Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος- Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Μέχρι στιγμής, η Μόσχα έχει κάνει ελάχιστα για να βοηθήσει το Ιράν πέρα από τις πομπώδεις και γνωστές ρητορικές καταδίκες του Ισραήλ και των ΗΠΑ και όπως πάντα προσφέρει διαμεσολάβηση.
Επέλεξε να μην έρθει στη διάσωση του Ιράν κατά τη διάρκεια της ισραηλινής αεροπυραυλικής επίθεσης και των πληγμάτων των ΗΠΑ πλήγματα εναντίον των τριών Ιρανικών πυρηνικών βάσεων.Η Μόσχα αποφεύγει πάντοτε την υπερβολική δέσμευση σε οποιονδήποτε. Η Μόσχα πιθανότατα θα εμμείνει σε αυτή την προσέγγιση, καθώς τα γεγονότα εκτυλίσσονται στη Μέση Ανατολή.
Ο Πούτιν προέρχεται από έναν κύκλο πρακτόρων της διαβόητης KGB που διδάχθηκε από τη στρατηγική αποτυχία της αλήστου μνήμης ΕΣΣΔ . Ένα βασικό μάθημα από αυτή την αποτυχία ήταν η υπερεπένδυση σε οποιαδήποτε σχέση. Η συμφωνία της Ρωσίας με το Ιράν δεν είναι μια αμοιβαία αμυντική συνθήκη, ένα σημείο που ο ίδιος ο Πούτιν επεσήμανε στις 18 Ιουνίου. Πολλοί σχολιαστές έσπευσαν να επισημάνουν νωρίτερα ότι η Ρωσία και το Ιράν έχουν μια υπογεγραμμένη στρατηγική εταιρική σχέση, αλλά σε αντίθεση με τη συνθήκη του ΝΑΤΟ(άρθρο 5) η συμφωνία δεν έχει καμία ρήτρα αμοιβαίας άμυνας. Παρατηρητές που έχουν παρακολουθήσει την πορεία της σχέσης της Ρωσίας με το Ιράν εδώ και δεκαετίες κατανοούν αυτή τη συμφωνία ως μία από τις πολλές ρυθμίσεις που επιτρέπουν στη Ρωσία να χρησιμοποιήσει το Ιράν για να προωθήσει τα συμφέροντά της, αποφεύγοντας παράλληλα την ευθύνη και την εμπλοκή στις πιο προκλητικές περιφερειακές ενέργειες του Ιράν.
Όταν η Μόσχα επενέβη στρατιωτικά στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας στα τέλη του 2015 – η πρώτη εκστρατευτική ώθηση της Ρωσίας έξω από την πρώην Σοβιετική Ένωση από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου – το είχε κάνει μόνο αφού το Συριακό καθεστώς ζήτησε επίσημα βοήθεια και η Τεχεράνη έπεισε τον Πούτιν ότι ο Άσαντ κινδύνευε να πέσει.
Η Μόσχα επέμενε σε αυτή την αρχή της αποφυγής της υπερβολικής παράτασης μέχρι το τέλος της πτώσης του Άσαντ τον περασμένο Δεκέμβριο. Αντί να συνεχίσει να επενδύει στο καθεστώς Άσαντ, χωρίς να πληρώνει πλέον τα ίδια μερίσματα για το Κρεμλίνο όπως συνήθιζε, η Μόσχα αποφάσισε να μειώσει τις απώλειες της και να τον αφήσει να πέσει. Σίγουρα, η πτώση του Άσαντ ήταν μια απώλεια για τη Ρωσία, αλλά η Μόσχα δίνει προτεραιότητα στον πόλεμό της στην Ουκρανία.
Ο Πούτιν δεν θα ήταν αναστατωμένος αν το Ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα επανατοποθετούνταν επειδή θα ενίσχυε μόνο τη θέση της Ρωσίας έναντι του Ιράν. Η Ρωσία έχει υποστηρίξει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 παρέχοντας τεχνική βοήθεια και κατασκευάζοντας πυρηνικούς σταθμούς. Η Ρωσική πυρηνική υπηρεσία Rosatomm κατασκεύασε τον πυρηνικό αντιδραστήρα Μπουσέρ του Ιράν στον κόλπο των πετρελαίων.
Σε αντίθεση με την πτώση του Άσαντ της Συρίας, η κατάρρευση του καθεστώτος στην Τεχεράνη θα έβλαπτε σοβαρά τη στρατηγική θέση της Ρωσίας στη Μέση Ανατολή – και τα ευρύτερα γεωστρατηγικά σχέδια. Αλλά αυτό δεν έχει συμβεί. Η Τεχεράνη είναι αποδυναμωμένη, αλλά έχει λίγους υποστηρικτές να στραφεί, οπότε η Μόσχα και η Τεχεράνη δεν οδεύουν προς διάσπαση. Η Ρωσία θα είχε αποξενωθεί από τα Αραβικά κράτη και το Ισραήλ αν είχε κάνει περισσότερα για να υποστηρίξει το Ιράν. Η Ρωσία δεν χρειάζεται πλέον το Ιράν για τεχνολογία μη επανδρωμένων αεροσκαφών για να υποστηρίξει τον πόλεμό της στην Ουκρανία και η στρατιωτική-βιομηχανική βάση της Ρωσίας και του Ιράν θα συνεχίσει να συνεργάζεται. Την ίδια στιγμή, η υπόλοιπη περιοχή θα εξακολουθεί να θέλει να αγοράσει Ρωσικά όπλα.
Οι δυτικοί αναλυτές μπορεί να περιγράφουν τη συμπεριφορά της Ρωσίας ως βραχυπρόθεσμο τακτικό καιροσκοπισμό, αλλά η αποφυγή της υπερδέσμευσης προς τους εταίρους είναι αυτό που επιτρέπει στη Ρωσία να διατηρήσει τη θέση της μακροπρόθεσμα. Βασικά, οι στόχοι της Μόσχας δεν έχουν αλλάξει, ούτε έχουν αποθαρρυνθεί.
Θα μπορούσε να αναδείξει παλαιότερα παραδείγματα της αποτυχίας της Ρωσίας να υποστηρίξει τους συμμάχους της. Για παράδειγμα, τα τελευταία χρόνια, η Αρμενία έχει αποστασιοποιηθεί από τη Ρωσία, καθώς το Γερεβάν αισθάνθηκε επανειλημμένα απογοητευμένο από την αδυναμία της Μόσχας να εκπληρώσει τις στρατιωτικές της δεσμεύσεις προς την Αρμενία, οι οποίες είναι ισχυρότερες από εκείνες μεταξύ Ρωσίας και Ιράν.
Σε έναν κόσμο όπου η Μόσχα εισβάλλει στην Ουκρανία, τη μετατρέπει στον μεγαλύτερο πόλεμο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και εκβιάζει περιοδικά τη Δύση για να την τρομάξει να κάνει λιγότερα για να υποστηρίξει την Ουκρανία δείχνοντας σε όλους τους πυρηνικές απειλές ένα άλλο ανελεύθερο καθεστώς που υποστηρίζεται από έναν πυρηνικό αποτρεπτικό παράγοντα θα ήταν πιο επικίνδυνο για όλους. Αν το Ιράν κατείχε ένα πυρηνικό όπλο, θα αύξανε την πιθανότητα να παραμείνει αυτό το καθεστώς στην εξουσία και, μαζί με τη Ρωσία και τη Κίνα σχηματίζοντας ένα υπερασιατικό τόξο χωρών που μπορούν να υποστηρίξουν αμοιβαία η μία την άλλη στις επιχειρήσεις τους ενάντια στη φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη.
