Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Καθώς η Μέση Ανατολή προετοιμάζεται για μια δεδομένη Ισραηλινή απάντηση στην πυραυλική επίθεση του Ιράν της 1ης Οκτωβρίου στο Ισραήλ, ένα ευρύτερο “μπλοκ κρατών ” υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, που αποτελείται από τον στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή(CENTCOM) και τα Σουνιτικά-Αραβικά κράτη, παρακολουθεί στενά και προετοιμάζεται… Εν όψει του επόμενου κεφαλαίου στην άμεση σύγκρουση Ιράν – Ισραήλ-σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του υπογράφοντα- Αμερικανός ανώτατος στρατιωτικός διοικητής(με τεράστια εμπειρία στη Μέση Ανατολή τα στοιχεία του οποίου και η μελέτη ειναι στη διάθεση του υπογράφοντα) πρότεινε μια σημαντική αναδιάταξη των βάσεων των ΗΠΑ στην περιοχή για να τις καταστήσει λιγότερο ευάλωτες στη δύναμη πυρός της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
Στις 19 Σεπτεμβρίου 2024,παρουσιάστηκε στη Φλόριντα και στην κορυφαία προωθημένη αεροπορική βάση των ΗΠΑ στο Κατάρ, η σε βάθος ανάλυση της απειλής από το Ιράν για τις βάσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή(από την Αίγυπτο μέχρι τον Κόλπο των πετρελαίων) . Η έκθεση, , επικεντρώνεται στην απειλή που προκύπτει από τη “στρατηγική ευπάθεια” της τρέχουσας σειράς των καθοριστικής σημασίας βάσεων των ΗΠΑ στην περιοχή του Κόλπου ως και την επείγουσα ανάγκη για μια μεγάλη στροφή,δεδομένων πλέον των πολυδιάστατων δυνατοτήτων της Τεχεράνης.
Η έκθεση τονίζει (μέσα από 24 σελίδες και 8 πινάκες/σχεδιαγράμματα ) ότι οι προηγμένες δυνατότητες του Ιράν σε βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους κρουζ και UAV/drones θέτουν τις βάσεις των ΗΠΑ σε σοβαρό κίνδυνο κατά τη διάρκεια ενός πολέμου. Οι βάσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, όπως η Aλ-Ουντέιντ στο Κατάρ, η Aλ Ντάφρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και οι βάσεις στο Μπαχρέιν(έδρα του 5ου Αμερικανικού στόλου στη Μανάμα) και στο Κουβέιτ, κατασκευάστηκαν αρχικά για να αντιμετωπίσουν διαφορετικές απειλές( τις τελευταίες δεκαετίες, συμπεριλαμβανομένης της Σοβιετικής απειλής κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου , τους πολέμους στο Ιράκ και το Αφγανιστάν και τον αεροχερσαίο πόλεμο κατά του ISIS.(Ισλαμικού Κράτους στη Μεσοποταμία)
Επισημαίνεται ότι αυτές οι βάσεις δεν είναι οι πλέον κατάλληλες για την τρέχουσα κεντρική απειλή που είναι το Ιράν. Χαρακτηριστικά γράφει “Οι βάσεις μας στην περιοχή,( στη Μέση Ανατολή )είναι σε μεγάλο βαθμό εκεί που βρίσκονται ως κληρονομιά προηγούμενων συγκρούσεων… Ωστόσο, τα πράγματα έχουν αλλάξει και οι προτεραιότητες που συνέδραμαν στην επιλογή αυτών των βάσεων»”. Τις τελευταίες δεκαετίες, το Ιράν έχει επενδύσει τεράστια κεφάλαια και πόρους για την ανάπτυξη εντυπωσιακών δυνατοτήτων βαλλιστικών πυραύλων, πυραύλων κρουζ και UAV σε μεγάλη κλίμακα, που αποτελούν σοβαρή απειλή για τους γείτονές του και τις Αμερικανικές βάσεις στην περιοχή.( Κι αυτό παρά το γεγονός ότι το Ιράν δεν διαθέτει υπολογίσιμη πολεμική αεροπορία ως και συμβατικό στρατό με σημαντικές δυνατότητες).
