Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Σε περίπτωση διεύρυνσης και κλιμάκωσης της σύγκρουσης της Χεζμπολάχ με το Ισραήλ, η σκληροπυρηνική Σιιτική οργάνωση θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το μεγάλο και πολυποίκιλο οπλοστάσιο διαφόρων κατηγοριών πυραύλων και drone για να επιτεθεί στην Κύπρο, στην δυτική συμμαχική στρατιωτική παρουσία που εδρεύει στη στρατηγικής σημασίας νήσο (που εδρεύει εκεί) καθώς και σε ένα ευρύτατο φάσμα ναυτιλιακών και ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο. Όταν ο ΓΓ της Χεζμπολάχ Χασάν Νασράλα έκανε λόγο (πριν λίγες ημέρες) για να τιμήσει τη μνήμη ενός προσωπικού του φίλου και ανώτερου διοικητή που έχασε τη ζωή του από στοχευμένη ενέργεια του Ισραήλ, οι αναφορές του ήταν αξιοσημείωτες τόσο για τον εξαιρετικά προκλητικό και απειλητικό τόνο τους όσο και για την εστίασή τους στην Ανατολική Μεσόγειο(ο υπογράφων λόγω της ευαισθησίας σειράς πληροφοριών του επεσήμανε ότι θα πρέπει να ληφθούν πολύ σοβαρά υπόψη από Αμερικανούς/CENTCOM/EUCOM /NATO σε Νάπολι , τις Βρετανικές βάσεις στην Κύπρο, στο στρατιωτικό επιτελείο της ΕΕ κα)
Το πιο βασικό σημείο από την 12σέλιδη ομιλία της 19ης Ιουνίου ήταν η απειλή του να χτυπήσει την Κύπρο αν επιτρέψει στο Ισραήλ να χρησιμοποιήσει τις αεροπορικές βάσεις του νησιού ή άλλες στρατιωτικές εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια ενός μελλοντικού πολέμου στον Λίβανο.ένα (λογική η εστίαση δεκάδων ΜΜΕ λόγω της θέσης και κράτους-μέλους της ΕΕ .Αξιοσημείωτο είναι ότι η Χεζμπολάχ θα επιτεθεί σε σειρά Μεσογειακών στόχων που ανήκουν στο Ισραήλ , ενώ θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο πλοία και περιουσιακά στοιχεία άλλων χωρών. Σύμφωνα με τον Νασράλα, το Ισραήλ ήδη «υποφέρει στην Ερυθρά Θάλασσα και στην Αραβική Θάλασσα του Άντεν », αναφερόμενος στις συνεχιζόμενες θαλάσσιες επιθέσεις από μια άλλη περιφερειακή φιλοιρανική πολιτοφυλακή που υποστηρίζεται από το Ιράν, τους Χούτι της Υεμένης. «Αλλά αν ξεκινήσουν έναν πόλεμο με τον Λίβανο», συνέχισε, «αυτό που θα τους συμβεί στη Μεσόγειο είναι εντελώς διαφορετικό».
Το τι ακριβώς μπορεί να κάνει η Χεζμπολάχ είναι αβέβαιο(κατά τη διάρκεια του πολέμου των 34 ημερών του 2006 στον Λίβανο, η οργάνωση εξέπληξε το Ισραήλ χτυπώντας τη ναυτική κορβέτα της Χανίτ με έναν αντιπλοιικό πύραυλο ενώ περιπολούσε στα ύδατα κοντά στη Βηρυτό, σκοτώνοντας πολλά μέλη του πληρώματος.Ένας μελλοντικός πόλεμος πιθανότατα θα έθετε τη Χεζμπολάχ στο να στοχεύει την Ισραηλινή στρατιωτική και εμπορική ναυτιλία στην Ανατολική Μεσόγειο, μαζί με τις προσοδοφόρες υπεράκτιες εγκαταστάσεις φυσικού αερίου της χώρας.(περιοχές Λεβιάθαν κα) Άλλες χώρες θα μπορούσαν επίσης να αντιμετωπίσουν απειλές, από ξένα πλοία που καταπλέουν σε λιμάνια του Ισραήλ ως και πλοία του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ/USN που έχουν αναπτυχθεί για να βοηθήσουν στην άμυνα της χώρας από επιθέσεις πυραύλων από τον Λίβανο ή το Ιράν.
