H Tουρκία σε ρόλο περιφερειακού  χωροφύλακα ; Ευρύτερες επιπτώσεις της ανάπτυξης στρατιωτικών της δυνάμεων σε 13 κράτη της Μέσης Ανατολής,Αφρικής, Κεντρικής Ασίας  και Βαλκανίων.

Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος


Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής


Στα μεγαλεπήβολα σχέδια του Ερντογάν εντάσσεται η  σε εξέλιξη ανάπτυξη σχεδόν 50.000 Τούρκων στρατιωτικών σε 13 κράτη  που βρίσκονται σε ιδιαίτερα ασταθείς ,προβληματικές και εκρηκτικές γεωγραφικές ζώνες , όπου μαίνονται πόλεμοι , εμφύλιες αντιπαραθέσεις  ενώ παράλληλα  χαρακτηρίζονται και από ανθρωπιστικές κρίσεις. Μάλιστα κυοφορείται και 14ο κράτος,αφού η Άγκυρα αναβαθμίζει την εμπλοκή της στον αδιέξοδο εδώ και πέντε χρόνια εμφύλιο πόλεμο της Υεμένης,υποστηρίζοντας ήδη  στρατιωτικό-εκπαιδευτικά ορισμένες Ισλαμικές οργανώσεις.Η εδώ και σχεδόν έξι μήνες στρατιωτική ανάπτυξη και εμπλοκή της Άγκυρας στον εμφύλιο πόλεμο της Λιβύης ,παρέχοντας πολύπλευρη υποστήριξη στην κυβέρνηση της Τρίπολης κατά των δυνάμεων του πολέμαρχου Χαφτάρ της ανατολικής Λιβύης  ,έχει προκαλέσει “πονοκεφάλους’ σε διπλωματικό-στρατιωτικούς κύκλους  ως και έκδηλη ανησυχία σε αρκετά κράτη της Μεσογείου,συμπεριλαμβανομένων και συμμάχων κρατών (όπως η Γαλλία),μέσα στον ενδο-Νατοικό χώρο.


Ειδικότερα  η Τουρκία έχει στην διάθεσή της στρατιωτικές βάσεις στην Συρία,στο Ιράκ (Μεσοποταμία) στην Λιβύη (Βορειοαφρικανική ακτή)  στο Αζερμπαιτζάν(Κασπία Θάλασσα) ,στην Σομαλία (Κέρας Αφρικής), στο Κατάρ (στον κόλπο των πετρελαίων ), στα κατεχόμενα από το 1974 εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας,ενώ μέσα στο 2021 αναμένεται να έχει πρόσβαση στο νησάκι Σουακίν του Σουδάν (μέσα στην Ερυθρά Θάλασσα),το οποίο ήταν γνωστό από την εποχή των Οθωμανών ,και το οποίο τα τελευταία δύο χρόνια επισκέφθηκε ο Υπουργός Άμυνας Χουλουσί Ακάρ με τον αρχηγό των ναυτικών δυνάμεων ναύαρχο Αντνάν Οζμπάλ καθώς και υψηλόβαθμα Ισλαμικά στελέχη του κυβερνώντος κόμματος AKP.Παράλληλα η Τουρκία συμμετέχει σε διάφορες ειρηνευτικές αποστολές σε εφαρμογή αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ,και του ΝΑΤΟ.Αυτές είναι αναφορικά με το Κόσοβο η απόφαση 1244(NATO-KFOR) του 1999, σχετικά με τον Λίβανο /UNIFIL  η 1701 του 2006,η διατήρηση στρατιωτικών στελεχών στην Βοσνία-Ερζεγοβίνη,(υπεύθυνη είναι η ΕΕ), ενώ και στην γειτονική Αλβανία διατηρεί σε καίριες θέσεις των Αλβανικών Ενόπλων Δυνάμεων στελέχη-συνδέσμους .Τέλος έχει επί χρόνια την διοίκηση της πολυεθνικής ταξιαρχίας της Καμπούλ στο Αφγανιστάν  στα πλαίσια της άπό το 2002/2003  εφαρμογή αποφάσεων του ΣΑ/ΟΗΕ  και της αναπτυχθείσας Νατοικής Δύναμης ISAF , ως και της διαδόχου της επιχείρησης RESOLUTE SUPPORT  δηλαδή την παροχή υποστήριξης στην εκπαίδευση των στρατιωτικών και αστυνομικών δυνάμεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Αφγανιστάν σε Καμπούλ, Βαρντάκ κα.


Σομαλία-Κατάρ-Αζερμπαιτζάν.