Το Ιράν, το οποίο έχει δώσει έμφαση στις επιθετικές του ικανότητες τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο αύξησε τον αριθμό των πυραύλων και των συστημάτων UAV στο οπλοστάσιό του, αλλά βελτίωσε επίσης την ακρίβειά τους και επέκτεινε το βεληνεκές τους. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο κίνδυνος μιας μαζικής επίθεσης στις βάσεις των ΗΠΑ( ιδιαίτερα εκείνες που βρίσκονται κοντά στο Ιράν, είναι μια απτή και ξεκάθαρη απειλή.) Προειδοποιεί ότι οι προηγμένες δυνατότητες κρούσης του Ιράν του επιτρέπουν να ρίξει σε Αμερικανικές και περιφερειακές βάσεις με μεγάλο αριθμό πυραύλων και UAV, που θα μπορούσαν να κατακλύσουν τα συστήματα αεράμυνας των ΗΠΑ και να βλάψουν σοβαρά ζωτικής σημασίας υποδομές.(κορεσμός)
Παρόλο που οι ΗΠΑ λειτουργούν προηγμένα αμυντικά συστήματα όπως το Patriot-3 και το σύστημα THAAD, επισημαίνεται ότι σε περίπτωση επίθεσης μεγάλης κλίμακας, ενδέχεται να κατακλυστούν/κορεσμός και να μην μπορούν να υπερασπιστούν όλες τις βάσεις στην περιοχή. Επιπλέον, η γεωγραφική θέση των βάσεων, καθώς είναι πολύ κοντά στο Ιράν, παρέχει στους Ιρανούς ένα σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς μπορούν να εξαπολύσουν επιθέσεις γρήγορα . Αυτό μειώνει τον χρόνο προειδοποίησης για τις δυνάμεις των ΗΠΑ και δημιουργεί μια κατάσταση όπου αυτές οι βάσεις είναι ευάλωτες. Ως μέρος αυτών των απειλών, αναφέρεται η εκτεταμένη Ιρανική επίθεση στο Ισραήλ τον Απρίλιο του 2024, όπου το Ιράν προσπάθησε να χτυπήσει κρίσιμους στόχους στο Ισραήλ χρησιμοποιώντας περίπου 300 πυραύλους και drones. Αν και η επίθεση απέτυχε κυρίως λόγω της κοινής άμυνας του Ισραήλ και των ΗΠΑ, η επίθεση χρησίμευσε ως “προειδοποιητικό σημάδι’ σε ολόκληρη την περιοχή σχετικά με την ικανότητα του Ιράν να πραγματοποιήσει επίθεση μεγάλης κλίμακας.
Μια άλλη επιβεβαίωση αυτού ήρθε στην πρόσθετη επίθεση κατά του Ισραήλ από το Ιράν την 1η Οκτωβρίου του 2024,(ενισχύοντας τα όσα ανέφερε στην έκθεση) όπου το Ιράν εκτόξευσε περίπου 200 βαλλιστικούς πυραύλους στο Ισραηλινό έδαφος. Αντιμετωπίζοντας την Ιρανική απειλή, ο κορυφαίος στρατηγός παρουσίασε μια σειρά στρατηγικών βημάτων που στοχεύουν στη διασφάλιση της ικανότητας των ΗΠΑ να προστατεύουν τα στρατιωτικά τους μέσα και να αποτρέπουν το Ιράν από περαιτέρω επιθετικές ενέργειες.
