Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
“Όταν μπήκαμε στον Λίβανο, δεν υπήρχε η Σιιτική οργάνωση Χεζμπολάχ.Ήταν η στρατιωτική μας παρουσία εκεί που δημιούργησε τη Χεζμπολάχ” είπε κάποτε ο πρώην πρωθυπουργός και υπουργός άμυνας του Ισραήλ στρατηγός εα Εχούντ Μπαράκ. Πράγματι, η τότε επιχειρησιακή νίκη του Ισραήλ στον Λίβανο τον Αύγουστο του 1982 δημιούργησε μια στρατηγική απειλή: την «Ισλαμική Σιιτική Αντίσταση» της Χεζμπολάχ. Η μη κρατική οντότητα που αποτελείται από πάνω/κάτω πέντε μεραρχίες έχει επιδείξει υψηλά επίπεδα στρατιωτικής ικανότητας και μαχητικής αποτελεσματικότητας που ξεπερνούν κατά πολύ οτιδήποτε προσέγγισε διαχρονικά η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης.(ΟΑΠ)
Η Χεζμπολάχ έχει κάνει δύο πολέμους με το Ισραήλ. Η πρώτη, μια σύγκρουση 15 ετών, μεταξύ 1985 και 2000, και είχε ως αποτέλεσμα μια “νίκη” της Χεζμπολάχ, αλλά με σημαντικό κόστος(και την αποχώρηση του Ισραηλινού στρατού κατοχής από το Λίβανο) Υποβάθμισε την πολιτική βούληση του Ισραήλ, παρά τις στρατιωτικές του δυνατότητες. Ο δεύτερος πόλεμος ήταν ακόμη πιο εκπληκτικός. Μεταξύ Ιουλίου και Αυγούστου 2006 (Δεύτερος πόλεμος του Λιβάνου των 34 ημερών) , η Χεζμπολάχ επέδειξε μια μαεστρία σε πόλεμο πεζικού, τακτικές κατά των τεθωρακισμένων και σε έξυπνες άσύμμετρες και υβριδικές επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο και τις πληροφορίες. Συνέχισε τις επιθέσεις με ρουκέτες καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, παρά το γεγονός ότι ήταν συντριπτικά υπερεξοπλισμένη στα πυραυλικά συστήματα.Ο πόλεμος του καλοκαιριού του 2006 έληξε, τουλάχιστον, με ισοπαλία με το Ισραήλ ( ένα στρατιωτικό αποτέλεσμα που δεν έχει επιτευχθεί από καμία Αραβική κρατική δύναμη ή και συνασπισμό κρατών από το 1948).
Πάμε σε τρίτο πόλεμο σύντομα.
Στις μέρες μας το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ φαίνεται να οδεύουν προς έναν τρίτο γύρο. Ποιες είναι όμως οι στρατιωτικές προοπτικές αν συμβεί αυτό;
Από τις 7 Οκτωβρίου (λόγω Γάζας) οι ανταλλαγές πυρών μεταξύ της Χεζμπολάχ και των συμμάχων της στο νότιο Λίβανο, αφενός, και του Ισραήλ από την άλλη, κλιμακώνονται καθημερινά. Από τα μέσα Φεβρουαρίου, ο αριθμός των επιθέσεων με ρουκέτες από το νότιο Λίβανο ξεπερνούσε σταθερά τον αριθμό που εκτοξεύτηκε από τη Γάζα. Ο τρέχων μέσος όρος – περίπου 100 πύραυλοι την ημέρα – δεν απέχει πολύ από τον μέσο όρο του 2006 που ήταν περίπου 120 την ημέρα. Οι πολίτες τιμωρούνται επειδή «επιτρέπουν» σε ένοπλους μαχητές να εξαπολύουν επιθέσεις με ρουκέτες από τις ημιαστικές γειτονιές τους. Έτσι, αντί να «κερδίζει καρδιές και μυαλά» όπως οι κλασικές δυτικές τακτικές αντιεξέγερσης (πχ σε Ιράκ) το Ισραηλινό δόγμα Dahiya στοχεύει στη δημιουργία ενός πολιτικού περιβάλλοντος εχθρικού προς το Ισραήλ.