Στη Σομαλία η παρουσία τηςΤουρκίας είναι πολύ αναπτυγμένη  τα τελευταία 8-10χρόνια ,ειδικά στην περιοχή της πρωτεύουσας Μογκαντίσου, αλλά και μέσω πρακτόρων της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών στα πορώδη σύνορα με την Κένυα,ενώ  στο Ναιρόμπι εδρεύει το ένα από τα τρία πολύ δυνατά κλιμάκια πληροφοριών  της μυστικής υπηρεσίας MIT στην Αφρική(τα άλλα δύο είναι στο Ντακάρ της Σενεγάλης  και στην Αμπούσα/Λάγκος  της Νιγηρίας). Η Τουρκία από τις Σομαλικές ακτές παρακολουθεί τις ναυτικές και άλλες κινήσεις στον Κόλπο του Άντεν και στον Ινδικό ωκεανό,ενώ έχει την αποκλειστική ευθύνη στην διαχείρηση του λιμανιού και του αεροδρομίου της Σομαλικής πρωτεύουσας.Έχει εκπαιδεύσει περίπου 12.000 Σομαλούς στρατιώτες, ενώ πέραν του Σομαλικού εθνικού ύμνου αυτοί τραγουδάν πολύ συχνά και τον  αντίστοιχο Τουρκικό. Ο Ερντογάν μέσα σε μια δεκαετία έχει επισκεφθεί 4 φορές την χώρα, ενώ παρέχεται σημαντική βοήθεια σε στρατιωτικό-νοσοκομειακό και επισιτιστικό υλικό  και βοήθεια από την Άγκυρα.Η Τουρκία επίσης εκπαιδεύει σε επιχειρήσεις κατά ανταρτών και τρομοκρατών  της Ισλαμιστικής Αλ Σαμπάμπ , Σομαλούς στρατιωτικούς στο Τουρκικών προδιαγραφών SCHOOL OF WARFARE AND NON-COMMISSIONED OFFICERS  ,καθώς και επιλεγεμένα στελέχη Αφρικανικών κρατών που ανήκουν σε πολυεθνικές δυνάμεις του OHE-ANISOM. Η Τουρκία έχει δαπανήσει στην Σομαλία 1,2 δις δολ, ενώ είναι πρώτη στην σειρά για την εκμετάλλευση του ορυκτού και πετρελαικού πλόυτου της χώρας καθώς και σε αλιευτικά προιόντα στις αρκετά πλούσιες περιοχές του ΒΔ Ινδικού ωκεανού.Όπως και σε άλλα κράτη η Άγκυρα “πλασάρει’ την μισθοφορική εταιρεία SADAT  που είναι στενά συνδεδεμένη με τον Ερντογάν ( και στην Σομαλία),ενώ πρωτοστατεί ο κάποτε σύμβουλος του Τούρκου προέδρου και επικεφαλής του διοικητικού συμβουλίου της  ο  ταξίαρχος εα Τανριβερντί,που έχει συντάξει την ειδική μελέτη ότι “η Τουρκία θα πρέπει να ηγηθεί 61 Μουσουλμανικών κρατών του πλανήτη ως μία ιδιαίτερα ισχυρή οντότητα/εξαιρεί την Αίγυπτο, τα ΗΑΕ, το Μπαχρείν και την Σαουδική Αραβία(βάσει της διακήρυξη της Κουάλα Λουμπούρ της Μαλαισίας).Παράλληλα έχει συσταθεί μια πενταμερής ειδική συνεργασία Τουρκίας-Αζερμπαιτζάν-Κατάρ-Πακιστάν και Μαλαισίας.


Στο Κατάρ και κοντά στην πρωτευόυσα Ντόχα και όχι μακριά από το προωθημένο στρατηγείο της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ(CENTCOM/βάση Αλ Ουντείντ) η Τουρκία έχει την δική της βάση την Αλ Ραγιάν.Μεταξύ των δύο χωρών έχουν υπογραφεί πέντε πολύ εξειδικευμένες διμερείς συμφωνίες , έχει συσταθεί υψηλόβαθμη συμβουλευτική επιτροπή για θέματα άμυνας,ασφάλειας και στρατηγικών πληροφοριών.Μέσα στα τελευταία τρία χρόνια περίπου 56 αντιπροσωπείες Τούρκων έχουν επισκεφθεί το πολύ πλούσιο Εμιράτο, ενώ περί τις 46 είναι οι αντίστοιχες Καταριανές επισκέψεις στην Τουρκία συμπεριλαμβανομένες και εκείνες της μητέρας του Εμίρη στα θέρετρα της Αττάλειας και της Μερσίνας.Η Τουρκία συνεχώς  και μαζικά τροφοδοτείται οικονομικά από το Κατάρ , ενώ οι επενδύσεις του Εμιράτου σε Κωνσταντινούπολη,Αττάλεια,Ικόνιο,Καισάρεια, Σμύρνη και περιοχές της Μαύρης Θάλασσας είναι τεράστιες.Η Τουρκική βάση σε κανονικές συνθήκες φιλοξενεί περί τα 500 άτομα,αλλά διευρύνεται εκτασιακά (και όχι μόνο)  ‘ωστε μέχρι τα τέλη του 2021 να μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι και 4000 στρατιώτες.Καταριανοί αξιωματικοί παρακολουθούν σε συνεχή βάση ειδικά σχολεία της Τουρκίας,όπως το Κέντρο Ειρηνευτικών Αποστολών αλλά και το Νατοικών προδιαγραφών Κέντρο για την Άμυνα/αντιμετώπιση της τρομοκρατίας που αμφότερα εδρεύουν στην Άγκυρα και προσελκύουν αξιωματικούς από 104 χώρες  του κόσμου μέχρι σήμερα.


