Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος -Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Εν μέσω αυξανόμενων εικασιών ότι η Ρωσία θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει χημικά όπλα στον πόλεμό της κατά της Ουκρανίας, το ΝΑΤΟ και αρκετές δυτικές χώρες εξέφρασαν συλλογικά και ειδικά την ανησυχία τους για μια τέτοια μη-συμβατική κλιμάκωση, λέγοντας ότι «θα είχε σοβαρότατες συνέπειες». Η Συμμαχία έχει επίσης δεσμευτεί να αυξήσει τον προστατευτικό εξοπλισμό της Ουκρανίας ενισχύοντας παράλληλα την ετοιμότητά της έναντι οποιονδήποτε χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών απειλών που λόγω των εμφανέστατων προβληματικών στρατιωτικών συμβατικών επιλογών της Μόσχας ,ποτέ δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί μία επίθεση με νευροπαραλυτικά αέρια.Αλλά πόσο σοβαρές είναι οι χημικές και βιολογικές απειλές και τι ακριβώς πρέπει να κάνει το ΝΑΤΟ για να προετοιμαστεί; Η Δύση έχει δίκιο να ανησυχεί. Η Ρωσία χρησιμοποίησε νευρικούς παράγοντες από την οικογένεια χημικών όπλων Novichok για να βάλει στο στόχαστρο έναν πρώην αξιωματικό των πληροφοριών της Ρωσίας, τον Σεργκέι Σκριπάλ, και την κόρη του στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2018 καθώς και τον προεξέχοντα ηγέτη της Ρωσικής αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι στη Σιβηρία το 2020. Αυτές οι επιθέσεις,τις οποίες όπως αναμένονταν αρνήθηκε η Μόσχα, ισχυριζόμενη ότι κατέστρεψε τα υπολείμματα του προγράμματος χημικών όπλων της το 2017.Η Ρωσία υποστήριξε επίσης το Συριακό καθεστώς που χρησιμοποίησε επανειλημμένα χημικά όπλα στον βάναυσο εμφύλιο πόλεμο, ενώ άσκησε βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (ΣΑ/ΟΗΕ) για να “θωρακίσει “τον πρόεδρο της Συρίας Μπασάρ αλ Άσαντ ως και άλλα υπεύθυνα άτομα στην κυβέρνησή του από τη διεθνή δικαιοσύνη. Αυτή η ατιμωρησία έχει δημιουργήσει ένα επικίνδυνο προηγούμενο που θα μπορούσε να δελεάσει τη Ρωσία: Εάν η Δαμασκός μπορούσε να το αποφύγει τότε την καταδίκη ,γιατί να μην το κάνει η Μόσχα; Στο μεταξύ, η Ρωσία κυκλοφόρησε επίσης για παραπληροφόρηση , ένα υποτιθέμενο πρόγραμμα βιολογικών όπλων στην Ουκρανία που υποστηρίζεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες,και μάλιστα έφερε αυτούς τους ψευδείς ισχυρισμούς στο ΣΑ/ΟΗΕ τον περασμένο μήνα (απορρίφθηκαν αμέσως).
Οι σχετικές θεωρίες συνωμοσίας εμφανίστηκαν σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης όπως το Twitter και το Telegram, έλαβαν χρόνο μετάδοσης στα τηλεοπτικά κανάλια των ΗΠΑ και παπαγαλίστηκαν από την Κίνα. Αυτοί οι ισχυρισμοί θα μπορούσαν να αποτελέσουν το πρόσχημα για μια επίθεση με ψευδή σημαία με χημικά όπλα που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η Ρωσία για να επεκτείνει την εισβολή της ή να δικαιολογήσει πρόσθετη στρατιωτική δράση κατά της Ουκρανίας. Ενώ οι κυρώσεις έχουν πολύ σοβαρές επιπτώσεις τη Ρωσική οικονομία και έχουν συρρικνώσει τους διαθέσιμους πόρους για τις πολεμικές προσπάθειες του Πούτιν, πιθανότατα η Μόσχα έχει ήδη στη διάθεσή της ό,τι χρειάζεται για να πραγματοποιήσει χημικές επιθέσεις στην Ουκρανία. Για να αποτρέψουν τη χρήση χημικών ή βιολογικών όπλων από τη Ρωσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους στο ΝΑΤΟ πρέπει να αποδείξουν δημόσια ότι η Δύση παίρνει αυτή την απειλή στα σοβαρά και είναι έτοιμη να απαντήσει. Τις τελευταίες εβδομάδες, η Γραμματέας Τύπου του Λευκού Οίκου Τζεν Ψάκι και ο εκπρόσωπος του υπουργείου άμυνας συνταγματάρχης Τζον Κίρμπι έκαναν ακριβώς αυτό, θέτοντας αυτά τα ζητήματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ,κατά τη διάρκεια συνεντεύξεων τύπου. Ο ΓΓ του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ κατέστησε σαφές ότι οποιαδήποτε χρήση χημικών ή βιολογικών όπλων θα παραβίαζε το διεθνές δίκαιο, τις ισχύουσες συμφωνίες , ενώ η χρήση θα επηρέαζε γειτονικές χώρες της Ουκρανίας που είναι μέλη του ΝΑΤΟ.(Πολωνία-Ρουμανία-Σλοβακία-Ουγγαρία) .
Ανανεώση στρατηγικής περί μη-συμβατικών όπλων.
