Γράφει ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Παρά την απαράδεκτη και ανεπίτρεπτη καθυστέρηση επικύρωσης της ένταξης της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ (λόγω Τουρκίας) , και οι δυο Σκανδιναβικές χώρες είναι ουσιαστικά ενταγμένες στους Ευρωατλαντικούς θεσμούς, κάτι που είναι εμφανές σε συνόδους, Νατοϊκά επιτελεία, πολυεθνικές στρατιωτικές μονάδες κλπ. Υπάρχουν όμως κάποιες λεπτομέρειες που χρειάζονται ορισμένες διευκρινίσεις ειδικά με τα πυρηνικά όπλα.
Ως πλήρες μέλος του ΝΑΤΟ, η Φινλανδία πρέπει να ενημερώσει για την προσεχή πολιτική της σε ότι αφορά τα πυρηνικά όπλα. Τα τελευταία είναι ένας σημαντικός πυλώνας της αμυντικής συμμαχίας, η οποία έχει την επίσημη θέση ότι για όσο υπάρχουν πυρηνικά όπλα, το ΝΑΤΟ θα είναι εγγενώς μια πυρηνική συμμαχία. Τον Σεπτέμβριο του 2022, ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν απείλησε να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα, λέγοντας «Σε περίπτωση απειλής για την εδαφική ακεραιότητα της χώρας μας και για να υπερασπιστούμε τη Ρωσία και τον λαό μας, σίγουρα θα χρησιμοποιήσουμε όλα τα οπλικά συστήματα που έχουμε στη διάθεσή μας. Αυτό δεν είναι μπλόφα». Η δήλωση του Πούτιν ως και άλλων(Μεντβέντεφ) πυροδότησε μια έντονη συζήτηση σχετικά με τα πυρηνικά όπλα στην Ευρώπη που δεν έχει ξαναγίνει από τις πιο σκοτεινές μέρες του Ψυχρού Πολέμου. Παρόλο που το στρατιωτικό δόγμα της Ρωσίας προβλέπει πυρηνικά όπλα για αυτοάμυνα, το δόγμα είναι αδιαφανές και ο Πούτιν θεωρείται σε μεγάλο βαθμό στη Δύση ως απρόβλεπτος παράγοντας.(δεν μπορεί να αποκλειστεί ακόμα και η πρώτη χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων)
Καθώς η εισβολή στην Ουκρανία κλιμακώνεται και οι Ρωσικές απώλειες πολλαπλασιάζονται, υπάρχουν ευρέως διαδεδομένες ανησυχίες ότι η Ρωσία μπορεί να βασιστεί στο πυρηνικό της οπλοστάσιο ως μια τελευταία μέθοδο υλοποίησης απειλών.. Αυτές οι ανησυχίες συμβαίνουν καθώς η Φινλανδία εξετάζει τις απόψεις της για τα πυρηνικά όπλα ως μελλοντικό μέλος της Ατλαντικής Συμμαχίας. Μετά την υποβολή της αίτησης ένταξής της τον Μάιο του 2022, η Φινλανδία βρίσκεται τώρα στην τελική φάση της διαδικασίας πλήρους ένταξής της στο ΝΑΤΟ,(αναμένεται η τελική /τυπική έγκριση μόνο της Τουρκίας και της Ουγγαρίας) Στην αίτησή της, η Φινλανδία δεν επιδιώκει εξαιρέσεις για τη συμμετοχή της και δεσμεύεται πλήρως στη Συμμαχία. Αυτό έχει ξεκινήσει συζητήσεις σχετικά με την επερχόμενη πολιτική της για τα πυρηνικά όπλα.