Στο Αζερμπαιτζάν (αδελφό κράτος με την Τουρκία) η Άγκυρα έχει αναπτύξει 100-120 στρατιωτικούς (κυρίως των Ειδικών Δυνάμεων) στην πρωτεύουσα Μπακού , και ειδικότερα στο Σχολείο Ανώτατων Στρατιωτικών Σπουδών.Η Τουρκία διατηρεί με το Αζερμπαιτζάν και τη Γεωργία τριμερή στρατιωτική συνεργασία σε θέματα άμυνας και ασφάλειας συνόρων.



Συρία-Βόρειο Ιράκ-Αφγανιστάν-Λίβανος


Στο Λίβανο η Τουρκία συνήθως συμμετέχει με περίπου 100 στελέχη της στα πλαίσια του ΟΗΕ /UNIFIL  αμέσως  μετά τον πόλεμο του 2006( 34 ημερών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου/Χεζμπολλάχ). Ήταν ο λεγόμενος δεύτερος πόλεμος του Λιβάνου και έκτοτε επικρατεί μία “ανησυχητική ανακωχή’.


Στο Αφγανιστάν  η Τουρκική παρουσία πάντοτε κυμαίνονταν μεταξύ 500-2000 άνδρες, ενώ από το 2003 η Τουρκία δύο φορές ηγήθηκε της διευρυμένης Νατοικής δύναμης με επικεφαλής τους στρατηγούς Χιλμί Ζορλού και Ετέμ Ερνταγκί.Σημειώνω ότι από την εποχή του Κεμάλ οι Τούρκοι εκπαίδευαν Αφγανούς αξιωματικούς, ενώ στον Αφγανικό στρατό η ορολογία είναι κυρίως Τουρκική.Την τρέχουσα  χρονική περίοδο η στρατιωτική παρουσία των Τούρκων στο Αφγανιστάν είναι περί τα 600 άτομα, και είναι η έκτη δύναμη σε αριθμητική παρουσία  μετά τις ΗΠΑ, τη Μεγάλη Βρετανία, την Ιταλία, την Γερμανία και την Γεωργία.

Στο βόρειο Ιράκ η Τουρκική παρουσία είναι επί χρόνια συνεχής αφού διεξάγονται επιχειρήσεις κατά του Κουρδικού ανταρτικού κινήματος. Τους τελευταίους μήνες ανηλεώς βομβαρδίζει Κουρδικές θέσεις με τις επιχειρήσεις με κωδικές ονομασίες “Τα νύχια του αετού και “τα νύχια της τίγρης” που διεξάγονται από την πολεμική αεροπορία και την στρατοχωροφυλακή.Μέσα στην Ιρακινή επικράτεια η Τουρκία έχει εγκαταστήσει 10 προωθημένα παρατηρητήρια,ενώ όχι μακριά από την Μοσούλη επί πολλά χρόνια βρίσκεται μικρή στρατιωτική δύναμη στην Μπασίκα.


