Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το οπλοστάσιο πυραύλων έχουν συγκεντρώσει αυξημένο διεθνή έλεγχο. Μια κοινή στρατιωτική εκστρατεία ΗΠΑ-Ισραήλ που ξεκίνησε στις αρχές του 2026 επιδιώκει να καταστρέψει την πυρηνική και πυραυλική υποδομή του Ιράν.
Πολλοί αναλυτές της εξωτερικής πολιτικής προειδοποιούν ότι ένα Ιράν με πυρηνικά όπλα θα αποσταθεροποιήουσε τη Μέση Ανατολή και τις εγγείς περιοχές. Μια πρώτη ερώτηση είναι ότι η κατοχή πυρηνικών όπλων από το Ιράν θα αποτελούσε μια μεγάλη, ίσως υπαρξιακή, απειλή για το Ισραήλ – μια ανησυχία που οδήγησε το Ισραήλ να εξαπολύσει μια πλήρους κλίμακας επίθεση στις πυρηνικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον Ιούνιο του 2025 και μια άλλη μεγαλύτερη, κοινή επίθεση με τις ΗΠΑ τον Φεβρουάριο του 2026.
Άλλοι ειδικοί λένε ότι το Ιράν θα προκαλούσε τη δική του κατάρρευση εάν επρόκειτο να εξαπολύσει πυρηνικό χτύπημα στο Ισραήλ, έναν στενό αμυντικό εταίρο των ΗΠΑ και κάτοχο του δικού του παράνομου οπλοστασίου πυρηνικών όπλων, το οποίο είναι αδήλωτο και το Τελ αβίβ δεν έχει υπογράψει καμία συμφωνία πυρηνικού αφοπλισμού.
Είτε έτσι είτε αλλιώς, θα υπήρχε μια επικίνδυνη πιθανότητα για λάθος υπολογισμό που θα μπορούσε να οδηγήσει σε πυρηνική ανταλλαγή., λένε οι αναλυτές. Μια πρόσθετη ανησυχία είναι ότι η κατοχή πυρηνικού όπλου από το Ιράν θα μπορούσε να ωθήσει άλλους περιφερειακούς αντιπάλους, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, να ακολουθήσουν το δικό τους πυρηνικό πρόγραμμα.
Ο διεθνής έλεγχος των πυρηνικών και πυραυλικών προγραμμάτων του Ιράν εντάθηκε το 2018 μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία του Ιράν —γνωστή ως Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) – και πάλι στα τέλη του 2024, μετά από άμεσες στρατιωτικές επιθέσεις μεταξύ του Ιράν και του Ισραήλ, καθώς και την επανεκλογή του Τραμπ.
Στη δεύτερη θητεία του Τραμπ, η Ουάσινγκτον επανέλαβε τις συνομιλίες με την Τεχεράνη για πρώτη φορά από τότε που αποχώρησε από το JCPOA. Ωστόσο, τον Ιούνιο του 2025, αφού η πυρηνική υπηρεσία του ΟΗΕ κήρυξε το Ιράν κατά παράβαση των συμφωνιών μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων, οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τις 3 μεγάλες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Παρά τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις στις αρχές του 2026, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν μια μεγάλης κλίμακας επίθεση εναντίον του Ιράν τον Φεβρουάριο με δεδηλωμένο στόχο να καταστρέψουν τις πυρηνικές και πυραυλικές δυνατότητές του. Αν και φέρεται να έχει υπάρξει κάποια ζημιά σε μια ιρανική πυρηνική εγκατάσταση, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένα στοιχεία για μεγάλες ζημιές στις συνολικές πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας.
Το Ιράν έχει πυρηνικό όπλο;
Το Ιράν δεν έχει ακόμη πυρηνικό όπλο, αλλά έχει μακρά ιστορία εμπλοκής σε μυστική έρευνα για τα πυρηνικά όπλα κατά παράβαση των διεθνών δεσμεύσεών του από την Συνθήκη NPT του 1968. Δυτικοί αναλυτές λένε ότι η χώρα έχει τη γνώση και τις υποδομές για να παράγει ένα πυρηνικό όπλο σε αρκετά σύντομο χρονικό διάστημα σε περίπτωση που οι ηγέτες της αποφασίσουν να το πράξουν.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και άλλοι εταίροι της Μέσης Ανατολής θεωρούν το Ιράν ως πρωταρχική απειλή για τα συμφέροντά τους στην περιοχή και θεωρούν την πιθανή απόκτηση πυρηνικών όπλων ως ένα σενάριο που θα αποφευχθεί σταθερά – με τη βία- εάν είναι απαραίτητο.
Το Ιράν έχει ένα μη στρατιωτικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας για περισσότερα από πενήντα χρόνια, διατηρώντας τους αυστηρά μη στρατιωτικούς στόχους του. Το Ιράν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα εξυπηρετεί μόνο ειρηνικούς σκοπούς. Τα πυρηνικά όπλα δεν έχουν θέση στο πυρηνικό μας δόγμα υποστηρίζουν οι κορυφαίοι παράγοντες της Τεχεράνης.Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν επίσης μιλήσει δημόσια από τότε για την πιθανή ανάγκη για πυρηνικά όπλα, η οποία ορισμένοι ειδικοί έχουν πει ότι είναι μια ανησυχητική μετατόπιση.
Οι αποκαλύψεις στις αρχές του 2000 σχετικά με τις μυστικές πυρηνικές εγκαταστάσεις και την έρευνα της χώρας σήμαναν συναγερμό στις παγκόσμιες πρωτεύουσες σχετικά με την παράνομη επιδίωξη του Ιράν για ένα πυρηνικό όπλο. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει έκτοτε αποτελέσει αντικείμενο έντονης διεθνούς συζήτησης και διπλωματίας, η οποία κορυφώθηκε με την JCPOA του 2015.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρθηκαν μονομερώς από τη συμφωνία αυτή το 2018. Έκτοτε, διεθνείς παρατηρητές λένε ότι το Ιράν έχει επεκτείνει σε μεγάλο βαθμό τις πυρηνικές του δραστηριότητες, αυξάνοντας και πάλι τις ανησυχίες για την «έκρηξη» του για την ανάπτυξη ενός πυρηνικού όπλου.
