Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Οι προσεχείς εβδομάδες θεωρούνται ως πολύ σημαντικές για τις σχέσεις Αθήνας-Άγκυρας, το Κυπριακό, τις σχέσεις της Τουρκίας με τις ΗΠΑ , την θέση της Άγκυρας στην ανατολική Μεσόγειο (στο φως των πολεμικών επιχειρήσεων ασύμμετρης μορφής στη Γάζα),καθώς και στις περαιτέρω επαφές της Τουρκίας με την ΕΕ.Υπάρχουν πολλά και λεπτεπίλεπτα ζητήματα,ορισμένα εκ των οποίων αναφορικά με την συμπεριφορά της Ερντογανικής Τουρκίας θα τεθούν επί τάπητος,και είναι σημαντικό να εξεταστεί προς τα που βαίνει η Άγκυρα σε σειρά πολιτικών ,περιφερειακών,στρατιωτικών και διεθνών θεμάτων. Παρά την οριακή ως μερική “χαλάρωση” της έντασης σε ορισμένα ζητήματα το τελευταίο χρονικό διάστημα αν προσεκτικά παρακολουθήσει και καταγράψει κάποιος τις θέσεις των σημαντικότερων Τούρκων επισήμων ,θα αντιληφθεί ότι ενόψει των κρισίμων συζητήσεων του Ιουνίου ότι διατηρούν κάποιες “αιχμές” αλλά ελίσσονται ανάλογα,παραπληροφορούν και αναμένουν ….Αμερικανούς και Ευρωπαίους..Μέσα στον Ιούνιο έχουμε την κρίσιμη συνάντηση κορυφής Μπάιντεν -Ερντογάν στις Βρυξέλλες με μία “εκρηκτική ‘ ατζέντα,καθώς και στα τέλη Ιουνίου τη Σύνοδο Κορυφής των 27 κρατών-μελών της ΕΕ,όπου θα συζητηθούν/αξιολογηθούν θέματα που αφορούν την Άγκυρα και την ΕΕ.
Πρώτο :Στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής των 30 κρατών-μελών της Ατλαντικής Συμμαχίας στις 14 Ιουνίου (βάσει του τηλεφωνήματος του προέδρου των ΗΠΑ της 23ης Απριλίου σχετικά με την απόφαση Μπάιντεν για αναγνώριση της Αρμενικής γενοκτονίας επί Οθωμανών το 1915-1918) θα τεθούν επί τάπητος τα διμερή θέματα της δύσκολης συμβίωσης των τελευταίων 4-5 χρόνων (κυρίως) μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Άγκυρας.Βάσει πληροφοριών του υπογράφοντα έχουν ήδη λάβει χώρα συσκέψεις στις πρωτεύουσες των δύο κρατών με την συμμετοχή υψηλόβαθμων πολιτικών , διπλωματικών και στρατιωτικών παραγόντων.Τα πιο επικυριαρχικά ζητήματα είναι η προμήθεια και ενεργοποίηση του Ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S400 από την Άγκυρα,η περίπτωση της δράσης και παρουσίας των ένοπλων Κουρδικών πολιτοφυλακών PYD-YPG (ανατολικά και δυτικά του Ευφράτη στην βόρεια Συρία που έχουν συνεργαστεί με την Αμερικανική Κεντρική Διοίκηση και θεωρούνται παρακλάδια του PKK ),διμερή οικονομικό-τραπεζικά ζητήματα,ενώ στην ατζέντα βρίσκονται οι σχέσεις της Άγκυρας με τη Μόσχα,η αποβολή της Άγκυρας από το πολυεθνικό πρόγραμμα του αεροσκάφους 5ης γενιάς F35(αποζημιώσεις κλπ) ), η κατάσταση στη Μέση Ανατολή ,Λιβύη ανατολική Μεσόγειο ,καθώς και η μη- έκδοση του ιμάμη Γκιουλέν από τις ΗΠΑ ,ο οποίος στην Τουρκία θεωρείται ως ο βασικός υποκινητής της απόπειρας του αποτυχημένου πραξικοπήματος κατά του Ερντογάν σχεδόν πριν 5 χρόνια.
