Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος -Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η Χαμάς ανέλαβε την ευθύνη για δύο επιθέσεις με ρουκέτες στο βόρειο Ισραήλ από τον Λίβανο φέτος, μία από τις οποίες συνέβη μετά την επίθεσή της στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου. Αυτές εκτοξεύτηκαν από βάσεις στο νότιο Λίβανο που είναι υπό τον έλεγχο της φιλο-Ιρανικής Σιιτικής οργάνωσης Χεζμπολάχ Δεδομένου του συνεχιζόμενου πολέμου μεταξύ της Χαμάς και του Ισραήλ στη Γάζα (που πλησιάζει τις 60 ημέρες) αυτοί οι ισχυρισμοί εγείρουν ερωτήματα για πιθανή περαιτέρω κλιμάκωση σε ένα δεύτερο μέτωπο. Αν και η απάντηση της Χεζμπολάχ στον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Γάζα είναι σχετικής αυτοσυγκράτησης (μέχρι στιγμής), η παρουσία μαχητών της Χαμάς στο νότιο Λίβανο αυξάνει (σε κάποια στιγμή) τη πιθανότητα ανοίγματος ενός δεύτερου μετώπου. Η Χεζμπολάχ πιθανότατα θα χρειαστεί να διαχειριστεί προσεκτικά τη σχέση της με τη Χαμάς προκειμένου να συνεχίσει την προφανή στρατηγική της ‘περιορισμένης εμπλοκής’ με το Ισραήλ.
Στις 6 Νοεμβρίου, ο Λιβανέζικος κλάδος της ένοπλης μαχητικής πτέρυγας της Χαμάς, δηλαδή οι Ταξιαρχίες al-Qassam, ισχυρίστηκαν ότι εκτόξευσαν 16 ρουκέτες στις πόλεις Χάιφα και Ναχαρίγια στο βόρειο Ισραήλ . Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) ισχυρίστηκαν αργότερα ότι περίπου 30 ρουκέτες εκτοξεύτηκαν μέσα σε περίπου μία ώρα. Οι άλλες 14 περίπου προέρχονταν πιθανώς είτε από άλλη Παλαιστινιακή φατρία, ή τη Χεζμπολάχ, είτε και από τις δύο . Αυτή ήταν η δεύτερη σειρά επιθέσεων στο Ισραήλ από τον Λίβανο φέτος. Στις 6 Απριλίου, τουλάχιστον 36 ρουκέτες χαμηλού διαμετρήματος τύπου Grad εκτοξεύτηκαν στο βόρειο Ισραήλ από το νότιο Λίβανο. Αυτή ήταν εκείνη τη στιγμή η μεγαλύτερη επίθεση προερχόμενη από τον Λίβανο από το τέλος του πολέμου του 2006. Το Ισραήλ εξαπέλυσε τότε αεροπορική αντεπίθεση σε αναφερόμενους “στόχους υποδομής’ της Χαμάς στον Λίβανο (την επόμενη μέρα ).
Οι πιο πρόσφατες επιθέσεις στο βόρειο Ισραήλ οδήγησαν την πλειονότητα των κατοίκων της μεθοριακής Ισραηλινής πόλης Kiryat Shmona να απομακρυνθούν , ενώ τουλάχιστον 105 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στον Λίβανο λόγω των Ισραηλινών αντεπιθέσεων μέχρι σήμερα . Η ταυτότητα των περισσότερων μαχητών της Χαμάς στον Λίβανο είναι άγνωστη στο ευρύ κοινό, αλλά ο υπογράφων εκτιμά ότι είναι πιθανό να στρατολογήθηκαν από τους περισσότερους από 200.000 Παλαιστίνιους πρόσφυγες που ζουν αυτή τη στιγμή στη χώρα, οι περισσότεροι από τους οποίους δεν είναι καταγωγής από τη Γάζα. Το 2018, το Ισραήλ ζήτησε από τα Ηνωμένα Έθνη να παρέμβουν στο νότιο Λίβανο, ισχυριζόμενο ότι είχε στοιχεία ότι η Χαμάς συνεργαζόταν με τη Χεζμπολάχ για να κατασκευάσουν από κοινού εκεί εργοστάσια πυραύλων ως και “στρατόπεδα για την εκπαίδευση χιλιάδων μαχητών”. Η Ιρανική επιρροή στον Λίβανο υπήρξε πάντοτε πηγή μεγάλης ανησυχίας για τους Ισραηλινούς φορείς χάραξης πολιτικής.
