Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ο ΓΓ του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, συναντήθηκε χθες στην πόλη Λβιβ της δυτικής Ουκρανίας(κοντά στα σύνορα με την Πολωνία) , με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον Τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με την τριάδα να συζητά τις συνεχιζόμενες αποστολές σιτηρών από τα νοτιοδυτικά Ουκρανικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, τις πιθανότητες για μια τυχόν πολιτική διευθέτηση του πολέμου (που συμπληρώνει ήδη την προσεχή εβδομάδα τους 6 μήνες), ως και τις έντονες ανησυχίες που επικρατούν σε πάρα πολλούς κύκλους διεθνώς,αναφορικά με την ασφάλεια του μεγαλύτερου πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής στην Ευρώπη(στη νότια Ουκρανική πόλη της Ζαπορίζια) που έχει καταληφθεί από τον περασμένο Μάρτιο από τις Ρωσικές δυνάμεις.
Ο Γκουτέρες έχει δηλώσει προ εβδομάδος ότι θέλει να δημιουργηθεί μια αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη γύρω από το πυρηνικό εργοστάσιο της Ζαπορίζια, γιατί πυρηνικοί ειδικοί έχουν εκφράσει μεγάλη ανησυχία για την αφάλια και σταθερότητα σε αυτή την περιοχή την οποία διασχίζει ο ποταμός Δνείπερος. Τα Ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης κατηγορούν την Ουκρανία ότι σχεδιάζει μια «πρόκληση» στο εργοστάσιο για να εκθέσει την Ρωσική στρατιωτική δύναμη. Όταν ο Γκουτέρες ταξίδεψε στο Κίεβο τον περασμένο Απρίλιο, η Ρωσία πραγματοποίησε την ίδια ημέρα αεροπορική επιδρομή στην πρωτεύουσα της Ουκρανίας.Οι Ρώσοι απορρίπτουν την περίπτωση να αποχωρήσουν από την περιοχή της Ζαπορίζια, ως και να μετατραπεί η περιοχή του γιγάντιου ενεργειακού συμπλέγματος σε μία αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη.
Προχθές ο ΓΓ του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, προειδοποίησε ότι η κατάληψη του εργοστασίου από τη Ρωσία έχει «αυξήσει τον κίνδυνο πυρηνικού ατυχήματος ή επεισοδίου» και κατηγόρησε επέκρινε σφοδρότατα τη Μόσχα για τις επιθέσεις του πυροβολικού προς τις θέσεις των Ουκρανικών δυνάμεων. Ο Στόλτενμπεργκ ζήτησε την απόσυρση της Ρωσίας από το εργοστάσιο της Εnergoatom ,και την κοντινή πόλη Εnergodar ως και άμεσες επιθεωρήσεις από τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Ντμίτρο Κουλέμπα, είπε ότι μίλησε με την πυρηνική εποπτική αρχή του ΟΗΕ στη Βιέννη και η οποία δια στόματος του Γενικού Διευθυντή της πρέσβη Ραφαέλο Γκρόσι τόνισε ότι “είναι έτοιμος να ηγηθεί διεθνούς αντιπροσωπείας με προορισμό το εργοστάσιο”
Υπάρχουν δύο ζητήματα που τροφοδοτούν μια βαθύτερη και ενισχυμένη ανησυχία για την κατάσταση στο εργοστάσιο της Ζαπορίζια το οποίο βρίσκεται υπό Ρωσικό έλεγχο αλλά χρησιμοποιεί Ουκρανικό προσωπικό. Οι διεθνείς αξιωματούχοι πυρηνικής ασφάλειας έχουν ανησυχήσει για την έλλειψη ανταλλακτικών, την πρόσβαση για τακτική συντήρηση των αντιδραστήρων ως και για την επαφή με το προσωπικό, που οι σχέσεις τους έχουν διαταραχθεί από τον πόλεμο.. Ένα δεύτερο ζήτημα είναι οι βομβαρδισμοί γύρω από το εργοστάσιο, με Ρώσους και Ουκρανούς να αλληλοκατηγορούνται ότι στόχευαν και στοχεύουν την τοποθεσία.
Σύμφωνα με την Energoatom, την πυρηνική αρχή της Ουκρανίας, οι επιθέσεις από πυραύλους GRAD νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ήταν πολύ κοντά στον χώρο αποθήκευσης αναλωμένου καυσίμου, με τον γενικό διευθυντή του πυρηνικού εργοστασίου να ισχυρίζεται ότι τα Ρωσικά στρατεύματα «στόχευαν ειδικά» τα κοντέινερ και αυτό έγινε παρά την παρουσία Ρωσικών στρατευμάτων όχι μακριά από τον συγκεκριμένο τόπο.. Ο Ουκρανός υπουργός εσωτερικών, Ντένις Μοναστίρσκι, είπε ότι η χώρα του πρέπει να «προετοιμαστεί για όλα τα σενάρια», κατά τη διάρκεια άσκησης προσομοίωσης για τους εργαζόμενους έκτακτης ανάγκης στη Ζαπορίζια.