Η κύρια λύση που πρότεινε είναι να μετακινηθούν οι βάσεις των ΗΠΑ πιο δυτικά στη Μέση Ανατολή, πιο μακριά από την πηγή των Ιρανικών απειλών. Πρότεινε την ανάπτυξη ενός ευέλικτου δικτύου βάσεων που θα περιλαμβάνει τη Σαουδική Αραβία, την Ιορδανία, το Ομάν, την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Αυτές οι βάσεις θα βρίσκονται πιο μακριά από το βεληνεκές των πυραύλων μικρού/μεσαιου του Ιράν, καθιστώντας δυσκολότερο για τη Τεχεράνη να τους χτυπήσει μέσω μιας κρίσιμης μάζας επιθέσεων, ακόμη κι αν εξακολουθούν να βρίσκονται σε απόσταση κρούσης.”Αλλά αν συμβεί, θα πρέπει να είμαστε σε θέση να μεταφέρουμε τα μαχητικά μας και τα βομβαρδιστικά μας σε περιοχές όπου οι Ιρανοί έχουν πολύ πιο δύσκολο πρόβλημα να μας βρουν.”
Επιβεβαιώθηκε περαιτέρω από την κακοήθη συμπεριφορά του Ιράν, η οποία έπεισε τελικά τα κράτη του Κόλπου ότι μια συλλογική προσέγγιση για την αεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα είναι απαραίτητη και εφικτή χωρίς να θυσιάζεται η κυριαρχία. Το 2021 και το 2022, συγκλήθηκαν μυστικές συσκέψεις των αρχηγών των Γενικών Επιτελείων των Αραβικών κρατών στις οποίες συμμετείχαν βασικοί Άραβες στρατιωτικοί ηγέτες, καθώς και ο αρχηγός των ΙDF.. Σε αυτές τις συναντήσεις, κατέστη σαφές ότι η απειλή των Ιρανικών πυραύλων και drones ήταν υπαρξιακή για τα κράτη του Κόλπου, καθώς και για το Ισραήλ.
Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να λειτουργούν ως ο έντιμος μεσίτης σε αυτή τη συμφωνία. Παραμένουνη απαραίτητη χώρα . Παρά την ανάγκη να μετακινηθούν οι περισσότερες δυνάμεις προς τα δυτικά, αυτό δεν σημαίνει την πλήρη εγκατάλειψη των υπαρχουσών βάσεων..Η βάση Aλ Ουντείντ στο Κατάρ και για το αν θα συνεχιστεί η λειτουργία της εκεί είναι πολιτική υπόθεση , όχι στρατιωτική, αλλά η συγκεκριμένη βάση εξακολουθεί να είναι σημαντικό πλεονέκτημα στη δομή της περιφερειακής διάταξης από Αμερικανική σκοπιά.
Το Κατάρ έχει επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια για την αναβάθμιση της βάσης Al-Udeid, ενισχύοντας την κατάστασή του ως σημαντικό κόμβο για τις δυνάμεις των ΗΠΑ στον Κόλπο. Σύμφωνα με τον στρατηγό η ώρα για μια Αμερικανική αναδιάταξη είναι τώρα, για να βελτιωθεί η επιχειρησιακή ετοιμότητα και η αποτροπή κατά του Ιράν και να προστατευθούν τα Αμερικανικά συμφέροντα στην περιοχή. Τα βήματα που περιγράφονται (παρακάτω στα συμπεράσματα) περιλαμβάνουν όχι μόνο την απαραίτητη στρατηγική προσαρμογή στις τρέχουσες στρατιωτικές απειλές, αλλά και την ενίσχυση περιφερειακών συμμαχιών και συνεργασιών που αποσκοπούν να αποτρέψουν το Ιράν από άμεσες επιθετικές ενέργειες. Επιπρόσθετα αναγνώρισε ότι είναι αμφίβολο αν αυτό το σχέδιο θα επηρεάσει τις δραστηριότητες του ευρύτερου Σιιτικού άξονα του Ιράν και των πληρεξουσίων του σε όλη τη Μέση Ανατολή, όπως η Χεζμπολάχ και οι Σιιτικές πολιτοφυλακές στης Μεσοποταμίας.