Επιπλέον, το ΝΑΤΟ θα πρέπει να ανανεώσει το κείμενο της στρατηγικής του για την αντιμετώπιση της διάδοσης ή και χρήσης των χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών όπλων. Η Συνολική Πολιτική Στρατηγικού Επιπέδου για την Πρόληψη της Διασποράς Όπλων Μαζικής Καταστροφής (WMD/ΡΠΒΧ) και την άμυνα κατά των χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών απειλών, ανανεώθηκε τελευταία φορά το 2009, και δεν έχει λάβει υπόψη τις πολυάριθμες και πολυδιάστατες αλλαγές και εξελίξεις στο τωρινό περιβάλλον διεθνούς ασφάλειας. Για παράδειγμα, το τότε έγγραφο αναφέρεται στη συνεργασία με τη Ρωσία ως βασικό στοιχείο για τον περιορισμό της διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής, κάτι που είναι σαφώς αβάσιμο σήμερα. Η Ρωσία έχει επίσης δείξει την ετοιμότητα και προθυμία της να παραβιάσει τους διεθνείς κανόνες ως και να χρησιμοποιήσει όπλα ΡΠΒΧ ,επομένως η νέα πολιτική του ΝΑΤΟ πρέπει να δώσει αντίστοιχη έμφαση στην ικανότητα άμυνας έναντι τέτοιων μη-συμβατικών όπλων.
Η Συμμαχία πρόκειται να δώσει στην δημοσιότητα την επόμενη Στρατηγική της Αντίληψη στη Σύνοδο Κορυφής της Μαδρίτης τον προσεχή Ιούνιο.(στη Σύνοδο της Μαδρίτης) αναφέροντας μια πιο αναβαθμισμένη θέση σχετικά με τα ΡΠΒΧ σε αυτό το έγγραφο,και έτσι στέλνοντας το ΝΑΤΟ ένα σαφές μήνυμα προς τη Μόσχα ότι οι ΡΠΒΧ απειλές παραμένουν ψηλά στη στρατηγική της Συμμαχίας. Τα μηνύματα, ωστόσο, δεν αρκούν. Οι λέξεις πρέπει να υποστηρίζονται από χειροπιαστές πράξεις. Το ΝΑΤΟ έχει στείλει σαράντα χιλιάδες στρατεύματα σε συμμαχικά κράτη κοντά στην Ουκρανία και τα οποία θα πρέπει να ενισχυθούν με αμυντικές δυνατότητες ΡΠΒΧ.
Ο ανώτατος στρατιωτικός διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη ο πτέραρχος της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ/USAF Τοντ Οούλτερς, έχει ήδη ενεργοποιήσει τη Συνδυασμένη Δύναμη Άμυνας ΡΠΒΧ της Συμμαχίας, θέτοντάς την σε επιφυλακή σε περίπτωση που χρειαστεί να αναπτυχθεί. Μπορεί να ανταποκριθεί σε χημική, βιολογική, ραδιολογική ή πυρηνική επίθεση με δυνατότητες αναγνώρισης, δειγματοληψίας, προστασίας και απολύμανσης( μεταξύ άλλων). Η ανάπτυξη αυτής της ειδικής ομάδας για την υποστήριξη άλλων στρατιωτικών ενισχύσεων κατά μήκος της ανατολικής πλευράς των κρατών της Συμμαχίας,αποδεικνύει την πρακτική ετοιμότητα του ΝΑΤΟ να ανταποκριθεί σε απρόοπτα που θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν όπλα ΡΠΒΧ που τυχόν χρησιμοποιηθούν από τη Ρωσία.
Τέλος, το υπουργείο άμυνας των ΗΠΑ θα πρέπει να υποστηρίξει την Ουκρανία μέσω του προγράμματος Συνεργατικής Μείωσης Απειλών (CTR), το οποίο συστάθηκε μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης για να εξασφαλίσει και να καταστρέψει Σοβιετικά υλικά μαζικής καταστροφής(ΟΜΚ). Το πρόγραμμα CTR έχει μακρά ιστορία συνεργασίας με Ουκρανούς αξιωματούχους για τη μείωση των απειλών των ΟΜΚ καταστρέφοντας συστήματα πυρηνικής διανομής και βελτιώνοντας τη βιολογική ασφάλεια .
Οι προσπάθειες των ΗΠΑ μπορούν να επωφεληθούν από τις μακροχρόνιες σχέσεις της CTR με τους εταίρους της Ουκρανικής κυβέρνησης για την ταχεία παράδοση πρόσθετων προμηθειών και εξοπλισμού, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει την υποστήριξη διαφόρων προσπαθειών της κυβέρνησης των ΗΠΑ να παράσχει στην Ουκρανία προστατευτικό εξοπλισμό σε περίπτωση Ρωσικής χημικής επίθεσης. Μέσω συντονισμένων προσπαθειών που ενσωματώνουν ευρύτερα “μηνύματα” και απτή δράση, το ΝΑΤΟ μπορεί να έχει την ευκαιρία να αποτρέψει τη Ρωσία από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στην Ουκρανία σε χημικό πόλεμο. Αλλά για να το κάνει αυτό, η Μόσχα πρέπει να γνωρίζει ότι η χρήση χημικών όπλων δεν θα βοηθήσει την δύσμοιρη εισβολή της και δεν θα γίνει ανεκτή από την Δύση.