Επίσης στην ημερήσια διάταξη της τριμερούς συνόδου κορυφής στο Λβιβ ,ήταν η αξιολόγηση της μέχρι σήμερα της προόδου που έχει σημειωθεί όσον αφορά τις αποστολές σιτηρών, αραβόσιτου και ηλιελαίου , οι οποίες είχαν μπλοκαριστεί για μήνες λόγω της Ρωσικής εισβολής. Σήμερα ο Γκουτέρες μεταβαίνει στο λιμάνι της Οδησσού στη Μαύρη Θάλασσα,ένα κρίσιμο κόμβο για τα Ουκρανικά σιτηρά που φορτώνονται στα πλοία για να μεταφερθούν στον υπόλοιπο κόσμο. Στη συνέχεια θα μεταβεί (αύριο) στην Κωνσταντινουπολη για να επισκεφθεί το Κοινό Συντονιστικό Κέντρο δηλαδή το όργανο που είναι επιφορτισμένο με την επίβλεψη της συμφωνίας μεταφοράς των σιτηρών (εδρεύει σε χώρο διαθέσιμο στο πανεπιστήμιο εθνικής άμυνας ).
Τα χωράφια της Ουκρανίας τρέφουν εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, και η απότομη διακοπή των αποστολών λόγω του πολέμου ώθησε προς τα πάνω τις παγκόσμιες τιμές των σιτηρών σε μια εποχή που ο λιμός είχε αρχίσει να απειλεί ειδικά την Ανατολική Αφρική. Ο ΟΗΕ τον περασμένο μήνα (22 Ιουλίου) μεσολάβησε στο να επιτευχθεί μια συμφωνία για την επανεκκίνηση των αποστολών. Μέχρι στιγμής 26 πλοία έχουν αναχωρήσει από τα τρία Ουκρανικά (νοτιοδυτικά) λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας ανέφερε μια ομάδα παρακολούθησης, με το Κίεβο να επιταχύνει την μεταφορά 18 εκατομμυρίων τόνων σιτηρών από την περσινή συγκομιδή, και ενώ αρχίζει να αποθηκεύεται η σοδειά του 2022.
Εκπρόσωπος του Γκουτέρες είπε ότι οι συζητήσεις στην ιστορική πόλη της Λβιβ κάλυψαν και πολιτικά ζητήματα , όπως «την ανάγκη για μια πολιτική λύση σε αυτή τη πολεμική σύγκρουση». Στις 24 Αυγούστου συμπληρώνονται έξι μήνες από την έναρξη της βάναυσης εισβολής του Πούτιν στην Ουκρανία την οποία η Ρωσία αποκαλεί «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» ενώ πολλά μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Μ. Βρετανίας, της Ιρλανδίας της Γαλλίας της Αλβανίας της Νορβηγίας, ως και των τριών Αφρικανικών κρατών έχουν καλέσει να λάβει χώρα ειδική συνάντηση του διεθνούς οργάνου εκείνη την ημερομηνία. Το Κίεβο αναμένεται να εξαπολύσει στρατιωτική αντεπίθεση στη νότια Ουκρανία μέσα τις επόμενες εβδομάδες ,ενώ τις τελευταίες ημέρες έχει πραγματοποιήσει θεαματικές επιθέσεις βαθιά μέσα σε Ρωσικά εδάφη, συμπεριλαμβανομένης και της κορυφαίας αεροπορικής βάσης Σάκι στην Κριμαία.
Τέλος σύμφωνα με πληροφορίες του υπογράφοντα στο περιθώριο της τριμερούς συναντηθήκαν οι υπουργοί άμυνας της Τουρκίας και της Ουκρανίας Χουλουσί Ακάρ και Ολεξάντρ Ρεντζίκοφ και συζήτησαν διμερή και πολυμερή θέματα ,τις εξοπλιστικές ανάγκες του Κιέβου , καθώς και την “ειδική” συνεργασία των πολεμικών βιομηχανιών των δυο κρατών σε ότι αφορά την συμπαραγωγή των μη-επανδρωμένων αεροχημάτων “Μπαϊρακτάρ”.
Πυρηνική ασφάλεια στην Ζαπορίζια επισιτισμός και διμερή/περιφερειακά θέματα συζητηθήκαν στη τριμερή της
