ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ
Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Ο νέος πρόεδρος Χαβιέρ Mίλει έστρεψε την εξωτερική πολιτική της Αργεντινής σε μια φιλοαμερικανική, και φιλοΝΑΤΟική κατεύθυνση. Η πρόσφατη απόφαση της Αργεντινής να αγοράσει αεροσκάφη F-16 από τη Δανία, το αίτημά της να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ ως «παγκόσμιος εταίρος» και η πίεση που ασκείται στον Κινεζικό διευρυμένο διαστημικό σταθμό στην επαρχία Neuquén να περιορίσει και κλείσει τις δραστηριότητες του σηματοδοτούν μια ταχεία και σημαντική αλλαγή στην εξωτερική πολιτική .Αυτές οι πρωτοβουλίες επιδιώκουν να τοποθετήσουν την Αργεντινή(χώρα της G20 ) ως βασικό σύμμαχο περιφερειακής ασφάλειας στο δυτικό ημισφαίριο, ενισχύοντας το καθεστώς της ως αξιόπιστου εταίρου στη δυτική συμμαχία τόσο για λόγους ασφαλείας όσο και για οικονομικούς λόγους.
Ενώ οι δεσμεύσεις διεθνούς ασφάλειας του Μπουένος Άιρες με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ παρουσίασαν διακυμάνσεις τις τελευταίες δύο δεκαετίες λόγω των πολιτικών αλλαγών μεταξύ κεντροαριστερών και κεντροδεξιών κυβερνήσεων, τα τελευταία χρόνια έδειξαν μια σταδιακή τάση για δέσμευση με την Ουάσιγκτον εν μέσω διογκούμενου ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων και την ανάγκη του Μπουένος Άιρες να λάβει οικονομική υποστήριξη από την κυβέρνηση Μπάιντεν. Ωστόσο, σε σύγκριση με την προηγούμενη κυβέρνηση, η σημερινή κυβέρνηση ενστερνίζεται πλήρως τη «διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες», στην οποία η ηγεσία των ΗΠΑ είναι αναμφισβήτητη. Ωστόσο, αυτή η στρατηγική επιτρέπει στην Αργεντινή να ενταχθεί σε μια ομάδα ομοϊδεατών μεσαίων δυνάμεων που είναι έτοιμη να αναδιαμορφώσει τη διεθνή εικόνα και την περιφερειακή πολιτική της Αργεντινής στο άμεσο μέλλον.
Οι σχέσεις μεταξύ Αργεντινής και ΝΑΤΟ ήταν ιστορικά περίπλοκες, συχνά αντικατοπτρίζοντας την κατάσταση των δεσμών με την Ουάσιγκτον. Το 1982, η Αργεντινή πολέμησε έναν σύντομο πόλεμο ενάντια σε ένα ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ, το Ηνωμένο Βασίλειο, για την κατοχή των Νήσων Φώκλαντ./Μαλβίνας στο νότιο Ατλαντικό. Επέτρεψε στη Σοβιετική Ένωση και στους παγκόσμιους αλιευτικούς στόλους της Βουλγαρίας να δραστηριοποιηθούν στον Νότιο Ατλαντικό μετά τις αλιευτικές συμφωνίες του 1986 με τη Μόσχα. Ωστόσο, η δεκαετία του 1990 σηματοδότησε μια δραστική αλλαγή στην εξωτερική πολιτική υπό την πολιτική του τότε προέδρου Κάρλος Μένεμ για «αυτόματη ευθυγράμμιση». Αυτή η δεκαετία σηματοδότησε μια χρυσή εποχή για τις πρωτοβουλίες και τις επιχειρήσεις διεθνούς ασφάλειας της Αργεντινής.
Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης Bishop, το Ναυτικό και η Πολεμική Αεροπορία της Αργεντινής συμμετείχαν στην Επιχείρηση Καταιγίδα της Ερήμου κατά του Σανταμικού Ιράκ , αναπτύσσοντας το αντιτορπιλικό ARA Almirante Brown, την κορβέτα ARA Spiro (P-43) ως και δύο ελικόπτερα στον κόλπο των πετρελαίων και στην Ερυθρά Θάλασσα..Επιπλέον, οι ένοπλες δυνάμεις συμμετείχαν στις πολυεθνικές προσπάθειες και αποστολές στα Βαλκάνια( συμμετέχοντας τόσο στο πλαίσιο του ΟΗΕ όσο και στη Δύναμη Σταθεροποίησης υπό την ηγεσία του ΝΑΤΟ στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη στα τέλη της δεκαετίας του 1990 αλλά και οριακά στο Κόσοβο) Μετά από αυτήν την ενεργό στρατιωτική συνεργασία και την “ευθυγράμμιση” με τις ΗΠΑ, η κυβέρνηση Κλίντον όρισε την Αργεντινή ως “Σημαντικό Σύμμαχο’ εκτός ΝΑΤΟ τον Ιανουάριο του 1998, παρέχοντάς της οφέλη όπως πρόσβαση σε πλεονάζοντα εξοπλισμό του Πνταγώνου , εκπαίδευση και συμμετοχή σε ορισμένες δραστηριότητες του ΝΑΤΟ κλπ
Καμία άλλη χώρα της Λατινικής Αμερικής δεν πέτυχε το ίδιο καθεστώς ως ότου η Βραζιλία, υπό τον ακροδεξιό πρόεδρο Ζαΐρ Μπολσονάρο, έλαβε την πρόσκληση το 2019 από την κυβέρνηση Τραμπ. Μετά την προεδρία του Μένεμ , το πολιτικό εκκρεμές της Αργεντινής στράφηκε πίσω στις αριστερές κυβερνήσεις που ήταν δύσπιστες για μεγαλύτερη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Αργεντινή έχασε την ευκαιρία να επωφεληθεί από το καθεστώς του “Σημαντικού Συμμάχου” εκτός ΝΑΤΟ.
Μετά την οικονομική κρίση του 2001–2003, ο αριστερός κύκλος που εγκαινιάστηκε από τον τότε πρόεδρο Nέστορ Kίρχνερ το 2003, σε συνδυασμό με την εστίαση της Ουάσιγκτον στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας, οδήγησαν την Αργεντινή σε διαφορετική κατεύθυνση. Η χώρα μείωσε προοδευτικά τη συμμετοχή της σε διεθνείς επιχειρήσεις ασφάλειας (εκτός της νοτιοαμερικανικής περιοχής) και μείωσε σημαντικά τον αμυντικό της προϋπολογισμό, υπονομεύοντας την επιχειρησιακή της ικανότητα για αεροπορική και ναυτική προβολή (επηρεάζοντας ακόμη και τον θαλάσσιο έλεγχο στα ύδατα του Νοτίου Ατλαντικού, και προς την Ανταρκτική , ένα βασικό εθνικό συμφέρον για την αποτροπή παράνομων, ανεξέλεγκτων και αλιεία χωρίς ελέγχους ).Το έλλειμμα της Αργεντινής σε στρατιωτικές δυνατότητες, παράλληλα με μια «χαμένη δεκαετία» από οικονομική άποψη, αποδυνάμωσε τη θέση της χώρας έναντι της Κίνας, ιδιαίτερα καθώς η Κίνα αύξησε τη χρηματοδότηση και προχώρησε σε στρατηγικά έργα και επενδύσεις σε διαστημικές εγκαταστάσεις, κρίσιμες υποδομές και αναδυόμενες τεχνολογίες.
Η νέα κυβέρνηση στο Μπουένος Άιρες σηματοδοτεί ένα νέο κεφάλαιο στη δέσμευση της Αργεντινής με το ΝΑΤΟ, που τονίζεται από το φιλόδοξο αίτημά της να ενταχθεί ως “Παγκόσμιος Εταίρος.’ Το να γίνεις “παγκόσμιος εταίρος” του ΝΑΤΟ, όπως η Κολομβία, είναι επίσημο καθεστώς του ΝΑΤΟ (σε αντίθεση με τον “Μεγάλο Σύμμαχο εκτός ΝΑΤΟ’, ο οποίος παρέχει οφέλη μόνο από τις Ηνωμένες Πολιτείες) και θα επιτρέψει στην Αργεντινή να συμμετάσχει σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων του ΝΑΤΟ σε κρίσιμους τομείς όπως η άμυνα στον κυβερνοχώρο, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και η μη διάδοση όπλων μαζικής καταστροφής ,και επιπλέον(εκ νέου) της πιθανής συμμετοχής στις στρατιωτικές επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ αν οι ένοπλες δυνάμεις της Αργεντινής ανακτήσουν τις πλήρεις επιχειρησιακές τους ικανότητες.Προ ημερών ο υπουργός άμυνας της Αργεντινής επισκέφθηκε το πολιτικό και στρατιωτικό στρατηγείο της συμμαχίας σε Βρυξέλλες και Μονς (νότιο Βέλγιο και είχε σημαντικές επαφές) .
