Κομβικό και ύψιστης σπουδαιότητας για την Ελλάδα το σύμπλεγμα Μεγίστης/Καστελόριζου
Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Στις γνωστές,ανεδαφικές ύποπτες και προβληματικές δηλώσεις αναφορικά με το σύμπλεγμα της Μεγίστης επανήλθε ο Χρήστος Ροζάκης που διετέλεσε ως υφυπουργός Εξωτερικών επί Σημίτη .Μιλώντας σε τηλεοπτικό σταθμό της Κρήτης και μάλιστα σε άκαιρη χρονική στιγμή -λόγω των πολλαπλών και ποιοτικά αναβαθμισμένων προκλήσεων της Άγκυρας απέναντι στην Ελλάδα (σε ξηρά-θάλασσα και αέρα) από τον Έβρο μέχρι την ανατολική Μεσόγειο-υποστήριξε ότι το Καστελόριζο είναι απομονωμένο από το σύμπλεγμα των Δωδεκανήσων, και επειδή είναι πολύ κοντά στην Τουρκική πόλη Κας , είναι μακράν της Ελληνικής εδαφικής επικράτειας.Με άλλα λόγια το ακριτικό σύμπλεγμα των μικρονησίδων δεν έχει ή έχει μειωμένη επήρεια σε ζητήματα θαλασσίων ζωνών , άποψη που ευνοεί τις υποχθόνιες αιτιάσεις της Άγκυρας αλλά και του Καίρου σε βάρος ενός παράκτιου κράτους (όπως η χώρα μας)
Πρώτο:Το Καστελόριζο ανήκει στο Αιγαίο, ενώ διάφορες τοποθετήσεις κάποιων “κύκλων” ότι είναι ειδική περίπτωση και γεωγραφικά ανήκει στην Ανατολική Μεσόγειο στερούνται σοβαρότητας, και “ρίχνουν νερό στον μύλο των παράνομων Τουρκικών διεκδικήσεων”. Βάσει του Άρθρου 15 της Συνθήκης της Λωζάνης (χάρτης υπ αριθμό 2) είναι γεωγραφικά εντεταγμένο στα Δωδεκάνησα (που τότε πέρασαν από τους Οθωμανούς στους Ιταλούς και με την Συνθήκη των Παρισίων του 1947 σε εμάς).Αξίζει να σημειωθεί ότι το Καστελόριζο είχε αναφερθεί έκτοτε μόνο το 1964-1965 σε μία από τις κρίσεις στην Κύπρο, μέσω του σχεδίου ΄Ατσεσον , που προτείνονταν από τους Αμερικανούς να είναι μέσα σε ‘παζάρεμα ανταλλαγών περιοχών με την Κύπρο)
Δεύτερο : Όπως όλα τα νησιά-βάσει της Συνθήκης του 1982/Μοντένγκο Μπέι/Τζαμάικα περί του Δικαίου της Θάλασσας έχουν υφαλοκρηπίδα και θαλάσσιες ζώνες. Σημειωτέον ότι στο Καστελόριζο κατοικούν λιγότεροι από 500 Έλληνες,ενώ λόγω της Τουρκικής απειλής στις νησίδες Ρω και Στρογγύλη(Υψηλή) έχουμε για λόγους αυτοάμυνας αναπτύξει μικρές στρατιωτικές δυνάμεις. Υπόψη η Τουρκία δεν έίναι μέλος της Συνθήκης του 1982.Είναι γνωστό ότι η Άγκυρα απειλεί το σύνολο των νησιών μας από το Θρακικό Πέλαγος μέχρι την Στρογγύλη που είναι το ανατολικότερο σημείο της επικράτειας μας.
Τρίτο: Λόγω Στρογγύλης η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν γεωλογική “επαφή”/όρια υφαλοκρηπίδας, γιατί διαφορετικά τα προβλήματα θα είχαν πολλαπλασιαστεί και η θέση μας θα ήταν ιδιαίτερα δυσχερής.
