικοί σταθμοί στα παραπάνω δυο σημεία μπορούν να χωρέσουν περίπου 38 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.Το λιμάνι της ναυτιλιακής εταιρείας Sumed αποτελείται από μια αποβάθρα άφιξης μήκους περίπου 3 χιλιομέτρων με τρεις θέσεις αγκυροβόλησης και είναι εξοπλισμένο με θαλάσσιες εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των φραγμών πρόσδεσης και άλλου ναυτιλιακού εξοπλισμού.
Περιορισμένη χωρητικότητα
Η χωρητικότητα του SUMED δεν υπερβαίνει τα 2,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 12% των όγκων που διασχίζουν το Στενό. Μέρος αυτής της χωρητικότητας χρησιμοποιείται για τη μεταφορά αιγυπτιακού αργού πετρελαίου από τον Κόλπο του Σουέζ σε διυλιστήρια στην Αλεξάνδρεια, μειώνοντας τη διαθέσιμη χωρητικότητα για το σαουδαραβικό πετρέλαιο σε 2,2-2,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα
Ο αγωγός επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία να διοχετεύει μέρος των εξαγωγών πετρελαίου της μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και στη συνέχεια μέσω της Διώρυγας του Σουέζ ή SUMED, αλλά δεν προσφέρει λύση για άλλα κράτη του Κόλπου, όπως τα ΗΑΕ ή το Κουβέιτ. Το Κατάρ είναι ένα από τα κράτη που είναι πιο εκτεθειμένα στις συνέπειες του κλεισίματος του Ορμούζ. Προμηθεύει περίπου το 25% του παγκόσμιου LNG, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου διέρχεται από αυτόν τον ζωτικό διάδρομο.
Τα τελευταία χρόνια, μεγάλο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου του Κόλπου προοριζόταν για την Ασία, ιδίως την Κίνα και την Ινδία, ενώ ο αγωγός SUMED σχεδιάστηκε για να εξυπηρετεί την Ευρώπη. Η Κίνα διαθέτει αρκετό πετρέλαιο για περίπου 105 ημέρες, αλλά τα αποθέματα της Ινδίας μπορεί να καλύψουν όχι περισσότερο από 25 ημέρες.
Περιφερειακοί αγωγοί όπως η γραμμή Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας και ο αγωγός SUMED της Αιγύπτου μπορούν να βοηθήσουν στην άμβλυνση ορισμένων από τις επιπτώσεις οποιασδήποτε διαταραχής της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν αυτό το ζωτικό πέρασμα, το οποίο είναι κάτι περισσότερο από ένας θαλάσσιος διάδρομος στον Κόλπο – είναι ένας κεντρικός κόμβος στο παγκόσμιο ενεργειακό δίκτυο.