Οι συγκρούσεις στον μεγαλύτερο Παλαιστινιακό προσφυγικό καταυλισμό του Λιβάνου, το Ein el-Hilweh, μεταξύ του κόμματος του Μαχμούντ Αμπάς, της Φατάχ, και ισλαμιστικών φατριών, όπως η Jund al-Sham και η al-Shabab al-Moslem, ξεκίνησαν στα τέλη Ιουλίου και διήρκεσαν μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου. Αυτό πρόσφερε μια ματιά στην αυξανόμενη παρουσία της Χαμάς στη χώρα . Στις 13 Σεπτεμβρίου, ο επικεφαλής του Γραφείου Διεθνών Σχέσεων της Χαμάς, Μούσα Αμπού Μαρζούκ, συναντήθηκε με έναν ανώτερο αξιωματούχο της Φατάχ στην Παλαιστινιακή πρεσβεία στη Βηρυτό για να συζητήσουν τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις Παρά το γεγονός ότι οι δύο ηγέτες συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός, αυτό δεν επικυρώθηκε από τις φατρίες στο έδαφος .Στις 21 Νοεμβρίου, ο Khalil Kharez, αναπληρωτής διοικητής των Ταξιαρχιών al-Qassam, σκοτώθηκε σε Ισραηλινή αεροπορική επιδρομή κοντά στους Παλαιστινιακούς προσφυγικούς καταυλισμούς στην Τύρο. Η αυξανόμενη ορατότητα και παρουσία της ομάδας στον Λίβανο είναι, πιθανώς ενδεικτική της ικανότητας της Χαμάς να στρατολογεί και να εκπαιδεύει μαχητές μεταξύ του μεγάλου Παλαιστινιακού προσφυγικού πληθυσμού της χώρας.
Αν και ονομαστικά ευθυγραμμισμένη με τη Χαμάς, η απάντηση της Χεζμπολάχ στον πόλεμο στη Γάζα χαρακτηρίζεται από μία σχετική αυτοσυγκράτηση. Παρά την εκτόξευση πυραύλων από τη Χεζμπολάχ εναντίον Ισραηλινών στόχων “σε αλληλεγγύη” με τους Παλαιστίνιους στη Γάζα φαίνεται ότι η οργάνωση αποφεύγει να δεσμευτεί για πόλεμο πλήρους κλίμακας . Σε μια ομιλία της 3ης Νοεμβρίου, για παράδειγμα, ο ηγέτης της Χεζμπολάχ, Σιέντ Χασάν Νασράλα, δήλωσε ότι οι επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου εναντίον Ισραηλινών αμάχων ήταν “εκατό τοις εκατό Παλαιστινιακές ως προς την απόφαση και την εκτέλεση” και ότι ούτε η Χεζμπολάχ, η Τεχεράνη, ούτε οποιαδήποτε άλλη περιφερειακή περιοχή πληρεξούσιων συμμετείχαν στην απόφαση για επίθεση . Αυτή η ομιλία και μια παρόμοια από τον Nασράλα στις 11 Νοεμβρίου φέρεται να αντιμετωπίστηκαν με απογοήτευση από πολλούς Παλαιστίνιους πρόσφυγες που ζουν στον Λίβανο. Αυτοί οι πρόσφυγες ως και άλλοι στη χώρα είναι απογοητευμένοι από την έλλειψη δράσης της Χεζμπολάχ μέχρι στιγμής στον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Γάζα. Ταυτόχρονα, πολλοί άνθρωποι στο Λίβανο συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης εν μέσω της συνεχούς οικονομικής κρίσης του Λιβάνου .
Αν και οι στρατιωτικές δυνατότητες της Χεζμπολάχ έχουν βελτιωθεί ουσιαστικά μετά τον πόλεμό της με το Ισραήλ, ο φόβος μιας άλλης πλήρους Ισραηλινής επίθεσης όπως αυτή που παρατηρήθηκε τον Ιούνιο του 2006 προφανώς κάνει την οργάνωση να επιδείξει αυτοσυγκράτηση . Αυτό είναι πιθανό επειδή, αν και η Χεζμπολάχ διαθέτει την ικανότητα να προκαλέσει τεράστια ζημιά στο Ισραήλ, η δύναμή της προέρχεται περισσότερο από την απειλή που θέτει. Αυτό υποδηλώνει ότι η Χεζμπολάχ είναι πιθανό να δεσμευτεί σε πλήρη επίθεση στο Ισραήλ μόνο αν αντιμετωπίσει μια υπαρξιακή κρίση, όπως μια Ισραηλινή εισβολή στον Λίβανο . Η απειλή που θέτει η Χεζμπολάχ είναι επίσης ένα πολύτιμο εργαλείο για τους Ιρανούς προστάτες της, οι οποίοι εκδηλώνουν αυξανόμενη ανησυχία για την στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο, την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο . Η δραστηριότητα των ΗΠΑ στον Κόλπο ιδιαίτερα άρχισε να αυξάνεται τον Αύγουστο. Αυτοί οι παράγοντες πιθανώς καθιστούν την υποτιθέμενη δέσμευση της Χεζμπολάχ στην Παλαιστινιακή υπόθεση περιορισμένη, δεδομένου ότι βρίσκεται τη συνδυασμένη στρατιωτική ισχύ του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών ( μια στρατηγική ανησυχία που μοιράζονται από καιρό οι πιο εχθρικοί γείτονες του Ισραήλ).
