Πολλά παράδοξα συγκεντρώνονται εσχάτως, αλλά στο υπόψη θέμα οφείλω να επισημάνω ότι παρά τη συζήτηση για τη Γροιλανδία, ως στρατηγική αναγκαιότητα, το νησί δεν αναφέρεται καθόλου στην πρόσφατη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ που κυκλοφόρησε τον περασμένο μήνα και αναλύσαμε στο προηγούμενο άρθρο μας (εδώ).
Ας προχωρήσουμε όμως να δούμε κάποιες επιμέρους παραμέτρους του θέματος.
Σε μια εκπληκτική κίνηση, ένα δεξαμενόπλοιο από το έργο Arctic LNG 2 της Ρωσίας ταξίδεψε πρόσφατα κατά μήκος της διαδρομής της Βόρειας Θάλασσας στις αγορές της Ασίας. Η τακτική εμπορική κίνηση στη διαδρομή της Βόρειας Θάλασσας (NSR) συνήθως μειώνεται μετά τον Νοέμβριο, καθώς οι συνθήκες πάγου επιδεινώνονται.
Ο ασυνήθιστα ευνοϊκός καιρός φέτος, σε συνδυασμό με την απόγνωση της Ρωσίας να δημιουργήσει έσοδα όπου είναι δυνατόν από τις εξαγωγές ενέργειας, δημιούργησε συνθήκες για αυτό το σπάνιο ταξίδι στα τέλη της σεζόν.
Αυτή η κίνηση της Ρωσίας θα πρέπει να χρησιμεύσει ως υπενθύμιση στους διεθνείς φορείς χάραξης πολιτικής σχετικά με τη σημασία του ανταγωνισμού της Αρκτικής. Με τις καθιερωμένες αρκτικές δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ, οι ευρωπαϊκές χώρες του Υψηλού Βορρά και της Ρωσίας να ενώνονται με διεκδικητικά μη αρκτικά κράτη όπως η Κίνα, η περιοχή αμφισβητείται όλο και περισσότερο.
Η Αρκτική είναι πλούσια σε φυσικούς πόρους, φιλοξενώντας τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Είναι επίσης μια σημαντική πηγή παγκόσμιας προμήθειας τροφίμων μέσω της αλιείας της και ένας κρίσιμος κόμβος για την επιστημονική έρευνα με στόχο την κατανόηση των κλιματικών προτύπων και τον παγκόσμιο αντίκτυπό τους.
Το Αρκτικό Συμβούλιο είναι ο πρωταρχικός διακυβερνητικός φορέας που προωθεί τη συνεργασία μεταξύ των οκτώ κρατών της Αρκτικής, η δραστηριότητα του οποίου, όμως, έχει ανασταλεί σε μεγάλο βαθμό, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Η προ καιρού συνάντηση Τράμπ και Πούτιν στην Αλάσκα, περιελάμβανε μια κρυφή ατζέντα, για την οποία ενημερωνόμαστε σταδιακά, από τις εξελίξεις και τις αποφάσεις.
Παρατηρώντας τον παρακάτω χάρτη διαπιστώνουμε ότι η Ρωσία έχει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή, σχεδόν το 45% στον Αρκτικό ωκεανό και συνεπώς τη μεγαλύτερη ΑΟΖ. Το υπόλοιπο 5% μοιράζονται οι Σκανδιναβικές χώρες. Από την άλλη μεριά το υπόλοιπο μισό, μοιράζονται οι ΗΠΑ (Αλάσκα), περίπου το 10% και ο Καναδάς και η Γροιλανδία το υπόλοιπο 40%.
Οι συζητήσεις των δύο ηγετών, προφανώς εστίασαν στο διαμοιρασμό του Αρκτικού κύκλου και την από κοινού εκμετάλλευση. Αυτό ωθεί τον Τράμπ να επιδιώκει να εξασφαλίσει το ελλείπον για τις ΗΠΑ ποσοστό, (Καναδάς, Γροιλανδία), ώστε οι αποφάσεις και οι σχεδιασμοί να μην εξαρτώνται από άλλους !!!
Βεβαίως πρέπει να γνωρίζουμε ότι οι ΗΠΑ, δεν έχουν υπογράψει τη σύμβαση του ΟΗΕ για το δίκαιο της θάλασσας, παραχωρώντας ουσιαστικά 518.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, υποθαλάσσιου εδάφους στην Αρκτική, από τη στιγμή που δεν έχουν προβεί σε ανακήρυξη ΑΟΖ.