Σε κάθε σενάριο μεγάλης σύγκρουσης με το Ιράν, ο κεντρικός λογισμός θα είναι η μέτρηση του πόσο καιρό οι Ιρανοί θα μπορούσαν να αντέξουν βομβαρδισμό με drone και πυραύλους των γειτόνων τους, ενόψει των προσπαθειών των ΗΠΑ να χτυπήσουν τα συστήματα εκτόξευσης και τις εγκαταστάσεις διοίκησης και ελέγχου. Ένας τέτοιος πόλεμος θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την Αμερικανική χρήση αεροσκαφών κρούσης, τάνκερ ως και αεροπορικής και πυραυλικής άμυνας. Ωστόσο, τα αεροσκάφη κρούσης των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή είναι βασισμένα σε τοποθεσίες κατά μήκος της νότιας ακτής του Περσικού Κόλπου, εκθέτοντας τα, σε περίπτωση σύγκρουσης, σε Ιρανικούς πυραύλους που μπορούν να τους φτάσουν σε χρονικό διάστημα πέντε λεπτών ή λιγότερο. Αυτό θα επιδεινωνόταν από το γεγονός ότι οι εγκαταστάσεις ανεφοδιασμού και επανεξοπλισμού αυτών των βάσεων είναι σε μεγάλο βαθμό ακίνητες και επομένως ευάλωτες στις Ιρανικές εναέριες επιθέσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να παρακάμψουν την άμυνα των ΗΠΑ σε ζωτικές εγκαταστάσεις κατά μήκος του Κόλπου.
Συμπερασματικά αυτή η νέα έκθεση συνιστά στις Ηνωμένες Πολιτείες:
Επανεξέταση πού βρίσκονται τα στρατιωτικά μέσα των ΗΠΑ στην περιοχή, τόσο σε καθημερινή βάση όσο και σε βάση έκτακτης ανάγκης.
Συνεργασία με το Βασίλειο της Σαουδικής Αραβίας, την Ιορδανία, το Ομάν και την Αίγυπτο για να εντοπίστουν βάσεις όσο το δυνατόν πιο δυτικά όπου μπορεί να αναπτυχθούν αεροσκάφη, δυνατότητες συντήρησης, δυνατότητες ανεφοδιασμού καυσίμων και όπλα.
Μεταφορά των χερσαίων συστημάτων αεράμυνας, με βάση προειδοποιήσεις και ενδείξεις πολέμου, από τις τρέχουσες τοποθεσίες τους κατά μήκος του Κόλπου σε βάσεις πιο δυτικά
Περαιτέρω ουσιστικοποίηση και “εκμετάλλευση”από τη μετατόπιση του Ισραήλ το 2021 από την Περιοχή Ευθύνης της Ευρωπαϊκής Διοίκησης (EUCOM AOR) στην CENTCOM AOR της Κεντρικής Διοίκησης εξετάζοντας τον πιθανό ρόλο του Ισραήλ σε εναλλακτικές δομές βάσεων.
Συνέχιση της συνεργασίας της αεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας με φιλικά Αραβικά κράτη, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας για να κατανοήσετε ποιες πληροφορίες αισθητήρων πρέπει να μοιράζονται και πώς να κοινοποιούνται.
Επικέντρωση στους απαραίτητους πόρους και τεχνικά μηνύματα για να αποτραπεί το Ιράν και οι πληρεξούσιοι /αντιπρόσωποί του από το να συνεχίσουν να αναλαμβάνουν φονικές επιθέσεις σε ολόκληρη την περιοχή.
Υιοθέτηση μιας στάσης που να επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να επανατοποθετούνται γρήγορα και συχνά με βάση τις περιφερειακές εξελίξεις.