Γιατί Κύπρος στοχοποιήθηκε από τον Χασάν Νασράλα
Η απειλή του Νασράλα για την Κύπρο δεν ήταν τυχαία , αφού τα τελευταία χρόνια η Λευκωσία διατηρεί στενούς στρατιωτικούς δεσμούς με το Ισραήλ, προς μεγάλη ενόχληση της Χεζμπολάχ. Τα τελευταία χρόνια, η Κύπρος έχει φιλοξενήσει πολλαπλές διακλαδικές κοινές ασκήσεις αεράμυνας ως και ετήσιες ασκήσεις ειδικών δυνάμεων με το Ισραήλ, επικεντρωμένες σε πιθανές απειλές από τη Χεζμπολάχ και το Ιράν. Η οργάνωση έχει επίσης ) κατηγορήσει τον Βρετανικό στρατό ότι εκτόξευσε πυραύλους αεράμυνας από τις βάσεις της στην Κύπρο για να αντιμετωπίσει τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εκτοξεύτηκαν προς το Ισραήλ κατά τη μεγάλη εναέρια και πυραυλική επίθεση του Ιράν στις 13 Απριλίου(αν και για αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει επιβεβαίωση).
Στο μέτωπο της αντιτρομοκρατίας, ένα Κυπριακό δικαστήριο απήγγειλε κατηγορίες σε έναν Λιβανέζο ύποπτο με Σουηδικό διαβατήριο το 2013 για σχεδιασμό επίθεσης κατά των Ισραηλινών συμφερόντων για λογαριασμό της Χεζμπολάχ. Η απειλή του Νασράλα θα πρέπει επίσης να εξεταστεί στο πλαίσιο των δηλώσεων εν καιρώ πολέμου του Ιράν και των αντιπροσώπων του σχετικά με τη διακοπή των ζωτικών οδών μεταφοράς προς το Ισραήλ μέσω της Ανατολικής Μεσογείου. Ήδη από την 1η Νοεμβρίου, ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ ζήτησε μια κοινή πανισλαμική προσπάθεια για να μπλοκάρει τις αποστολές πετρελαίου και τροφίμων στο Ισραήλ ως απάντηση στον πόλεμο της Γάζας. Έκτοτε, οι Χούτι, οι Ιρακινές Σιιτικές πολιτοφυλακές(Κατάμπ Χεζμπολάχ κα) ως και άλλα μέλη του λεγόμενου «άξονα αντίστασης» της Τεχεράνης έχουν απειλήσει τα Ισραηλινά λιμάνια της Χάιφα, της Ασντόντ και του Τελ Αβιβ και εξαπέλυσαν επιθέσεις προς την κατεύθυνσή τους. Για παράδειγμα, πολλά μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Ιρακινής πολιτοφυλακής που καταρρίφθηκαν πάνω από τα Υψίπεδα του Γκολάν ενώ εκτιμάται ότι κατευθύνονταν προς το λιμάνι της Χάιφα.
Τον περασμένο Ιανουάριο, η Κυπριακή κυβέρνηση επιβεβαίωσε την ουδετερότητα της και τη μη ανάμειξή της σε ξένες στρατιωτικές επιχειρήσεις, αφού αεροσκάφη που απογειώθηκαν από τη Βρετανική βάση στο Ακρωτήρι συμμετείχαν σε αντεπιθέσεις κατά των Χούτι στην Χοντέιντα και στη Σαναά της Υεμένης. Σύμφωνα με τη Συνθήκη Ίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας του 1960, η κυβέρνηση της Λευκωσίας δεν έχει κανέναν έλεγχο στις δραστηριότητες των κυρίαρχων Βρετανικών βάσεων στο έδαφός της , ωστόσο, είναι υποχρεωμένη να συμβάλει στη διασφάλιση της ασφάλειας αυτών των εγκαταστάσεων. Η συνθήκη υποχρεώνει επίσης την Ελλάδα και την Τουρκία να «διαβουλεύονται και να συνεργάζονται για την κοινή άμυνα» της Κύπρου. Ομοίως, η ένταξη του νησιού στην ΕΕ τεχνικά απαιτεί από άλλα κράτη μέλη να συμμετάσχουν στην υπεράσπισή του σε περίπτωση επίθεσης.