Τακτικά, αυτό έχει υποβαθμίσει ορισμένους από τους αντιπάλους του Ισραήλ. Αλλά στρατηγικά, δημιούργησε άθελά του ισχυρότερους εχθρούς και θα μπορούσε σύντομα να οδηγήσει σε έναν άλλο πόλεμο πλήρους κλίμακας. Η Χεζμπολάχ δεν είναι η ίδια δύναμη που ήταν το 2006. Οι τρέχουσες στρατιωτικές δυνατότητες της ομάδας είναι ανώτερες από τη συντριπτική πλειοψηφία των μη κρατικών δυνάμεων και από τις χερσαίες δυνάμεις πολλών κρατών Αραβικού κόσμου.. Ακόμα κι αν οι χερσαίες δυνάμεις της Χεζμπολάχ απωθούνταν προς τα βόρεια του ποταμού Λιτάνι, αυτό δεν θα τερμάτιζε τις δυνατότητές τους . Η στρατιωτική της πτέρυγα είναι κυρίως μια χερσαία δύναμη, που συνδυάζει ελαφρύ και μηχανοκίνητο πεζικό με πυραύλους μικρής ως μεσαίας εμβέλειας.
Το ανθρώπινο δυναμικό της Χεζμπολάχ εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 110.000 μαχητές και εφέδρους. Η αιχμή του δόρατος της Χεζμπολάχ είναι η Δύναμη Radwan, μια ελίτ μονάδα της οποίας το ανθρώπινο δυναμικό υπολογίζεται μεταξύ 2.000 και 3.000 μαχητών(ιδιαίτερα εξοπλισμένων και εκπαιδευμένων) . Η μονάδα είναι έμπειρη σε επιχειρήσεις ελεύθερων σκοπευτών, σε κοντινές μάχες σε κατοικημένες περιοχές και σε εισβολές πίσω από τις γραμμές του εχθρού. Οι χερσαίες δυνάμεις της Χεζμπολάχ περιλαμβάνουν επίσης μονάδες αντιαρματικών .Η οργάνωση – σύμφωνα με συνεχείς και διαβαθμισμένες πληροφορίες μου από το 2006 – έχει στο οπλοστάσιό της περισσότερους από 20 τύπους κατευθυνόμενων αντιαρματικών πυραύλων και μη κατευθυνόμενων πυραυλικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένων Ρωσικής κατασκευής, κατευθυνόμενων με λέιζερ Kornets και Αμερικανικής κατασκευής, κατευθυνόμενων TOW. Όσον αφορά τα τεθωρακισμένα, η Χεζμπολάχ έμαθε να πολεμά με τανκς κατά τη διάρκεια του Συριακού εμφυλίου πολέμου. Για προστασία, το μεγαλύτερο μέρος του οπλοστασίου της τεθωρακισμένων βρίσκεται στη Συρία, όχι στον Λίβανο, λόγω της ισραηλινής αεροπορικής υπεροχής στους ουρανούς του Λιβάνου. Το οπλοστάσιο τεθωρακισμένων αποτελείται κυρίως από σχετικά παλιά Σοβιετικά άρματα μάχης T-54/T-55 και T-72.
Χερσαίες, ναυτικές και άλλες δυνάμεις.
Οι μονάδες της Χεζμπολάχ, ωστόσο, είναι πολύ πιο ικανές και έμπειρες στον αντιαρματικό πόλεμο πεζικού παρά στον πόλεμο των τεθωρακισμένων. Η Χεζμπολάχ, σύμφωνα με την πολύχρονη μελέτη μου, διαθέτει περισσότερους από 15 τύπους συστημάτων αεράμυνας, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων κατευθυνόμενων πυραύλων που εκτοξεύονται από τον ώμο/φορητά από άνθρωπο ως και αντιαεροπορικό πυροβολικό μικρής εμβέλειας. Η αεράμυνα ωστόσο, παραμένει από τους πιο αδύναμους μάχιμους κλάδους της.