Τέταρτο:Η Ελλάδα τον τελευταίο χρόνο έχει ενισχύσει -στα πλαίσι του εφικτού-στρατιωτικά την Μεγίστη/Καστελόριζο ως και τις Ρω-Στρογγύλη σε άνδρς αλλά και σε οπλικά συστήματα.Το σύμπλεγμα έχει αναβαθμιστεί σε Δύναμη Άμυνας Νήσου (ΔΑΝ) και επικεφαλής τη μονάδος είναι συνταγματάρχης προερχόμενος από τις Ειδικές Δυνάμεις.(ως γνωστό ανήκει στην ΑΣΔΕΝ)
Πέμπτο : Το σύμπλεγμα της Μεγίστης/Καστελόριζου προσφέρει λίαν υπολογίσιμο θαλάσσιο χώρο στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της χώρας μας,όταν και αν προχωρήσει ανακήρυξη /οριοθέτηση με γειτονική χώρα. Όμως οι Ελληνο-Αιγυπτιακές διπλωματικές και τεχνοκρατικές επαφές επί χρόνια δεν έχουν αποδώσει καρπούς. Το Κάιρο “φλερτάρει “με την Άγκυρα , γιατί διαβλέπει ότι με την Τουρκική θέση το Σύμπλεγμα δεν έχει επήρεια, και θα κερδίσει πολύ περισσότερο σε θαλάσσιο χώρο από το να προχωρήσει σε συμφωνία μαζί μας. Επιπλέον παρά την αρκετά θετική στάση του προέδρου αλ Σίσι απέναντι μας ,υπάρχουν ισχυρότατοι τεχνοκρατικοί παράγοντες στην Κρατική Υπηρεσία Πληροφοριών ,στο Διπλωματικό Σώμα, στο Αρχηγείο Ναυτικών Δυνάμεων,στην Υδρογραφική Υπηρεσία ως και σε ορισμένες “δεξαμενες σκέψης”, που προτιμούν την Τουρκική πρόταση για οριοθέτηση ΑΟΖ. Επίσης η Τουρκία δεν αποδέχεται την ύπαρξη της Κυπριακής Δημοκρατίας ως οντότητας , και δεν έχει σταματήσει τις προσπάθιές της να εφελκύσει το Ισραήλ και το Λίβανο προς τις μαξιμαλιστικές θέσεις της.Τυχόν αποδοχή μειωμένης επήρειας από πλευράς μας για το Καστελόριζο, θα ισοδυναμεί με μορφή εθνικού ακρωτηριασμού και αποδοχή των Τουρκικών εκβιαστικών θέσεων.Επίσης το Κάιρο δίνει ελάχιστη επήρεια σε Ρόδο, Κάρπαθο, ως και σε νησίδες ανατολικά του νομού Λασιθίου της Κρήτης και περιπλέκει ακόμα πιο πολύ τις όποιες διαπραγματεύσεις.
Έκτο: Το θέμα της ΑΟΖ αφορά την εξερεύνηση-διαχείρηση θαλάσσιων πόρων, διάφορς ενέργέιες επί της επιφάνειας της θάλασσας , ενεργειακές επιλογές για εκμετάλλευση ρευμάτων, ανέμων ,εγκαταστάσεις για την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος, κατασκευή τεχνητών νησιών, δικαιώματα αλείας κα. Με την γειτονική Λιβύη είχαμε πλησιάσει αρκετά το 2010 για το ζίτημα της ΑΟΖ. Η ανατροπή του Κανταφικού καθεστώτος το 2011, το ότι η Τρίπολη προχώρησε σε κλείσιμο του στρατηγικής σημασίας Κόλπου της Σύρτης ως και άλλα μετέπειτα γεγονότα (εμφύλιος πόλεμος, και πρόσφατα το “Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο της 27-11-2019” εκτρέψαν πολύ τις διμερείς σχέσεις,ενώ αναβαθμίστηκε στρατιωτικά η Τουρκία με την πολύπλευρη παρουσία στην Τριπολιτάνα.
Έβδομο :Τέλος είναι εκτός πραγματικότηαας τα περί αποστάσεων του Καστελόριζου από ηπειρωτικά τμήματα της χώρας μας. Ας μην λησμονούμε γεωγραφικά την περίπτωση πολλών και υπερπόντιων εδαφών της Γαλλίας,της Ολλανδίας και της Μεγάλης Βρετανίας,των οποίων όλα τα νησιωτικά τους συμπλέγματα (πχ Φώκλαντς/Μαλβίνας-Γαλλική Πολυνησία-Ολλανδικές Αντίλλες-Ρευνιόν-Μαρτινίκα κα) έχουν δικαιώματα θαλασσίων ζωνών σε Ινδικό -Ειρηνικό Ωκεανό και Καραιβική.