Για την Αργεντινή, αυτή η κίνηση ενισχύει τους στρατηγικούς της δεσμούς με τις ΗΠΑ, μειώνει τον στρατηγικό κίνδυνο να θεωρείται ως αντιπρόσωπος της Κίνας στον Νότιο Ατλαντικό και μειώνει τις εντάσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο στον Νότιο Ατλαντικό (ενώ εξακολουθεί να διατηρεί τον ισχυρισμό της για κυριαρχία στον τα νησιά Φώκλαντς/Μαλβίνας ) ενώ ανοίγει το δρόμο για ανανεωμένες δεσμεύσεις για την παγκόσμια ασφάλεια με το ΝΑΤΟ. Στους υπολογισμούς του Mίλει η σημαντική αλλαγή εξωτερικής πολιτικής θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει τη μεγαλύτερη υποστήριξη για την ατζέντα οικονομικής μεταρρύθμισης της κυβέρνησης. Επιπλέον, οι ενισχυμένοι δεσμοί με το ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πιο ισχυρές και σύγχρονες αμυντικές ικανότητες, ενισχυμένη τεχνολογική συνεργασία και βελτιωμένη ανταλλαγή πληροφοριών, τοποθετώντας την Αργεντινή ως βασικό σύμμαχο των ΗΠΑ σε μια γειτονιά με επίπεδα Κινεζικής επιρροής.
Από την προοπτική του ΝΑΤΟ, και συνεπώς των ΗΠΑ , η βαθιά εμπλοκή με την Αργεντινή θα μειώσει σιγά σιγά την επιρροή της Κίνας στην περιοχή, ιδιαίτερα στον Νότιο Ατλαντικό και την Ανταρκτική όπου η παρουσία του Πεκίνου (βρόμικες δραστηριότητες,κατασκοπεία κα) αυξήθηκε υπό προηγούμενες κυβερνήσεις. Η ενίσχυση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Αργεντινής θα ενίσχυε επίσης τις επιχειρήσεις θαλάσσιας ασφάλειας του ΝΑΤΟ στον Νότιο Ατλαντικό, αντιμετωπίζοντας πιθανές απειλές ασφαλείας σε μια περιοχή αυξανόμενης γεωπολιτικής σημασίας για την πρόσβαση στην Ανταρκτική και τη διωκεάνια διέλευση μεταξύ του Ατλαντικού και του Ειρηνικού Ωκεανού.Η εκ μέρους των ΗΠΑ-Ηνωμένου Βασιλείου χρήση των ενδιάμεσων νήσων Αγίας Ελένης και Αναλήψεως ) προσθέτει ισχυρή παρουσία από τον κεντρικό Ατλαντικό μέχρι τα νησιά Σχέτλαντ και την Ανταρκτική.
Επιπλέον, η επέκταση της δέσμευσης του με την Αργεντινή επιτρέπει στο ΝΑΤΟ να οικοδομήσει πιο διαφορετικούς παγκόσμιους συνασπισμούς πέρα από τα κρίσιμα γεωπολιτικά σενάρια όπως η Ανατολική Ευρώπη ή η σφαίρα Ινδο-Ειρηνικού. Το πρόσφατο αίτημα της Αργεντινής να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ ως “Παγκόσμιος Εταίρος’ υπό τον πρόεδρο Mίλει δείχνει μια σημαντική αλλαγή στην εξωτερική πολιτική της χώρας, η οποία στοχεύει να τοποθετήσει την Αργεντινή ως βασικό σύμμαχο περιφερειακής ασφάλειας στο δυτικό ημισφαίριο, ενισχύοντας το καθεστώς της ως αξιόπιστου εταίρου στη δυτική συμμαχία . Σε ένα φθαρμένο ρεφρέν, χώρες της Λατινικής Αμερικής συχνά εκφράζουν την επιθυμία τους να αποφύγουν «να χρειαστεί να επιλέξουν πλευρά» σε έναν ανταγωνισμό μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας. Ωστόσο, με το να γίνει “Παγκόσμιος Εταίρος” του ΝΑΤΟ, η Αργεντινή θα σηματοδοτούσε τη σταθερή της επιθυμία να επιλέξει την ομάδα της σε ένα ταραχώδες παγκόσμιο πλαίσιο.