Στην Συρία η Τουρκία διατηρεί πάνω από 8000 άνδρες, ενώ έχει εισβάλλει σε 4 περιοχές της.Ειδικότερα το 2016 με την επιχείρηση “Ασπίδα του Ευφράτη” σε Τζαραμπλούς-Αλ Ράι-Αλ Μπαμπ (δυτικά του ποταμού), το 2018 στο  καντόνι τυ Αφρίν (με την επιχείρηση “Κλαδί Ελιάς”), το 2019 στην ζώνη από Ταλ Αμπιάντ μέχρι Ρας α-Λέιν (ανατολικά του Ευφράτη),ενώ στην επαρχία Ιντλίμπ διατηρεί έντονη στρατιωτική παρουσία με 12 παρατηρητήρια και από κοινού με την Ρωσία  κάνει περιπόλους στο πιο κρίσιμο γεωγραφικό χώρο του στρατηγικής σημασίας αυτοκινητόδρομου Μ4 που συνδέει την Λαττάκεια στην Μεσογειακή ακτή με τα σύνορα της Συρίας με Ιράκ-Ιράν.Έντονη και επιτυχής-όπως και στη Λιβύη-είναι η δράση των Τουρκικών μη-επανδρωμένων αροσκαφών BAYRAKTAR και ΑΝΚΑ.(έχει μάλιστα πουλήσει τέτοια και στην Ουκρανία, όπου υποστηρίζει στην Κριμαία τους Μουσουλμάνους Τατάρους κατά των Ρωσικών αρχών.)



Αλβανία-Κόσοβο-Βαλκάνια  .


Στον Ευρωπαικό χώρο η Τουρκία από το 1974 παράνομα κατέχει μέσω ενός κυμαινόμενου στρατού σε αριθμούς (από25.000 ως 35.000 άνδρες) το βόρειο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας , ενώ σε εφαρμογή του δόγματος της Γαλάζιας Πατρίδας βρίσκεται συνεχώς τα τελευταία τρία χρόνια με πολεμικά, υδρογραφικά και γεωτρητικά πλοία στην ΑΟΖ  της Κύπρου.


Στο Κόσοβο από την αρχή η Τουρκία υποστήριξε τις αεροπορικές επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ το 1999( αν και δεν βομβάρδισαν τα αεροσκάφη της στόχους της Σερβίας του Μιλόσεβιτς/Επιχείρηση ALLIED FORCE).Σε εφαρμογή της απόφασης 1244 του ΣΑ/ΟΗΕ  συμμετέχει κανονικά από το 2000 στην KOSOVO PROTECTION FORCE. και η παρουσία της είναι στην περιοχή του Πρίζρεν , ενώ συνέχεια τονίζει ότι υποστηρίζει  την εκεί  Τουρκική μειονότητα. Σήμερα η δύναμή της είναι 310 άτομα με επικεφαλής συνταγματάρχη.Είναι η πέμπτη αριθμητικά δύναμη στο Κόσοβο  μετά τις ΗΠΑ, την Ιταλία, την Ουγγαρία, και την Αυστρία στα πλαίσια της συνολικής δύναμης KFOR  των 3400 ανδρών (από 27 κράτη του ΝΑΤΟ  ως και συνεργαζόμενα ) Η Τουρκία έχει υπογράψει τριμερείς συμφωνίες με την Βοσνία-Ερζεγοβίνη,  και την Σερβία, αλλά και αντίστοιχη με   την Κροατία, ενώ διατηρεί ισχυρά “στοιχεία” πληροφοριών σε Κροατία, Μαυροβούνιο, Σκόπια και Αλβανία.

Με την τελευταία η Τουρκία  έχει υπογράψει  διαχρονικά από το1992 πολυμερείς στρατιωτικές συμφωνίες , με την πιο πρόσφατη αυτή που υπέγραψε  προ ολίγων μηνών ο Γενικός Γραμματέας ΑμυντικήςΠολιτικής της Αλβανίας  Φλόριαν Κάλι με τον Ακόλουθο Άμυνας τηςΤουρκίας σταΤίρανα (και εκ των εκλεκτών του Ακάρ ) συνταγματάρχη Σακία Κουμχούρ Σομέρ.Προβλέπεται οικονομική συνδρομή στις ένοπλες δυνάμεις της Αλβανίας, προμήθεια σε πολύ μεγάλο βαθμό Τουρκικών όπλων,περαιτέρω π ρουσία Τούρκων στρατιωτικών συμβούλων ,συνέχεια των επισκέψεων Τουρκικών πλοίων  στα λιμάνια Αυλώνα/Πασαλιμάνι καιΔυρραχίου ,ενώ η Άγκυρα έχει εκφράσει το ενδιαφέρον της για πλήρη συμμετοχή στην υπό κατασκευή αεροπορική στρατιωτική βάση του  ΝΑΤΟ στην  Κουτσόβε(κεντρική Αλβανία)


Τέλος αναφορικά με την Τουρκική στρατιωτική υποστήριξη στην Λιβύη θα ακολουθήσει σχετικό και ενδελεχές άρθρο στο φως των αναμενόμεων νέων πολεμικών επιχειρήσεων σε διάφορα μέτωπα.

Leave a Reply

  • (not be published)