Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος -Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Το διάταγμα του Καΐρου που φέρει την υπογραφή του προέδρου Αλ Σίσι αποτελεί ένα νέο “χαστούκι” στο έκνομο και προβληματικό Τουρκο-Λιβυκό μνημόνιο Ερντογάν-Σάρατζ του Νοεμβρίου του 2019, καθώς και στην πολύ πρόσφατη ανανέωσή του με την προ διμήνου συμφωνία της Τρίπολης που υπέγραψε η κυβέρνηση της δυτικής Λιβύης του Τουρκόφιλου πρωθυπουργού Ντμπέιμπα με την Άγκυρα. Το Αιγυπτιακό προεδρικό διάταγμα αφορά την οριοθέτηση των δυτικών ορίων της ΑΟΖ της Αιγύπτου με τη Λιβύη.Πρακτικά, το διάταγμα Σίσι υπ’ αριθμόν 595/2022 οριοθετεί τα θαλάσσια σύνορα με την Τρίπολη προς δυσμάς, με βάση τη χάραξη μιας ευθείας γραμμής, η οποία νοητά κόβει το Τουρκολιβυκό μνημόνιο στη μέση και αγνοεί τις αναθεωρητικές απόψεις της Άγκυρας, όπως αυτές αντικατοπτρίζονται σε όλα τα κείμενα που έχουν υπογραφεί με την κυβέρνηση της Τρίπολης.Το διάταγμα αναφέρεται σε όρια της Αιγύπτου στην Μεσόγειο και έχει δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης στο Κάιρο.Δεν αποκλείεται να προκαλέσει νέους “τριγμούς” στις σχέσεις Άγκυρας -Καΐρου , τη στιγμή που γίνεται μία πολιτική και διπλωματική προσπάθεια να ομαλοποιηθούν μετά από 9-10 χρόνια σφοδρής λεκτικής αντιπαράθεσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, για τις γεωγραφικές συντεταγμένες που ορίζει το διάταγμα του προέδρου Σίσι η γραμμή οριοθέτησης ακολουθεί τη γραμμή της Ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας προς βορρά, ενώ αναμένονται μέσα στο αμέσως προσεχές χρονικό διάστημα να δημοσιοποιηθούν οι σχετικοί χάρτες. Μάλιστα, η οριοθέτηση σταματά ακόμη πιο νότια, στη μέση γραμμή μεταξύ Κρήτης και Αιγύπτου, ακυρώνοντας ουσιαστικά τις προβλέψεις του έκνομου Τουρκολιβυκού μνημονίου και δίνοντας ένα ακόμη ισχυρό “χτύπημα” στους ισχυρισμούς της Άγκυρας και της εντολοδόχου κυβέρνησης της Τρίπολης.
Εφόσον οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν και το δυτικό όριο των Αιγυπτιακών συνόρων αγγίζει το γεωγραφικό μήκος προς δυσμάς του 28ου μεσημβρινού, τότε η χάραξη είναι σχεδόν πανομοιότυπη με τη συμφωνία Αθήνας – Καΐρου του 2020 που υπέγραψαν στο Κάιρο οι υπεξ Νίκος Δένδιας και Σάμεχ Σούκρι πριν δυο και πλέον χρόνια αναφορικά με την μερική οριοθέτηση ΑΟΖ δυτικά του 28 γεωγραφικού μεσημβρινού.
Η νέα εξέλιξη εξαναγκάζει ουσιαστικά τη προσωρινή κυβέρνηση της Τρίπολης να προχωρήσει στη διαδικασία διαπραγματεύσεων , καθώς η (σ.σ. μονομερής, όπως έχει κάθε χώρα το δικαίωμα) χάραξη ΑΟΖ από την πλευρά της Αιγύπτου αφήνει ουσιαστικά προς βορρά ένα τριεθνές σημείο Ελλάδας, Αιγύπτου και Λιβύης προκειμένου να καθοριστεί η περαιτέρω κατάσταση βάσει βεβαίως των προβλέψεων του Διεθνούς Δικαίου και της Συνθήκης UNCLOS-3 για το Δίκαιο της Θάλασσας και όχι των απύθμενων φαντασιώσεων και θεωριών της Άγκυρας.Η εξέλιξη έρχεται λίγες μόνο ώρες μετά τις χθεσινές δηλώσεις του Τούρκου υπουργού εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβουσογλου, ο οποίος καυχιόνταν για την προάσπιση του Τουκολυβικού μνημονίου από την κυβέρνηση της Τρίπολης, και την «κοινή απάντηση» Άγκυρας και Τρίπολης στον ΟΗΕ σχετικά με την προ ημερών επιστολή της Ελλάδας.Η συγκεκριμένη εξέλιξη είναι και χρονικά σημαντική γιατί λαμβάνει χώρα σε μία στιγμή που Άγκυρα και Τρίπολη προβάλουν τα δικά τους “επιχειρήματα” στα Ηνωμένα Έθνη για το γνωστό Τουρκο-Λιβυκό μνημόνιο…με την Άγκυρα να επιδιώκει να “χρησιμοποιήσει” την Τρίπολη απέναντι στην Αθινα.