Στις 7 Νοεμβρίου, ο πρόεδρος Σάουλι Nιινίστο τόνισε τη Φινλανδική θέση: «Επιτρέψτε μου να το ξεκαθαρίσω: ακόμα κι αν δεν επιβάλουμε εκ των προτέρων κανέναν περιορισμό στη συμμετοχή μας στο ΝΑΤΟ, η Φινλανδία δεν έχει καμία πρόθεση να φέρει πυρηνικά όπλα στο έδαφός της. Ούτε έχω δει κάποια ένδειξη ότι κάποιος μας τα προσφέρει». Τα δύο άλλα Σκανδιναβικά μέλη του ΝΑΤΟ – η Νορβηγία και η Δανία – έχουν επί χρόνια απαγορεύσει τις βάσεις του ΝΑΤΟ ή τα πυρηνικά όπλα εντός των συνόρων τους σε καιρό ειρήνης. Υποβάλλοντας αίτηση για πλήρη ένταξη στο ΝΑΤΟ χωρίς ρητούς περιορισμούς, η Φινλανδία δίνει στον εαυτό της την ευκαιρία να χαράξει τις δικές της αποφάσεις για τα πυρηνικά όπλα.
Αλλά υπάρχει μια περίπτωση : Σύμφωνα με την τρέχουσα εθνική νομοθεσία της Φινλανδίας, τα πυρηνικά όπλα είναι “παράνομα”. Με την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, η Φινλανδία θα είναι σύμμαχος με χώρες που διαθέτουν πυρηνικά οπλοστάσια , και είναι έτοιμες να τα χρησιμοποιήσουν εάν κριθεί απαραίτητο. Αυτό ευθυγραμμίζεται με το δόγμα της συμμαχίας: Τα πυρηνικά όπλα αποτελούν βασικό συστατικό της αποτροπής του ΝΑΤΟ. Αυτή θα είναι η νέα πραγματικότητα ασφάλειας που θα αντιμετωπίσει η Φινλανδία την ημέρα που θα ενταχθεί πλήρως στην πυρηνική συμμαχία. Ωστόσο, δεν έχει συζητηθεί επαρκώς τι θα σημαίνει το να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ για την προσέγγιση της Φινλανδίας στα πυρηνικά όπλα. Εν μέρει, αυτό οφείλεται στο ενδιαφέρον τόσο της Φινλανδίας όσο και του ΝΑΤΟ για μια ταχεία και χωρίς περίπλοκες ένταξη. Αλλά υπάρχει επίσης μια παράδοση να μην συζητούνται οι εθνικές στρατηγικές πολιτικές ασφάλειας σε δημόσια φόρουμ λόγω της μεγάλης εμπιστοσύνης των Φινλανδών στις εθνικές τους αρχές. Απαιτείται, ωστόσο, ένας υγιής εθνικός διάλογος για να βελτιωθεί η κατανόηση των πολιτικών για τα πυρηνικά όπλα μεταξύ του φινλανδικού πληθυσμού και ο πιθανός αντίκτυπός τους στην ασφάλεια της Φινλανδίας.Η πολιτική της Φινλανδίας για τα πυρηνικά όπλα ως μέλος του ΝΑΤΟ θα πρέπει να εξυπηρετεί τόσο τα εγχώρια όσο και τα διεθνή συμφέροντα του Φινλανδικού λαού. Η Φινλανδία έχει ιστορικό ισχυρής πολιτικής στη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων. Το 1968, ήταν η πρώτη χώρα που υπέγραψε τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT) και έκτοτε έχει δείξει ισχυρή υποστήριξη στις πολυμερείς συνθήκες μη διάδοσης πυρηνικού ως και εξελιγμένου συμβατικού αφοπλισμού. Αλλά αυτός ο δογματισμός έχει κάπως αμφιταλαντευτεί τα τελευταία χρόνια, ακόμη και πριν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία. Τον Ιούλιο του 2017, όταν η Συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων υπεγράφη από 122 χώρες, η Φινλανδία επέλεξε να απόσχει από την υποστήριξη της συνθήκης ως αποτέλεσμα της αλλαγής των προτεραιοτήτων εθνικής ασφάλειας. Περίπου εκείνη την εποχή, ειδήμονες στη Φινλανδία πίστευαν ότι μια ψηφοφορία για την απαγόρευση των πυρηνικών όπλων δεν θα οδηγούσε στο επιθυμητό αποτέλεσμα, δεδομένης της αντίθεσης των πέντε πυρηνικά εξοπλισμένων μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σε ψηφοφορία για τη συνθήκη, η οποία τελικά θα ωφελούσε .