Στο εσωτερικό της Τουρκίας η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση-αν και σε πανσπερμία μικροκομμάτων και κομματιδίων τύπου Νταβούτογλου,Μπαμπατζάν Ίντσε κλπ) είναι επίσης κινούμενη σε εκρηκτική αντιδυτική κατεύθυνση ,με τη Μεράλ Ακσενέρ να τάσσεται υπέρ του κλεισίματος των Αμερικανο- Νατοϊκών βάσεων και δραστηριοτήτων σε Ιντσιρλίκ, ραντάρ του Κιουρετσίκ, Ντιγιαρμπακίρ κα , και το Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του πολιτικά ‘αναιμικού” Κιλιζντάρογλου να ζητάει μεγαλύτερη παροχή υποστήριξης της Χαμάς και των Παλαιστινίων. Επιπρόσθετα ο σύμμαχος του Ερντογάν ,γνωστός “Γκρίζος Λύκος” Ντεβλέτ Μπαχτσελί να επιδιώκει μεγαλύτερη εμπλοκή της Τουρκίας σε όλα τα μέτωπα, ενώ το Αρχηγείο των Τουρκικών ενόπλων δυνάμεων σε συνεργασία με διάφορα υπουργεία έχει έτοιμα σχέδια για άμεση και επεκτατική συμμετοχή της Άγκυρας σε 4 μέτωπα. Παράλληλα γνωστοί Ευρασιανιστές απόστρατοι αξιωματικοί ζητάνε την απαγκίστρωση της Τουρκίας από το δυτικό στρατόπεδο,και την προσέγγισή της με Ρωσία-Κίνα-Ιράν κα. Στην κοινή γνώμη της Τουρκίας εδώ και χρόνια η πλειοψηφία διάκειται ( σε συντριπτικά ποσοστά )αρνητικά απέναντι σε ΗΠΑ-ΝΑΤΟ ενώ μέσα στις ένοπλες δυνάμεις έχουν διαμορφωθεί και συγκροτηθεί “συμπλέγματα’ που παρά την διαχρονική στρατιωτική εκπαίδευση τους από την Δύση ,υποστηρίζουν διαφορετικά κανάλια σε θέματα γεωπολιτικής, στρατηγικής και συμμαχιών. Πάντως είναι ταμπού και δεν συζητείται αντί- Νατοϊκή συμπεριφορά,ενώ θεματοφύλακας της διατήρησης των σχέσεων της Άγκυρας με το ΝΑΤΟ είναι ο υπουργός άμυνας Χουλουσί Ακάρ. Είναι γεγονός ότι”η προπαγάνδα της Κοιλάδας των Λύκων” έχει διεισδύσει πολύ στο Τουρκικό πολιτικό-εθνικιστικό-κοινοβουλευτικό κατεστημένο.
Η διατήρηση των Ρωσικών πυραυλων στο Τουρκικό οπλοστάσιο είναι θέμα αξιοπιστίας για τον Ερντογάν,και σχετίζεται με πολλά “πάρε-δώσε” της χώρας με την Δύση.Έχουν ήδη συζητηθεί από ειδικούς σε 3 υψηλόβαθμες διμερείς συσκέψεις διάφορες επιλογές….με την Άγκυρα να επιμένει ότι το όλο θέμα είναι πολιτικό και όχι στρατιωτικό-τεχνικό. Κλειδί στα ευρύτερα ενδοσυμμαχικά θέματα αποτελεί η θέση του ΓΓ του ΝΑΤΟ Νορβηγού Γενς Στόλντεμπεργκ.Πάντως Τούρκοι αναλυτές μου έλεγαν ότι “οι Αμερικανοί βρίσκονται σε φάση υποχώρησης και πτωτικής επιρροής διεθνώς -παρά τις προσπάθειες των Μπάιντεν-Μπλίνκεν και Όστιν για ανάκαμψη – για αυτό και δεν ανησυχούν πάρα πολύ. Υποστηρίζουν ότι η κατάσταση είναι σύνθετη,και λόγω Ουκρανίας, Ιράν κλπ, οι ΗΠΑ έχουν ανάγκη την Τουρκία…όσο ποτέ άλλοτε.