Η Χεζμπολάχ πρέπει επίσης να μοιραστεί το έδαφός της με έναν μεγάλο πληθυσμό Παλαιστίνιων προσφύγων που είναι, σε αυτήν την περίπτωση, ως επί το πλείστον Σουνίτες στην Σιιτική περιοχή της δικής της παρουσίας . Επιτρέποντας στη Χαμάς να αποκτήσει μια βάση επιχειρήσεων στο νότιο Λίβανο, η Χεζμπολάχ είναι πιθανό να αντισταθμίσει ορισμένα από τα αρνητικά συναισθήματα των Παλαιστινίων προσφύγων προς την οργάνωση. Αυτό πηγάζει σε μεγάλο βαθμό από την απροθυμία της να κλιμακώσει τη σύγκρουση με το Ισραήλ. Επιπλέον, η αυξημένη παρουσία της Χαμάς έχει προφανώς οδηγήσει σε εντάσεις εντός της Παλαιστινιακής κοινότητας του Λιβάνου.
Τέλος, εξοπλίζοντας τη Χαμάς στον νότιο Λίβανο, η Χεζμπολάχ και το Ιράν μπορούν να ελέγξουν την πρόσβαση της Χαμάς στα είδη όπλων χαμηλού διαμετρήματος που έχουν χρησιμοποιήσει μέχρι τώρα στο πεδίο της μάχης. Αυτά τα όπλα επιτρέπουν στην ομάδα τη δυνατότητα να πραγματοποιεί περιορισμένα πλήγματα κατά του Ισραήλ με τρόπο που είναι λιγότερο πιθανό να κλιμακώσει τη σύγκρουση. Με αυτόν τον τρόπο, η Χεζμπολάχ φαίνεται να κατευνάζει τις φιλοδοξίες της Χαμάς ενώ ακολουθεί μια στρατηγική γενικού περιορισμού.
.
Αν και φαίνεται ότι η Χεζμπολάχ διαχειρίζεται προσεκτικά τη σχέση της με τη Χαμάς για να αποφύγει μια πλήρη κλιμάκωση με το Ισραήλ, αυτό δεν αποκλείει την πιθανότητα να ξεσπάσει μια μεγάλη σύγκρουση. Το Ισραήλ υπήρξε επιθετικό στη ρητορική του σχετικά με ένα δεύτερο μέτωπο στον πόλεμο, και παρόλο που αυτό έχει γίνει φαινομενικά ως μέσο αποτροπής, δεν αποκλείει απαραίτητα την πιθανότητα ενός Ισραηλινού πρώτου χτυπήματος(, αν συνεχιστούν οι περιορισμένες ανταλλαγές μεταξύ των δύο πλευρών ).Η τελευταία δολοφονία ενός ανώτερου ηγέτη της Χαμάς σε προφανές Ισραηλινό χτύπημα είναι απόδειξη ότι είναι πιθανή μια κλιμάκωση υπό την ηγεσία του Ισραήλ. Επιπλέον, η προφανής προσεκτική διαχείριση των σχέσεών της με τη Χαμάς από τη Χεζμπολάχ δεν συνυπολογίζει την αντιπροσωπεία μεμονωμένων στελεχών της Χαμάς στον Λίβανο.(με σημαντική επιρροή). Έτσι, η ικανότητα της Χεζμπολάχ να προστατεύει το δικό της οπλοστάσιο από επίδοξους εισβολείς από τη Χαμάς ή άλλες Παλαιστινιακές φατρίες είναι επιτακτική για την τρέχουσα στρατηγική της. Για το λόγο αυτό, η κατάσταση στα σύνορα Ισραήλ-Λιβάνου παραμένει εξαιρετικά ασταθής και παράγοντες όπως οι δυνατότητες της Χαμάς και η σχέση της με τη Χεζμπολάχ θα καθορίσουν πώς θα εξελιχθεί η σύγκρουση προσεχώς
