ΣΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΤΑΛΙΜΠΑΝ ΣΤΟ ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ  ΟΙ ΚΟΥΡΔΟΙ ΣΤΑ ΣΥΝΟΡΑ ΙΡΑΚ-ΙΡΑΝ

 
Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να έχει εμπλακεί σε ενεργές συζητήσεις με ιρανικές ομάδες της αντιπολίτευσης και Κούρδους ηγέτες στο Ιράκ σχετικά με την πιθανότητα παροχής στρατιωτικής υποστήριξης. Σύμφωνα με ειδικούς αναλυτές  που γνωρίζουν το σχέδιο, η  CIA διερευνά επιλογές για τον εξοπλισμό των κουρδικών δυνάμεων που επιχειρούν κοντά στα σύνορα Ιράν-Ιράκ με στόχο την αύξηση της πίεσης στο ιρανικό καθεστώς και την πιθανή πυροδότηση μιας ευρύτερης λαϊκής εξέγερσης εντός του Ιράν στα πρότυπα της Βόρειας Συμμαχίας κατά των Ταλιμπάν το 2001
Οι ένοπλες ιρανικές κουρδικές ομάδες διατηρούν χιλιάδες μαχητές που επιχειρούν κατά μήκος των ιρανικών συνόρων, κυρίως εντός της κουρδικής περιοχής του Ιράκ(Σουλαμανίγια). Από την έναρξη της σύγκρουσης, αρκετές από αυτές τις ομάδες έχουν εκδώσει δημόσιες δηλώσεις που υποδηλώνουν ότι η δράση μπορεί να είναι επικείμενη και καλούν το ιρανικό στρατιωτικό προσωπικό να αυτομολήσει.
 Σε απάντηση, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν έχει εντείνει τις επιχειρήσεις του εναντίον κουρδικών θέσεων. Προχθές  το IRGC ανακοίνωσε ότι είχε πραγματοποιήσει επιθέσεις που στόχευαν κουρδικές μαχητικές ομάδες χρησιμοποιώντας δεκάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Η υποστήριξη από τη CIA προς τις ιρανικές κουρδικές ομάδες φέρεται να ξεκίνησε αρκετούς μήνες πριν από το ξέσπασμα του πολέμου.
Πριν από τη σύγκρουση, πέντε ιρανικές κουρδικές αντιπολιτευτικές ομάδες ανακοίνωσαν τον σχηματισμό ενός ενιαίου συνασπισμού κατά του καθεστώτος της Τεχεράνης κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης τύπου που πραγματοποιήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου – περίπου μία εβδομάδα πριν από την έναρξη της κοινής στρατιωτικής επιχείρησης ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν. Η εκδήλωση συγκέντρωσε ηγέτες από το Δημοκρατικό Κόμμα του Ιρανικού Κουρδιστάν (PDKI), το Κόμμα Ελεύθερης Ζωής του Κουρδιστάν (PJAK), το Κόμμα Ελευθερίας του Κουρδιστάν (PAK), την Οργάνωση Khabat του Ιρανικού Κουρδιστάν και μια φράξια του Κόμματος Komala του Ιρανικού Κουρδιστάν.

 Η ένταση των ισραηλινών επιθέσεων στις επαρχίες Κουρδιστάν και Κερμανσάχ του Ιράν – και οι δύο βρίσκονται κατά μήκος των συνόρων Ιράν-Ιράκ – είναι αξιοσημείωτη και φαίνεται στρατηγικά σταθμισμένη στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατιωτικής εκστρατείας ΗΠΑ-Ισραήλ. Η συγκέντρωση επιθέσεων σε αυτές τις παραμεθόριες περιοχές μπορεί να αντανακλά μια προσπάθεια αποδυνάμωσης της ιρανικής υποδομής ασφαλείας και να δημιουργήσει συνθήκες που θα μπορούσαν να επιτρέψουν σε κουρδικές αντιπολιτευόμενες ομάδες που επιχειρούν από την περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ να πλησιάσουν ή ενδεχομένως να περάσουν σε ιρανικό έδαφος.

 Παράλληλα, το Ιράν έχει εξαπολύσει επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους που στοχεύουν ορεινές περιοχές στο Ιρακινό Κουρδιστάν, όπου πιστεύει ότι εδρεύουν μαχητικά στοιχεία, πιθανότατα για να προλάβει διασυνοριακή δραστηριότητα και να περιορίσει αναδυόμενες απειλές κατά μήκος των δυτικών συνόρων του. Η Τεχεράνη έχει στοχεύσει πολλαπλές τοποθεσίες που ισχυρίζεται ότι συνδέονται με ισραηλινά «στρατηγικά κέντρα», καθώς και βάσεις και εγκαταστάσεις που σχετίζονται με ιρανικές κουρδικές αντιπολιτευόμενες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των KDPI/PDKI, Komala και PAK.