Δεύτερο: Στο Κυπριακό δεν θα πρέπει να αναμένουμε ούτε την ελάχιστη πρόοδο , ενώ μιλώντας στην φιλοκυβερνητική “Σαμπάχ’ ο Τούρκος πρόεδρος έκανε λόγο για “καυτό ” καλοκαίρι. Η δεύτερη άτυπη Πενταμερής που είναι να συγκληθεί προσεχώς υπό τον Πορτογάλο ΓΓ/ΟΗΕ λογικά θα έχει την τύχη της προηγούμενης.Η Άγκυρα και ο κατοχικός ηγέτης Ερσίν Τατάρ έχουν ταχθεί και αποφασίσει υπέρ της λύσης των δύο κρατών.Δεν πρόκειται να υποχωρήσουν. Από την εποχή του πρώην πρωθυπουργού Νιχάρ Ερίμ η Άγκυρα επιδιώκει διχοτόμηση της νήσου. Επίσης Ερντογάν και Ακάρ τόνισαν ότι η Τουρκία θα παραμείνει εγγυήτρια δύναμη στην Κύπρο ,και οι στρατιωτικές δυνάμεις θα παραμείνουν στο έδαφος του 36% που κατέχει παράνομα ο Αττίλας. Πάντως και επί χρόνια κυοφορούμενη λύση της διζωνικής-δικοινοτικής που ύπουλα προωθούσαν οι Βρετανοί δεν ήταν ,ούτε είναι καλή για τον εκί Ελληνισμό.
Όπως και σε βόρεια Συρία, Λιβύη, Υπερκαυκασία και βόρειο Ιράκ,είναι πολύ δύσκολο να αποφασίσει κάποια διακρατική οντότητα ,να αποσταλεί σε αυτές τις περιοχές για να εκδιώξει τους Τούρκους.Ακόμα χειρότερη είναι η κατάσταση στην Κύπρο ,όπου οι γεωπολιτικές, γεωγραφικές και στρατιωτικές συνιστώσες και παραμέτρους δεν ευνοούν τον Ελληνισμό .Άρα ή θα διαιωνίζεται η παρούσα κατάσταση ή θα διχοτομηθεί πλήρως η μεγαλόνησος. 47 χρόνια μετά τον Αττίλα τα πράγματα είναι χειρότερα,ενώ το Κυπριακό θα έχει και επιπτώσεις σε ζητήματα ασφάλειας στην ανατολική Μεσόγειο, σε Μεσανατολικά ζητήματα ,αλλά και στις εντός της ΕΕ ανακατατάξεις.
Το ότι η Τουρκία δεν αποχωρεί από το ΝΑΤΟ είναι και σε σχέση με πολλά επιμέρους θέματα,οπότε μην αναμένουμε συνολική υποτροπή της κατάστασης .Επίσης η ΕΕ είναι αδύναμη στρατιωτικά για δυνατές αποστολές ,και η Μόσχα ποικιλοτρόπως εκμεταλλεύεται τις Τουρκικές “ιδιαιτερότητες, στρατηγική θέση και ανατολίτικα παζαρέματα” .Πάντως στα όσα λέμε για το Μεσανατολικό /Παλαιστινιακό καλό θα ήταν να είμαστε προσεκτικοί πολύ , γιατί έχουμε ανοικτό και με πληγές το Κυπριακό ,και τα περί ‘αυτοάμυνας’ του Ισραήλ είναι υπό συζήτηση και εμπεριστατωμένη ανάλυση από διεθνολόγους και στρατηγικούς αναλυτές….Δεν πρόκειται να έρθει το Ισραήλ να εκδιώξει τον Αττίλα από τη Κερύνεια, τη Μόρφου και την Ριζοκαρπασία….Ούτε θα αντιδράσει στα παράνομα σχέδια για εκτεταμένα σχέδια της Άγκυρας στα Βαρώσια. Απαιτείται μεγάλη προσοχή .Ας μην ξεχνάμε ότι το1998-1999 ήταν το Ισραήλ και η Μ.Βρετανία οι πιο αρνητικές χώρες για την έλευση και ενεργοποίηση των S300 στην Κύπρο που τελικά κατέληξαν στην 126 ΣΜ στο Ηράκλειο. Είναι σημαντικό στις εκτιμήσεις μας να έχουμε στο μυαλό μας το παράτυπο Τουρκο-Λιβυκό μνημόνιο, και τις προεκτάσεις του δόγματος της “Γαλάζιας Πατρίδας”,λαμβάνοντας υπόψη τους νεο-οθωμανικούς φαραωνικούς εξοπλισμούς και όχι μόνο.