Οι ειδικοί διατύπωσαν τη θεωρία εκείνη την εποχή ότι η Φινλανδία απείχε από την ψηφοφορία για να μην θέσει σε κίνδυνο τις προοπτικές ένταξής της στο ΝΑΤΟ. Όταν η Φινλανδία ενταχθεί πλήρως στο ΝΑΤΟ, ο υπουργός άμυνας της θα έχει μια θέση στην Ομάδα Πυρηνικού Σχεδιασμού/NPG του ΝΑΤΟ, το ανώτερο όργανο που συζητά το πυρηνικό δόγμα της Συμμαχίας και καθορίζει την πολιτική. Το τι θα κάνει ο Φινλανδός υπουργός σε αυτή τη θέση και τι ρόλο θα αναλάβει σε αυτή τη Συμμαχία είναι ένα θέμα που δεν έχει ακόμη συζητηθεί ή δημοσιοποιηθεί και θα απαιτήσει ολιστική, πολιτική και στρατιωτική αξιολόγηση από την πολιτική ηγεσία της χώρας. Η κατοχή μιας θέσης στην Ομάδα Πυρηνικού Σχεδιασμού θα δώσει επίσης στην κυβέρνηση και τον στρατό της Φινλανδίας πρόσβαση σε επιχειρησιακές πληροφορίες που δεν είχαν αποκτηθεί προηγουμένως ποτέ σχετικά με τον πυρηνικό βραχίονα της συμμαχίας.
Η συζήτηση της αναθεωρημένης πολιτικής της Φινλανδίας για τα πυρηνικά όπλα είναι σημαντική για να μην τεθεί σε κίνδυνο η ηθική της συνεχούς και μακροχρόνιας υποστήριξης της Φινλανδίας στον αφοπλισμό και τις προσπάθειες μη διάδοσης. Η συζήτηση θα πρέπει επίσης να αντικατοπτρίζει την προθυμία του λαού να συμμετάσχει στις ασκήσεις, τις δραστηριότητες ή τον σχεδιασμό πυρηνικών όπλων του ΝΑΤΟ(πχ στην ετήσια πυρηνική άσκηση του ΝΑΤΟ/Steadfast Noon).
Καθώς πλησιάζει η πλήρης επικύρωση,της ένταξης της χώρας στο ΝΑΤΟ τα πολιτικά κόμματα και οι βουλευτές στη Φινλανδία θα πρέπει να συμμετάσχουν σε μια πολιτική συζήτηση σχετικά με τα πυρηνικά όπλα και το ΝΑΤΟ. Στο πνεύμα της παράδοσης της Φινλανδικής πολιτικής ασφάλειας, οι πολιτικοί θα πρέπει να προσπαθήσουν να βρουν μια συναίνεση που θα αντέξει τόσο τη δοκιμασία του χρόνου όσο και πιθανές μελλοντικές πολιτικές αλλαγές. Μια δημόσια εσωτερική συζήτηση μειώνει τον κίνδυνο πολιτικής αντίδρασης ενάντια στην ένταξη στο ΝΑΤΟ και αυξάνει την ανθεκτικότητα του Φινλανδικού πληθυσμού μακροπρόθεσμα. Καθώς η Φινλανδία γίνεται συμβαλλόμενο μέρος σε μια πυρηνική συμμαχία, πρέπει να ξεκινήσει τη διαδικασία ενημέρωσης της πολιτικής της για τα πυρηνικά όπλα, ενώ θα τεθεί κάτω από την πυρηνική ομπρέλα της Συμμαχίας.