 Μια επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος χθες  στόχευσε μια αποθήκη όπλων στα κεντρικά γραφεία μιας ιρανικής κουρδικής αντιπολιτευτικής ομάδας στην πόλη Dekala στην περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ, τραυματίζοντας δύο μαχητές, σύμφωνα με πηγές ασφαλείας. Πηγές δήλωσαν  ότι δύο μη επανδρωμένα αεροσκάφη στόχευσαν επίσης μια αμερικανική στρατιωτική βάση και ένα ξενοδοχείο στο Ερμπίλ. Ταυτόχρονα, η κουρδική περιοχή έχει βιώσει κλιμακούμενες επιθέσεις από ιρακινές πολιτοφυλακές που συνδέονται με το Ιράν. 
Το Ερμπίλ, η πρωτεύουσα της περιοχής του Κουρδιστάν, έχει υποστεί αρκετές συνεχόμενες ημέρες μπαράζ μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυραύλων που εκτοξεύτηκαν από περιοχές ομοσπονδιακών εδαφών του Ιράκ νότια της αυτόνομης περιοχής. Πολλές από αυτές τις επιθέσεις έχουν στοχεύσει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Ερμπίλ, όπου τα περισσότερα εισερχόμενα drones  έχουν αναχαιτιστεί από συστήματα αεράμυνας. 
Αυτές οι εξελίξεις ανάγκασαν την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν (KRG) να εκδώσει δήλωση με την οποία αποστασιοποιεί την αυτόνομη περιοχή από οποιαδήποτε στρατιωτική δραστηριότητα που στρέφεται κατά του Ιράν, τονίζοντας ότι το Ιρακινό Κουρδιστάν δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως ορμητήριο για επιθέσεις σε γειτονικά κράτη. Αξιωματούχοι της KRG ανέφεραν επίσης ότι έχουν επικοινωνήσει απευθείας με ομάδες της ιρανικής κουρδικής αντιπολίτευσης που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, προτρέποντάς τες να μην πραγματοποιούν διασυνοριακές επιχειρήσεις στο Ιράν από το έδαφος της KRG.
Η KRG βρίσκεται τώρα υπό σημαντική πίεση. Φιλοϊρανικές παρατάξεις στο Ιράκ έχουν προειδοποιήσει τις περιφερειακές αρχές να μην επιτρέπουν, να υποστηρίζουν ή να ανέχονται ενέργειες ένοπλων ιρανικών κουρδικών ομάδων που θα μπορούσαν να εμπλέξουν την Περιφέρεια του Κουρδιστάν στη σύγκρουση. Ταυτόχρονα, αρκετές ιρανικές κουρδικές αντιπολιτευτικές οργανώσεις ισχυρίστηκαν ότι οι δραστηριότητές τους εντός του Ιράν έχουν αυξηθεί, ιδιαίτερα μετά τα ιρανικά πλήγματα στις θέσεις τους στο βόρειο Ιράκ.
 Ως αποτέλεσμα, η KRG προσπαθεί να εξισορροπήσει τις ανησυχίες για την εσωτερική ασφάλεια, την πίεση από παράγοντες που συνδέονται με το Ιράν και τις δραστηριότητες των κουρδικών ιρανικών αντιπολιτευτικών ομάδων που δραστηριοποιούνται κατά μήκος των συνόρων της. Αντιδρώντας σε αυτό που αντιλαμβάνεται ως αναδυόμενες απειλές κατά μήκος των δυτικών συνόρων της, η Τεχεράνη είναι πιθανό να βασιστεί κυρίως σε έμμεσα μέσα πίεσης αντί να αναπτύξει μεγάλο αριθμό επίγειων δυνάμεων.
 Ορισμένες από αυτές τις επιθέσεις έχουν επίσης στραφεί σε εγκαταστάσεις που σχετίζονται με προσωπικό και συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή. Παράλληλα με αυτές τις άμεσες επιθέσεις, το Ιράν μπορεί να βασίζεται ολοένα και περισσότερο σε πληρεξούσιους παράγοντες, ιδίως σε ομάδες όπως η Kataib Hezbollah και άλλα πιστά στοιχεία στις Ιρακινές Δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης (PMF), για να ασκήσει πολιτική και ασφαλιστική πίεση στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν του Ιράκ.
 Η Kataib Hezbollah εξέδωσε προειδοποίηση προς τις κουρδικές αρχές στο Ιράκ, προτρέποντας τους Κούρδους ηγέτες να ενεργήσουν «ορθολογικά» και να αποφύγουν να εμπλακούν σε αυτό που περιέγραψε ως «στρατιωτική περιπέτεια που στοχεύει την Ισλαμική Δημοκρατία». Προς το παρόν, οι περισσότερες πολιτοφυλακές στο Ιράκ που συνδέονται με το Ιράν έχουν παραμείνει σχετικά ήσυχες, αποφεύγοντας την κλιμάκωση μεγάλης κλίμακας. Ωστόσο, ο ρόλος τους θα μπορούσε να γίνει πιο εμφανής εάν η Τεχεράνη καταλήξει στο συμπέρασμα ότι επιθέσεις κατά του Ιράν εξαπολύονται από την Περιφέρεια του Κουρδιστάν του Ιράκ. 