Μιλώντας στην Τουρκική εθνοσυνέλευση και ειδικότερα στην επιτροπή για τον προϋπολογισμό του νέου έτους ο υπεξ Μεβλούτ Τσαβούσογλου είπε ότι
«Την περασμένη εβδομάδα, η Ελλάδα παραδόξως παραπονέθηκε στον ΟΗΕ για τη συμφωνία υδρογονανθράκων που υπογράψαμε με τη Λιβύη τον Οκτώβριο. Εμείς, μαζί με τη Λιβύη, δώσαμε μία κοινή απάντηση σε αυτή την επιστολή στη Νέα Υόρκη, με τους μόνιμους αντιπροσώπους μας στον ΟΗΕ. Η διαφορά όμως είναι ότι η επιστολή της Ελλάδας είναι καθαρά δημαγωγική και πολιτική, η δική μας βασίζεται σε νομικά ερείσματα. Αυτό το επίτευγμα θα καθορίσει τις ισορροπίες στην ανατολική Μεσόγειο για γενιές»Οι αβάσιμοι ισχυρισμοί Τρίπολης-Άγκυρας
Το Τουρκικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu δημοσίευσε το κοινό κείμενο Λιβύης- Τουρκίας και αναφέρει μεταξύ άλλων ότι η Αθήνα πρέπει (!)να «σταματήσει τις αβάσιμες κατηγορίες, την εχθρική ρητορική και τις ενέργειες που αυξάνουν την ένταση και να σεβαστεί τις κυρίαρχες αποφάσεις των δύο γειτονικών χωρών». Στην επιστολή που εστάλη στον ΓΓ του διεθνούς οργανισμού Αντόνιο Γκουτέρες από κοινού από τους Μόνιμους Αντιπροσώπους Τουρκίας και Λιβύης Φεριντούν Σινιριόγλου και Tαχέρ Eλ-Σόνι αντίστοιχα, υποστηρίζεται μεταξύ άλλων ότι οι «αβάσιμοι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα» της Ελλάδας έχουν στόχο να υπονομεύσουν την νομιμότητα της κυβέρνησης της Λιβύης.(.)Και προστίθεται ότι σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της Ελλάδας, η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Λιβύης έχει την εξουσία να συνάπτει συμφωνίες με άλλα κράτη.Ενώ εμφατικά ισχυρίζονται ότι η συμφωνία που υπέγραψε η Λιβύη με την Τουρκία για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων έρχεται σε αντίθεση με την πολιτική διαδικασία υπό την εποπτεία του ΟΗΕ και δεν έχει καμία νομική βάση.
Ευρύτερα μεταξύ άλλων αναφέρονται στην αναθεωρητικού περιεχομένου επιστολή τα εξής :
*Ότι η Αθήνα , δεν μπορεί να παρεμβαίνει στις συμφωνίες που συνάπτουν κυρίαρχα κράτη μεταξύ τους. *Ότι η συμφωνία για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών που υπογράφηκε μεταξύ της Τουρκίας και της Λιβύης στις 27 Νοεμβρίου 2019 καταχωρήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 102 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και οι ισχυρισμοί της Ελλάδας ότι η εν λόγω συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα της δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτοί. *Το Anadolu αναφέρει ακόμα ότι στην επιστολή πως μετά το Τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, η συμφωνία οριοθέτησης Ελλάδας – Αιγύπτου του 2020 στην εν λόγω περιοχή είναι «άκυρη».(!) *Όπως υποστηρίζει το Αnadolu οι δύο πρέσβεις καταγγέλλουν επίσης την Ελλάδα ότι αγνοεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Τουρκίας και της Λιβύης με τις ιμπεριαλιστικές(!) διεκδικήσεις της περί θαλασσίων δικαιοδοσιών στην περιοχή και «ερμηνεύει το δίκαιο της θάλασσας και το διεθνές δίκαιο κατά το δοκούν»(!).*Προσθέτει δε ότι η Αθήνα ενεργεί ως κράτος αρχιπελάγους(!) που παραβιάζει το δίκαιο απαιτώντας την παραχώρηση περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε νησιά, νησίδες και βράχους ανεξάρτητα από τη θέση τους, το μέγεθός τους, το αν κατοικούνται ή όχι και την οικονομία τους. *Οι συμφωνίες υδρογονανθράκων και οριοθέτησης των θαλασσών που υπογράφηκαν μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης δεν παραβιάζουν ούτε το διεθνές δίκαιο ούτε τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, όπως υποστηρίζουν οι Μόνιμοι Αντιπρόσωποι Άγκυρας και Τρίπολης στον ΟΗΕ στην επιστολή τους.
Πάντως η επόμενη χρονιά αναφορικά με τα Τουρκο-Λιβυκά και την θέση τής Ελλάδος αναμένεται ιδιαίτερα “θερμή”….και όλα τα σενάρια είναι πιθανά…