Ωστόσο αυτό δεν εμποδίζει τις ΗΠΑ, να βρίσκονται σε αντιπαράθεση με τον Καναδά για την εκμετάλλευση πιθανών υπεράκτιων κοιτασμάτων πετρελαίου και για την πρόσβαση στα νερά του Καναδικού αρχιπελάγους (κάποια ομοιότητα παρατηρώ, με τις Τουρκικές διεκδικήσεις και αιτιάσεις στο Αιγαίο, που κι αυτή δεν έχει υπογράψει τη σύμβαση). Ο Καναδάς υποστηρίζει ότι πρόκειται για «εσωτερικά ύδατα», ενώ οι ΗΠΑ, ότι αποτελούν στενά διεθνούς ναυσιπλοΐας.
Εικόνα 1 Χάρτης Διοικητικών Περιοχών της Αρκτικής. Χάρτης: Αρκτικό Κέντρο, Πανεπιστήμιο της Λαπωνίας
Αντιλαμβάνεται λοιπόν κάποιος που οφείλεται η επιμονή Τράμπ ! Μάλιστα σε πρόσφατη συνέντευξή του στη Μόσχα, ο Λαβρόφ, τα «γυρίζει» υπέρ Τραμπ, λέγοντας: «Η Γροιλανδία δεν αποτελεί φυσικό μέρος της Δανίας. Η Ρωσία δεν έχει κανένα συμφέρον να παρέμβει στις υποθέσεις της Γροιλανδίας…».
Το περασμένο Οκτώβριο η κυβέρνηση Τράμπ, ανακοίνωσε την επίσπευση αγοράς και την κατασκευή μιας νέας κατηγορίας παγοθραυστικών γνωστών ως «Arctic Security Cutter», για να διευρύνουν τον πολικό στόλο παγοθραυστικών της Ακτοφυλακής. Αριθμός αυτών θα ναυπηγηθούν στη Φινλανδία, καθώς τα Αμερικανικά ναυπηγεία δεν δύνανται να καλύψουν από μόνα τους τις επείγουσες ανάγκες.
Εικόνα 2 Γραφικό του Guardian. Πηγή: IBRU, Κέντρο Έρευνας για τα Σύνορα του Πανεπιστημίου του Ντάραμ.. Απεικονίζονται μόνο τα όρια της ΑΟΖ των επισημασμένων χωρών.
Στο πλαίσιο των ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, που πρωταρχικό ρόλο παίζουν οι ΗΠΑ, δόθηκε έμφαση στη δυνητική οικονομική συνεργασία ΗΠΑ-Ρωσίας, ιδιαίτερα στην ενέργεια και το εμπόριο. Για τον Τραμπ, μέρος του κινήτρου για τον τερματισμό του πολέμου είναι να δημιουργηθούν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες για τις ΗΠΑ.
Ορισμένες από τις ιδέες που συζητήθηκαν, περιλαμβάνουν την ανανεωμένη συνεργασία σε ενεργειακά έργα της Αρκτικής. Αν και κάποιοι στην Ουάσιγκτον θεωρούν ότι τα οικονομικά και εμπορικά ανοίγματα στη Ρωσία από τις ΗΠΑ είναι αφελή, ωστόσο φαίνεται να είναι ένας βασικός παράγοντας στις διαπραγματεύσεις του Τράμπ.
Μετά από χρόνια οικονομικών κυρώσεων, η Ρωσία χρειάζεται επειγόντως ξένες επενδύσεις για να αναπτύξει τις υποδομές ενέργειας και διαμετακόμισης της Αρκτικής. Οι κυρώσεις την έχουν αναγκάσει να στραφεί στην Κίνα για να καλύψει το επενδυτικό κενό, ενισχύοντας τις φιλοδοξίες του Πεκίνου για την Αρκτική με τρόπους που προκαλούν ανησυχία στη Μόσχα.
Η έγκαιρη απεμπλοκή της, από τα «νύχια του δράκου» είναι προτεραιότητα για τον Πούτιν, που εξαρτάται όμως από το τέλος της αντιπαράθεσης με τη Δύση και ειδικά με τις ΗΠΑ. Εάν προκύψει μια συνολική ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, δεν θαπρέπει να εκπλαγούμε εάν οι εμπορικές ρυθμίσεις που σχετίζονται με την Αρκτική ΗΠΑ-Ρωσίας αποτελούν μέρος της διευθέτησης.
Κλείνοντας να αναφέρουμε ότι ο δαιμόνιος Έλληνας από τη Μασσαλία, Πυθέας ο Μασσαλιώτης (εδώ), ήταν ο πρώτος εξερευνητής που ταξίδεψε στις θάλασσες της Βόρειας Ευρώπης, πλησίον της Γροιλανδίας.
Του Απόστολου Τσιμογιάννη
Ο Απόστολος Τσιμογιάννης είναι Υποστράτηγος (ε.α), με μεγάλη επιτελική και διοικητική εμπειρία στον τομέα των Millitary Logistics. Έχει υπηρετήσει σε ανάλογη επιτελική θέση του NATO/NSPA. Είναι τακτικό μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Logistics.