Σε ένα τέτοιο σενάριο, πολιτοφυλακές που συνδέονται με το Ιράν θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν για να ασκήσουν τόσο πολιτική όσο και στρατιωτική πίεση στις κουρδικές αρχές ή να στοχεύσουν τοποθεσίες που σχετίζονται με ομάδες της ιρανικής κουρδικής αντιπολίτευσης. Αυτή η διπλή προσέγγιση – ο συνδυασμός της πίεσης μέσω πληρεξουσίων με στοχευμένες επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη που πραγματοποιούνται από το IRGC – επιτρέπει στην Τεχεράνη να αποκαταστήσει την αποτροπή και να διαταράξει τη δραστηριότητα της αντιπολίτευσης, ελαχιστοποιώντας παράλληλα την ανάγκη ανάπτυξης μεγάλου αριθμού ιρανικών χερσαίων δυνάμεων κατά μήκος των δυτικών συνόρων της. 
Μια τέτοια στρατηγική μειώνει την έκθεση του Ιράν σε ένα θέατρο όπου οι δυνάμεις του θα ήταν ευάλωτες στις αεροπορικές δυνάμεις των ΗΠΑ ή του Ισραήλ. Στο παρελθόν, το περιφερειακό εγχειρίδιο του Ιράν περιελάμβανε προσεγγίσεις υβριδικού τύπου, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής της Τεχεράνης εάν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα δυτικά σύνορά της εξελίσσονται σε ένα ενεργό μέτωπο και οδηγούν σε σημαντικά τρωτά σημεία ασφαλείας.
 Τα συνοριακά ζητήματα στο Ιράν έχουν επίσης σημαντικές περιφερειακές επιπτώσεις. Στο παρελθόν, η Άγκυρα προσπάθησε να πείσει την ιρακινή κυβέρνηση να αναπτύξει μονάδες των Δυνάμεων Λαϊκής Κινητοποίησης (PMF) για την καταπολέμηση των αντιτουρκικών Κούρδων μαχητών που δρουν στο βόρειο Ιράκ, ιδίως ομάδων που συνδέονται με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK). Ωστόσο, η Βαγδάτη δίσταζε να αναπτύξει τις PMF με αυτόν τον τρόπο λόγω του κινδύνου κλιμάκωσης των εντάσεων στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν, κάτι που θα περιέπλεκε τη δυναμική εσωτερικής ασφάλειας του Ιράκ.
 Η εμφάνιση κουρδικών ένοπλων ομάδων που επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν τη συνεχιζόμενη σύγκρουση θα μπορούσε επομένως να σύρει την Τουρκία πιο άμεσα στη μάχη. Μια επέκταση της κουρδικής μαχητικής δραστηριότητας ή μια πιο κραυγαλέα ρητορική γύρω από τις εδαφικές φιλοδοξίες των Κούρδων – ειδικά εάν συνδέεται με την περιφερειακή αστάθεια – θα μπορούσε να επισπεύσει μια πιο πρακτική προσέγγιση από τον Ερντογάν.

.Η ιρακινή κυβέρνηση εργάζεται για να αποτρέψει αυτό το είδος κλιμάκωσης, καθιστώντας σαφές ότι το ιρακινό έδαφος δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως πεδίο μάχης. Η κατάσταση παραμένει εύθραυστη και μια πληθώρα παραγόντων που εμπλέκονται στον πόλεμο διατηρούν δυνάμεις πληρεξουσίου στο έδαφος που μπορεί να είναι πιο πρόθυμες να εμπλακούν, ακόμη και όταν οι επίσημες αρχές προσπαθούν να τους περιορίσουν. Νωρίτερα χθες  ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν έχει ακόμη εγκρίνει ένα σχέδιο για τον εξοπλισμό των Κούρδων μαχητών, υπονοώντας ότι οι αναφορές για το αντίθετο ήταν πρόωρες. Εάν αυτή η δυναμική ενταθεί, το Ιράκ θα μπορούσε γρήγορα να γίνει μια άλλη αρένα στην ευρύτερη αντιπαράθεση. Μια τέτοια εξέλιξη θα διακινδύνευε την επιδείνωση της αστάθειας σε όλη την περιοχή, ενδεχομένως προσελκύοντας επιπλέον παράγοντες και ωθώντας τη σύγκρουση πιο κοντά στα σύνορα της Τουρκίας.