Προς το παρόν, η Κύπρος και τα περίχωρα της δεν προστατεύονται από ένα ισχυρό, πολυεπίπεδο δίκτυο αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας. Η κυβέρνηση φέρεται να κατέληξε σε μια δοκιμαστική συμφωνία το 2022 για την αγορά συστημάτων Iron Dome από το Ισραήλ, αν και δεν είναι σαφές αν και πότε θα παραδοθούν. Ως εκ τούτου, η Κύπρος είναι ευάλωτη στους πυραύλους της Χεζμπολάχ χωρίς την ανάπτυξη Βρετανικών ή ΝΑΤΟϊκών αντιαεροπορικών κατευθυνόμενων πυραύλων. Αυτό το σενάριο θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό για την Ουάσιγκτον, δεδομένης της μεγάλης συμμαχικής στρατιωτικής παρουσίας στην Κύπρο, η οποία περιλαμβάνει μερικές χιλιάδες Βρετανούς στρατιώτες, περισσότερους από εκατό άτομα προσωπικό της πολεμικής αεροπορίας των ΗΠΑ/USAF ως και μια απόσπαση ειδικών αεροσκαφών παρακολούθησης επιτήρησης U-2 από την 1η Μοίρα Αναγνώρισης .. Σύμφωνα με διάφορα μέσα ενημέρωσης, η βάση του Ακρωτηρίου έχει συμμετάσχει εκτενώς στη διευκόλυνση της αεροπορικής μεταφοράς στρατιωτικών προμηθειών στο Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου της Γάζας.
Δυνατότητες, επιπτώσεις και προθέσεις της Λιβανέζικης Χεζμπολάχ
Η Χεζμπολάχ έχει μια σειρά υπολογίσιμων επιλογών για να υποστηρίξει την απειλή του Νασράλα. Η οργάνωση εκτιμάται ότι διαθέτει ένα μεγάλο οπλοστάσιο πυραύλων εδάφους-εδάφους υψηλής ακρίβειας, κυρίως της οικογένειας Fateh, Ιρανικής κατασκευής, που καλύπτουν εμβέλεια από 250 έως 1.000 χιλιόμετρα ενώ φέρουν κεφαλή 450 κιλών μεγάλης εκρηκτικότητας. Επίσης διαθέτει βαλλιστικούς πυραύλους κατά πλοίων και πυραύλους κρουζ παρόμοιους σε ποιότητα και ποσότητα με ό,τι οι Χούτι έχουν χρησιμοποιήσει εναντίον διεθνών πλοίων στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας( από τον Νοέμβριο του 2023 συμπεριλαμβανομένου του εξαιρετικά προηγμένου Ρωσικού Yakhont, ενός υπερηχητικού όπλου με βεληνεκές 300 χιλιομέτρων.)
Ως εκ τούτου, η Χεζμπολάχ θα είχε σχετικά μικρό πρόβλημα να στοχεύσει την αεροπορική βάση της Βρετανίας/RΑF στο Ακρωτήρι, το κοντινό ραντάρ επιτήρησης PLUTO II πάνω από τον ορίζοντα ή το ραντάρ και τον σταθμό συλλογής πληροφοριών σημάτων επί του Όρους Τρόοδος. Οι πύραυλοι τύπου Fateh θα μπορούσαν να φτάσουν σε αυτούς τους στόχους είτε από τις ορεινές παράκτιες περιοχές του Λιβάνου (περίπου 250 χιλιόμετρα μακριά) είτε ανατολικά από το Baalbek στην κοιλάδα Μπεκάα , παρέχοντας στη Χεζμπολάχ άφθονη ευελιξία για την προστασία των εκτοξευτών της από αντεπιθέσεις. Η οργάνωση διαθέτει επίσης μεγάλα αποθέματα μη επανδρωμένων αεροσκαφών μονόδρομης επίθεσης ικανά να φτάσουν στόχους γύρω από τη Κύπρο , από αγκυροβολημένα πλοία(ανοικτά της Βηρυτού, της Τρίπολης κα) μέχρι εγκαταστάσεις στην χαοτική Λιβανέζικη ενδοχώρα.