Τρίτο : Αναφορικά με τις σχέσεις της Άγκυρας με την Αθήνα ,πολλά θα κριθούν από τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας και ΕΕ-Τουρκίας. Η σκληροπυρηνική στάση της Άγκυρας σε πολλά θέματα οφείλεται κυρίως στο ότι ρισκάρει με τη Μόσχα και το Πεκίνο,διατηρεί ειδικές σχέσεις με το Σιιτικό Ιράν και το πυρηνικό Πακιστάν(αυτό να το μελετήσουμε πολύ , γιατί υπάρχουν ανησυχητικά σημεία..που δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας….) ,και εμφανίζεται η Άγκυρα με υπολογίσιμη παρουσία μέσα στον Οργανισμό Ισλαμικής συνεργασίας των 57 κρατών.Εκτιμάται ότι οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις θα χαρακτηρίζονται από νέους γύρους εντάσεων , ενώ καθοριστικό ρόλο θα διαδραματίζουν και οι ογκώδεις νέοι εξοπλισμοί της Άγκυρας με έμφαση τα μη-επανδρωμένα αεροσκάφη και πλοιάρια.
Στα κύρια θέματα που η Άγκυρα θα επικεντρώσει το νέο γύρο προκλήσεων σε βάρος μας θα είναι η κατάσταση στους μειονοτικούς πληθυσμούς στην Θράκη, οι Τουρκο-Λιβυκές κινήσεις (που συζητήθηκαν πρόσφατα ανάμεσα στον Ερντογάν και στην φιλοτουρκική κυβέρνηση Ντμπέιμπα στην Τρίπολη), η διαφορά που έχουμε στο εύρος του εναερίου χώρου μας με τα χωρικά ύδατα (δηλαδή 10νμ στον αέρα με 6νμ στη θάλασσα) καθώς και η απαράδεκτη απαίτηση της Άγκυρας για αποστρατικοποίηση νήσων μας σε βόρειο-κεντρικό και νότιο Αιγαίο,που χρειάζεται πολλή μεγάλη προσοχή (γιατί παρατηρώ κάποιες κινήσεις που θέλουν πιο εμβάθυνση και ανάλυση ,και όχι επανάληψη των γνωστών και χιλιοειπωμένων θέσεων ) .Συμπερασματικά σε όλα τα πολιτικά-ενεργειακά,στρατιωτικά, περιφερειακά ζητήματα αναμένονται εξελίξεις και ο Ιούνιος είναι κρίσιμος για πολλά.Αναμένουμε και την ανταποδοτική επίσκεψη Τσαβούσογλου στην Αθήνα,το ενδεχόμενο συνάντησης Μητσοτάκη-Ερντογάν, το αν θα λάβει χώρα ο επόμενος γύρος των διμερών-διπλωματικών επαφών ,καθώς και το αν θα προχωρήσουν οι επαφές ανάμεσα στους στρατιωτικούς των δύο χωρών για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.Οψόμεθα.