Θα μπορούσε να αποτραπεί ένας τρίτος πόλεμος με το Ισραήλ;
Πέρα από τον τομέα των χερσαίων δυνατοτήτων , η Χεζμπολάχ έχει περιορισμένες επιλογές στον αέρα (μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα) και στη θάλασσα (ένας μικρός στόλος ταχύπλοων, ελαφρά οπλισμένων σκαφών επίθεσης). Διαθέτει ορισμένες δυνατότητες στον ηλεκτρονικό και στον κυβερνοχώρο πόλεμο, παράλληλα με μια” αντλία ” πληροφοριών με μεγάλη εμπειρία στον ψυχολογικό πόλεμο, τις επιχειρήσεις πληροφοριών και την αντικατασκοπεία. Επιπλέον, διαθέτει ασφαλή δίκτυα επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένου ενός δικτύου οπτικών ινών ανεξάρτητο από το το κράτος του Λιβάνου. Όσον αφορά το πυραυλικό δυναμικό της Χεζμπολάχ, η « πυραυλική επανάσταση» είναι ο κατάλληλος όρος για να περιγράψει τι συνέβη αναφορικά με το οπλοστάσιό της μεταξύ 2006 και 2024 όσον αφορά την ποσότητα, το βεληνεκές, την ακρίβεια και το ωφέλιμο φορτίο.
Το 2006, η Χεζμπολάχ εκτόξευε κατά μέσο όρο 120 (συντριπτικά) μη κατευθυνόμενους πυραύλους την ημέρα για 34 ημέρες, ή περίπου 3,900-4.000 σε ολόκληρο τον πόλεμο. Επί του παρόντος, οι εκτιμήσεις για το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ είναι της τάξης των 150.000 ρουκετών και πυραύλων, με σημαντικά ποικίλο βεληνεκές, ωφέλιμο φορτίο, καθοδήγηση και άλλα χαρακτηριστικά. Πχ ο πύραυλος Falaq-1 έχει βεληνεκές περίπου 10 χιλιομέτρων και μικρή κεφαλή 50 κιλών, σε σύγκριση με τον πύραυλο Zelzal 2, ο οποίος έχει βεληνεκές άνω των 200 χιλιομέτρων και κεφαλή 600 κιλών. Και οι δύο είναι ανακριβείς στη στοχοποίηση
Η Χεζμπολάχ εκτιμάται ότι έχει 65.000 ρουκέτες ή πυραύλους με βεληνεκές έως 200 χιλιόμετρα και 5.000 πυραύλους με βεληνεκές μεγαλύτερο από 200 χιλιόμετρα. Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούσαν ακόμα να χτυπήσουν το Τελ Αβίβ από βόρεια του ποταμού Λιτάνι, αν και όχι με την ίδια ένταση. Στα πιο αισιόδοξα σενάρια, οι αρχές της συμβατικής αποτροπής και η ικανότητα για αμοιβαία χτυπήματα θα μπορούσαν να αποτρέψουν ή να καθυστερήσουν την έναρξη ενός πολέμου πλήρους κλίμακας. Επί του παρόντος, η στάση του Ισραήλ κατά μήκος των βόρειων συνόρων του χαρακτηρίζεται εν μέρει από μια αμυντική στάση, εν μέσω του κινδύνου πιθανής χερσαίας εισβολής της Χεζμπολάχ. Αυτό θα μπορούσε να αλλάξει γρήγορα σε μια πιο επιθετική στάση.
Μια τέτοια μετατόπιση θα απαιτούσε την αναδιάταξη των ταξιαρχιών πρώτης και δεύτερης τάξης του Ισραήλ από τη Γάζα προς τα βόρεια, μετά από αποκλιμάκωση ή κατάπαυση του πυρός στη Γάζα.(κάτι που δεν φαίνεται) Η κατάσταση, ωστόσο, απέχει πολύ από την επίλυση.. Αυτό υπογραμμίζει την επισφαλή κατάσταση της τρέχουσας κατάστασης, ενώ επισημαίνεται η ανάγκη για μια διευρυμένη προσέγγιση για την επίτευξη μιας σταθερότητας στην περιοχή γιατί οι απώλειες εκατέρωθεν θα είναι βαριές.