Όπως και οι πρόσφατες επιθέσεις των Χούτι κατά του Ισραήλ, η συντριπτική πλειονότητα οποιωνδήποτε μελλοντικών εκτοξεύσεων πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Χεζμπολάχ κατά της Κύπρου θα μπορούσαν να αναχαιτιστούν με τη βοήθεια καλά συντονισμένων πολεμικών πλοίων με συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας, περιπολικών μαχητικών αεροσκαφών και συλλογής έγκαιρων και επιβεβαιωμένων πληροφοριών , δεδομένου ότι τέτοια ανασχετικά μέσα έχουν ήδη αναπτυχθεί στην περιοχή. Η συντριβή αυτών των πόρων και των άλλων αμυντικών συστημάτων της Κύπρου στη ξηρά και στη θάλασσα θα απαιτούσε έναν πολύ μεγάλο αριθμό πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών, τα οποία η Χεζμπολάχ μπορεί να διστάζει να διαθέσει σ πρώτη φάση για να μην εξαντλήσει το οπλοστάσιο που θα χρησιμοποιήσει ταυτόχρονα κατά του Ισραήλ. Πράγματι, δεν είμαι σίγουρος αν ο Νασράλα είναι πραγματικά πρόθυμος το να συνεχίσει τη προκλητική αναφορά του του κατά της Κύπρου, δεδομένου του κινδύνου να παρασύρει περισσότερες χώρες της ΕΕ σε μια πιθανή σύγκρουση.Ωστόσο, ακόμη κι αν δεν υπάρξει επίθεση στο νησί, η απειλή από μόνη της μπορεί να είναι αρκετή για να κρατήσει την Κύπρο στο περιθώριο οποιουδήποτε μελλοντικού πολέμου στον Λίβανο.
Προεκτάσεις της απειλής
Η απειλή του Νασράλα τονίζει την πραγματική προοπτική της διεύρυνσης της σύγκρουσης Χεζμπολάχ-Ισραήλ στη Μεσόγειο. Αν ξεσπάσει ένας ευρύτερος πόλεμος, η Ισραηλινή στρατιωτική και εμπορική κυκλοφορία στη θάλασσα θα κινδύνευε σίγουρα, δεδομένου του μεγάλου οπλοστασίου της Σιιτικής πολιτοφυλακής και του ιστορικού τακτικού αιφνιδιασμού (πχ. στόχος το πλοίο). Τα υπεράκτια ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία του Ισραήλ θα ήταν επίσης σε κίνδυνο, συμπεριλαμβανομένης της ιδιοκτησίας της Αμερικανικής εταιρείας Chevron. Πέρα από το Ισραήλ, η εμπορική ναυτιλία στην Ανατολική Μεσόγειο θα μπορούσε να απειληθεί άμεσα ή να παγιδευτεί στα πυρά, συμπεριλαμβανομένων των αποστολών ανθρωπιστικής βοήθειας από την Κύπρο στη Γάζα. Ακόμη και οι Χούτι θα μπορούσαν ενδεχομένως να εξαπολύσουν επιθέσεις αλληλεγγύης σε στόχους σε αυτά τα μακρινά ύδατα, δεδομένων των drones και των πυραύλων αυτοκτονίας μεγάλου βεληνεκούς.
Η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει αφιερώσει μεγάλες προσπάθειες για να αποτρέψει την περαιτέρω κλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, αναπτύσσοντας πρόσφατα την ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου USS Eisenhower στην Ανατολική Μεσόγειο σε μια προσπάθεια να αποτρέψει την Χεζμπολάχ Σημειωτέον, η ομιλία του Νασράλα ήρθε μόλις μία ημέρα αφότου το Στέιτ Ντιπάρτμεντ φιλοξένησε τον υπουργό εξωτερικών της Κύπρου και ανακοίνωσε τον πρώτο Στρατηγικό Διάλογο μεταξύ των δύο χωρών. Κατά τον σχεδιασμό αυτού του διαλόγου οι αξιωματούχοι θα πρέπει να συζητήσουν πώς θα εξισορροπήσουν καλύτερα τις ανησυχίες της Λευκωσίας για ουδετερότητα με την πιεστική ανάγκη αντιμετώπισης των αποδεδειγμένων στρατιωτικών και τρομοκρατικών απειλών της Χεζμπολάχ και του Ιράν στην περιοχή. Τώρα που η Ευρώπη έχει απειληθεί άμεσα από τον Λιβανέζο αντιπρόσωπο του Ιράν, η Ουάσιγκτον θα πρέπει επίσης να παροτρύνει την ΕΕ και όλα τα κράτη μέλη της να καταγγείλουν τις απειλές της Χεζμπολάχ και να την χαρακτηρίσουν τρομοκρατική οργάνωση, όπως έχουν ήδη κάνει πολλές άλλες χώρες σε όλο τον κόσμο.
